Op het eerste gezicht lijken Google en Samsung beste vrienden. De twee bedrijven werken nauw samen, en het succes van Android en de bijbehorende lijn Galaxy-smartphones en -tablets lijkt elkaar alleen maar te versterken. Zo simpel is het echter niet: de dominantie van Googles Android kan uiteindelijk voor Samsung ook een bedreiging zijn. Wat als Google te veel macht krijgt op de mobiele markt?

Om dat te voorkomen werkt Samsung al lange tijd aan een eigen Android-alternatief, met de naam Tizen. Lange tijd was er veel onduidelijk over Tizen, maar plots kondigde Samsung begin juni de Samsung Z aan, de eerste smartphone die draait op het eigen systeem.

Tizen ontstond in 2011, als opvolger van het Linux Mobile (LiMo)-platform. Daar werd al sinds 2007 aan gewerkt, maar zonder veel succes. Nadat Nokia in 2011 een streep zette door zijn eigen besturingssysteem Meego, voegde partner Intel zich bij LiMo, dat de nieuwe naam Tizen meekreeg.

In de drie jaar daarna werd doorgewerkt aan Tizen en sloten meer partners zich bij het platform aan. Inmiddels horen ook Panasonic, Huawei en verschillende internationale telecombedrijven bij de Tizen Association, dat de opkomst van het besturingssysteem ondersteunt.

Producten

Producten met Tizen zijn er echter pas mondjesmaat. Eind 2013 verscheen voor het eerst een product met Tizen, al werd dat niet bepaald van de daken geschreeuwd. De Samsung NX300M was een camera die draaide op een speciale camera-versie van Tizen. Begin 2014 presenteerde Samsung ook zijn Gear 2 en Gear Fit, smartwatches die zijn voorzien van het systeem.

Eind 2013 zei Samsung dat het op CES een slimme koelkast met Tizen ging laten zien. Dat lijkt vervolgens nooit te zijn gebeurd. Zo gaat het al langer met Tizen: geruchten en beloftes in overdaad, maar weinig concrete producten.

Toch zeggen Samsung-bestuurders dat ze de ontwikkeling van Tizen wel degelijk erg belangrijk vinden. JK Shin, hoofd van de mobiele afdeling van Samsung, zei in augustus dat Tizen ook meer moet zijn dan een "simpel alternatief voor Android". Volgens hem kan Tizen vooral kansen leveren voor Samsung op het gebied van gadgets die moeten samenwerken met dingen als auto's.

Android is opensource en geeft fabrikanten in principe veel ruimte tot aanpassing: Samsungs Touchwiz-skin over Android is zo'n beetje het schoolvoorbeeld van een Android-versie die is volgeladen met extra's en visuele aanpassingen.

Controle

Toch zijn er ook beperkingen: Google houdt tot op zekere hoogte controle over wat wel en niet met het systeem kan. Ook moeten verschillende Google-apps worden meegeleverd.

Fabrikanten die dat niet willen, kunnen een eigen 'fork' maken, zoals Amazon doet met zijn Kindle-tablets. Dan verdwijnt echter ook de toegang tot Googles appwinkel en ontstaat het risico van incompatibiliteit van apps.

Omdat Samsung volledige controle heeft over Tizen, verdwijnen deze problemen; het bedrijf kan doen met zijn besturingssysteem wat het wil. Er komt echter wel een nadeel bij: Android-apps kunnen niet direct overweg met Tizen, dus het aanbod zal zeker aan het begin tegenvallen. Mogelijk zal converteersoftware de overgang voor ontwikkelaars makkelijker maken.

Functies

Qua functionaliteit lijkt Tizen in ieder geval weinig te verschillen van Android. Omdat er nog geen Tizen-telefoons zijn verschenen is er nog veel onduidelijk over de precieze werking van Tizen, maar de functies waar Samsung in de aankondiging van de Z over schrijft zijn allemaal ook al aanwezig op de Galaxy S5. 

De Galaxy Gear werd onlangs met een update overgezet van Android naar Tizen. Zowel qua uiterlijk als qua functionaliteit veranderde er vrijwel niets. Samsung lijkt dus niet op Tizen in te zetten omdat Android niet genoeg mogelijkheden biedt, maar puur om een alternatief te hebben. Het is dus onduidelijk waarom de consument zou kiezen voor een Tizen-toestel, al claimt Samsung dat onder meer webbrowsen en scrollen vloeiender gaat op Tizen.

Wat Samsungs plannen zijn voor het systeem is echter nog onduidelijk. De Samsung Z komt in eerste instantie alleen naar Rusland, en zal daarna worden uitgebracht in een onbekend aantal andere landen. Een Samsung-bestuurder zei in april tegen Reuters dat Tizen rond de 15 procent van de smartphoneverkopen van Samsung in beslag moet nemen om tot een succes te kunnen worden gerekend.

Op welke termijn dat moet lukken en of Samsung nog verdere verwachtingen van het systeem heeft, is echter onduidelijk. Ook moet nog blijken of andere fabrikanten aan de slag willen met Tizen. Huawei is ook onderdeel van de Tizen Association, maar heeft nog geen plannen voor een Tizen-toestel uit de doeken gedaan.

Onzeker

De toekomst van Tizen is dus nog onzeker. Het besturingssysteem heeft niet alleen te maken met Android, iOS en Windows Phone, maar moet het ook opnemen tegen verschillende andere nieuwe besturingssystemen. 

Het Finse Jolla wil met zijn Sailfish OS een nieuw leven geven aan Meego, en maakt het bovendien mogelijk om Android-apps te draaien. Mozilla probeert met Firefox OS de low-end markt te bestormen en zijn systeem aantrekkelijk te maken door het compleet opensource en aanpasbaar te maken. 

Tizen heeft als voorbeeld dat het met Samsung en Intel sterke promotors heeft. Of de consument even enthousiast zal zijn over het besturingssysteem zal blijken als de Samsung Z eenmaal het levenslicht heeft gezien.

Bekijk een video waarin Tizen te zien is