De Israëlische premier Benjamin Netanyahu is in de VS om te praten over de tweede fase van het staakt-het-vuren met Hamas. Vandaag ontmoet hij president Donald Trump. Die is hem gunstiger gezind dan voorganger Joe Biden, maar dat betekent niet automatisch dat al Netanyahu's dromen zullen uitkomen.

Netanyahu wordt de eerste buitenlandse leider die door Trump wordt ontvangen sinds zijn inhuldiging op 20 januari. Naar verwachting houden de twee leiders aan het einde van hun ontmoeting een gezamenlijke persconferentie.

De ontmoeting komt op een gevoelig moment. De wapenstilstand tussen Israël en Hamas in Gaza is fragiel. Dat geldt ook voor die tussen Israël en Hezbollah in Libanon, die binnen enkele weken kan verlopen als beide partijen geen verlenging overeenkomen.

Drie belangrijke onderwerpen op tafel zijn het vervolg van het bestand in Gaza, Iran en de normalisering van de diplomatieke relatie tussen Israël en Saoedi-Arabië.

Netanyahu kan rekenen op betere ontvangst in Witte Huis

Trump staat bekend als nog feller pro-Israëlisch dan Biden. Tijdens zijn eerste regeringstermijn voorzag de Republikein Netanyahu van een aantal diplomatieke successen. De Amerikaanse ambassade werd verplaatst van Tel Aviv naar Jeruzalem en de zogenoemde Abraham-akkoorden zorgden voor ontdooiing in de relatie tussen Israël en meerdere Arabische landen.

Trump opperde ook om alle Gazanen naar buurlanden zoals Egypte en Jordanië te verplaatsen, zodat Israël Gaza kan annexeren. Dat strookt met de wensen van extreemrechtse partijen in de Israëlische regeringscoalitie. Egypte en Jordanië hebben laten weten daar niets voor te voelen.

Matthijs le Loux is buitenlandverslaggever

Trump wil de boeken in als vredesstichter

Trumps warme gevoelens over Israël zijn gunstig voor Netanyahu, maar het betekent niet automatisch dat de Israëlische premier en de Amerikaanse president twee handen op één buik zijn. Hun belangen lijken niet volledig overeen te komen.

Tijdens de verkiezingscampagne van vorig jaar beloofde Trump dat hij de oorlogen in het Midden-Oosten (en de Oekraïneoorlog) zou beëindigen. De nieuwe Amerikaanse leider presenteert zich nadrukkelijk als een vredesstichter. Het normaliseren van de betrekkingen tussen Israël en Iran, een uitbreiding van de Abraham-akkoorden, is daarbij een belangrijke stap voor Trump.

De diplomatieke inspanningen om zo'n dooi in gang te zetten werden bevroren na het uitbreken van de Gazaoorlog. In Saoedi-Arabië bestaat veel sympathie voor de Palestijnse zaak. De Saoedi's eisen dat er op zijn minst een mogelijk pad naar een Palestijnse staat wordt overeengekomen, voordat er een deal met Israël kan worden gesloten.

Voor Netanyahu is het lastig om aan die eis tegemoet te komen. De Israëlische premier is fel tegenstander van een toekomstige Palestijnse staat. Dat geldt ook voor de extreemrechtse partijen in zijn coalitie en een groeiend aantal Israëlische kiezers.

Praten over een Palestijnse staat kan sowieso alleen als de wapenstilstand met Hamas in stand blijft. Ook dat is geen gegeven. De extreemrechtse coalitiepartners van Netanyahu gingen onder protest akkoord met de eerste fase van de wapenstilstand, maar zeggen de oorlog daarna te willen voortzetten.

Als de strijd weer oplaait of de onderhandelingen met Saoedi-Arabië niet kunnen worden hervat, worden Trumps doelen veel moeilijker te verwezenlijken. Mogelijk kan Netanyahu dan wat minder vriendelijkheid uit Washington verwachten.

Netanyahu hoeft niet bang te zijn voor arrestatie

De Israëlische premier hoeft zich tijdens zijn Amerikaanse trip in ieder geval niet druk te maken over het arrestatiebevel dat het Internationaal Strafhof eind november vorig jaar tegen hem uitvaardigde. Net als Israël, is de VS niet aangesloten bij het Strafhof. De Amerikaanse regering heeft het arrestatiebevel van meet af aan sterk veroordeeld. Het is niet waarschijnlijk dat daar verandering in komt onder Trump.

Netanyahu sprak maandag met Trumps Midden-Oostengezant Steve Witkoff en nationale veiligheidsadviseur Mike Waltz. Volgens zijn woordvoerders zette hij de Israëlische standpunten over het staakt-het-vuren uiteen. Witkoff zal die delen met Egypte en Qatar, die net als de VS optreden als bemiddelaar in het conflict. Israël en Hamas praten officieel niet direct met elkaar.

De Israëlische premier liet weten dat hij na zijn terugkeer zijn oorlogskabinet zal verzamelen om de tweede fase van de wapenstilstand in Gaza te bespreken.