Misschien heb je sinds kort 4G op je smartphone. Op het nieuwe netwerk liggen de snelheden een stuk hoger dan op het overbelaste 3G-netwerk, maar de telecomindustrie denkt alweer vooruit naar de volgende stap.

Op het Mobile World Congress in Barcelona kwamen vertegenwoordigers van providers, netwerkbouwers en overheden deze week bijeen om te bespreken hoe een 5G-netwerk langzaam op poten kan worden gezet. Makkelijke antwoorden op die vraag zijn er echter niet.

"Ik heb geen idee wat 5G is, omdat het een netwerk is dat in de toekomst zal worden gedefinieerd", zei hoofd innovatie Hossein Moiin van Nokia Solutions and Networks, dat mobiele breedbandnetwerken ontwerpt. "We weten nog steeds niet wat het zal omvatten."

Alliantie

Een van de partijen die zich over dat vraagstuk buigt is de Next Generation Mobile Networks Alliance (NGMN), een samenwerking tussen verschillende grote providers, fabrikanten van netwerkapparatuur en onderzoeksinstituten. De aangesloten providers bedienen 60 procent van de wereldwijde mobiele klanten. Ook de TU Eindhoven is aangesloten bij de NGMN.

De organisatie stelt dit jaar een rapport op waarin de vereisten van een 5G-netwerk worden genoemd. Gekeken wordt onder meer naar het soort apparaten dat gebruik zal maken van een 5G-verbinding en de benodigde snelheden en infrastructuur.

De NGMN werd in 2006 opgericht en stelde toen een soortgelijke lijst met eisen op voor de opvolger van 3G. Uiteindelijk was de LTE-standaard in 2008 de eerste die aan de eisen van de alliantie voldeed. Die standaard wordt momenteel wereldwijd uitgerold als 4G.

Een uitrol van een 5G-netwerk hoeven we dan ook niet binnenkort te verwachten, zei Jae Byun, hoofd technologie van de Zuid-Koreaanse provider SK Telecom en voorzitter van de NGMN. "Er is geen twijfel dat LTE in het komende decennium de dominante technologie zal blijven, zelfs nog daarna."

Toch wordt nu al gekeken naar de opvolger, omdat de ontwikkeling en standaardisering hiervan nog jaren zal duren.

Auto's

Eén voorbeeld van een technologie waar een 5G-netwerk rekening mee moet houden is slimme of zelfs zelfrijdende auto's. "Auto's moeten met elkaar kunnen communiceren en dat moet real-time gebeuren", aldus Bruno Jacobfeuerborn, hoofd technologie van Deutsche Telekom.

Met de groeiende populariteit van draagbare gadgets en huishoudelijke apparaten die een internetverbinding krijgen, zal het aantal apparaten op het 5G-netwerk exponentieel groter zijn dan op 3G en 4G. Bovendien moet er mogelijk ruimte worden gemaakt voor medische apparatuur.

"In de netwerkmaatschappij krijgt alles dat baat heeft bij een verbinding er ook één", zei hoofd technologie Ulf Ewaldsson van netwerkbouwer Ericsson. 

Voorwaarden

Marcus Weldon, voorzitter van Bell Labs, de onderzoekstak van telecomgigant Alcatel-Lucent, heeft al een lijst met acht voorwaarden waaraan een 5G-netwerk moet voldoen. Hij vindt onder meer dat het netwerk zich constant moet aanpassen aan de specifieke apparaten die er gebruik van maken. 

Apparaten die meer capaciteit nodig hebben, of een hogere prioriteit hebben, moeten bijvoorbeeld voorrang krijgen. Hoe dit kan worden gerealiseerd moet nog worden onderzocht.

Ook ziet hij een gedecentraliseerd netwerk voor zich, dat niet zoals eerdere netwerken op één nauwe frequentieband zit. "Het zal al het spectrum gebruiken, alsof je olie, gas en windenergie combineert." 

Providers maken voor hun mobiele netwerken momenteel gebruik van speciaal vrijgemaakte frequenties, die voor enorme bedragen worden geveild door overheden. Zulke frequenties worden in de toekomst "schaarser dan olie", denkt ook Ewaldsson.

Het 5G-netwerk moet daarom ook gebruikmaken van 'ongelicentieerd' spectrum, dat nu bijvoorbeeld wordt gebruikt voor kleinschalige wifi-netwerken, vindt Weldon.

Milieu

Ook met het milieu moet rekening worden gehouden. "Nu zien we nog niet dat het netwerk zijn energieverbruik vermindert", zegt Mari-Noëlle Jégo-Laveissière, hoofd innovatie, marketing en technologie bij de Franse provider Orange.

"We moeten hier iets aan doen als we de ecologische en economische rekening binnen de perken willen houden."

Verder wordt er na de onthullingen van Edward Snowden meer nagedacht over beveiliging. "Beveiliging wordt een ontwerpkarakteristiek van de volgende generatie", aldus Moiin van Nokia.

Jégo-Laveissière wil dat de consument de controle krijgt: "Het moet allemaal onderdeel worden van een privacydashboard dat aan de consumentenkant komt te liggen. Zij moeten kunnen beslissen, het wordt hun afweging", zegt zij over het delen van privégegevens en andere gevoelige data.

Investeringen

Om onderzoek en standaardisering te financieren, wordt uit verschillende hoeken al een flinke hoeveelheid geld gestoken in 5G. De Europese Commissie gaf 700 miljoen euro aan een publiek-private samenwerking met de Europese bedrijven Alcatel-Lucent, Ericsson, Nokia, Orange en SES. In totaal investeren die partijen zo'n 4 miljard euro in de ontwikkeling van 5G.

Eurocommissaris Neelie Kroes (Digitale Agenda) noemt 5G een "extreem belangrijke en fascinerende technologische ontwikkeling". 

"Als we het over dit onderwerp hebben, dan hebben we het over de economie. Over het creëren van banen", zei ze tijdens het Mobile World Congress.

Tests

Voorlopig lijkt 4G nog ruim te voldoen aan de eisen van de consument. Als tussenstap worden ook al tests uitgevoerd met LTE Advanced, een technologie die 4G+ zou kunnen worden genoemd. Daarmee zijn snelheden van honderden mbits per seconde mogelijk, meer dan de meeste mensen thuis via hun vaste netwerk halen.

In tests met een mogelijk 5G-netwerk wist Samsung ondertussen al een snelheid van 10 Gbps te halen, nog weer tientallen malen sneller. Dat lijkt nu misschien overdreven, maar toch denkt Byun van SK Telecom dat er in de komende jaren een behoefte voor 5G zal ontstaan.

Hij vergelijkt het met de ontwikkeling van de pc-industrie in de jaren '80, toen mensen zich afvroegen of iedereen thuis wel een computer nodig zou hebben. Zo veel rekenkracht werd gezien als overbodig, totdat er software kwam die hierop inspeelde. "Ik denk dat hetzelfde kan gebeuren in deze industrie."