Live Gaza | Lees hier van minuut tot minuut over eerste dag staakt-het-vuren
Hallo en welkom in dit blog. Hier houden we je op de hoogte van al het nieuws rond de wapenstilstand in Gaza tussen Israël en Hamas.
20 jan 2025 om 0.50 u
De eerste dag van het staakt-het-vuren in Gaza zit er met de vrijlating van de Palestijnse gevangenen op. Voor nu sluiten wij dan ook dit blog. We hopen je morgen weer terug te zien op NU.nl!
20 jan 2025 om 0.29 u
Iets meer dan een uur na de deadline meldt de Israëlische gevangenisdienst dat het de negentig Palestijnse gevangenen heeft vrijgelaten. Zij zouden met bussen worden vervoerd. 78 van en gaan naar de Westoever en worden net buiten de Ofer-gevangenis vrijgelaten. 12 van hen gaan naar Oost-Jeruzalem.
Het gaat om 69 vrouwen, één meisje, acht jongens en twaalf mannen, meldt The Times of Israel.
19 jan 2025 om 23.13 u
De spanningen bij de gevangenis zouden oplopen. Al Jazeera meldt dat het Israëlische leger traangas en rubberen kogels heeft ingezet tegen de wachtende mensen. Zeven mensen zouden lichtgewond zijn geraakt.
19 jan 2025 om 23.07 u

Familieleden van Palestijnse gevangenen houden zichzelf warm terwijl ze blijven wachten buiten de Ofer-gevangenis.
19 jan 2025 om 23.02 u
De klok slaat middernacht bij de Ofer-gevangenis op de bezette Westelijke Jordaanoever. Er zijn nog geen tekenen van Palestijnse gevangenen die zouden worden vrijgelaten vandaag.
19 jan 2025 om 22.13 u
Al Jazeera hoort van bronnen dat teams van het Rode Kruis nog steeds bezig zijn met het onderzoeken van de negentig Palestijnse gevangenen die vandaag moeten worden vrijgelaten.
Het is momenteel 23.11 uur op de bezette Westelijke Jordaanoever. Volgens de afspraken in het bestand moeten de gevangenen zondag worden vrijgelaten.
19 jan 2025 om 22.03 u

De vrijgelaten Romi Gonen omhelst haar familie in het ziekenhuis.
19 jan 2025 om 21.48 u
De drie Israëlische vrouwen die door Hamas zijn vrijgelaten, verkeren in een "stabiele toestand". Dat zegt een personeelslid van het Sheba-ziekenhuis in Tel Aviv. "Dat stelt ons en hen in staat om ons te concentreren op wat nu het belangrijkste is: de hereniging met de families."
Het ziekenhuis blijft de vrijgelaten vrouwen monitoren. "Het zal nog een paar dagen duren voordat we alle benodigde onderzoeken hebben afgerond."
19 jan 2025 om 21.32 u

Familieleden van Palestijnse gevangenen staan te wachten buiten de Ofer-gevangenis op de bezette Westelijke Jordaanoever.
19 jan 2025 om 21.23 u

19 jan 2025 om 20.58 u
Zaterdag worden opnieuw Israëlische gijzelaars vrijgelaten, zei Hamas-functionaris tegen persbureau AFP.
"De vrijlating van de tweede groep Israëlische gevangenen zal aankomende zaterdagavond plaatsvinden, op de zevende dag van het staakt-het-vuren", zei hij. Hoeveel mensen op vrije voeten komen is niet bekend.
Hamas waarschuwde eerder dat de vrijlatingen alleen doorgaan "als Israël zich ook aan de afspraken houdt". Daarvoor moet Israël vandaag nog negentig gevangenen vrijlaten. Tot nu toe zijn er geen berichten dat die mensen de gevangenissen hebben verlaten.
19 jan 2025 om 20.39 u

Honderden Israëliërs hebben zich verzameld bij het Tel Hashomer Hospital in Tel Aviv om de vrijlating van eerste gijzelaars te vieren.
19 jan 2025 om 20.36 u
19 jan 2025 om 20.34 u
Terwijl er in Israël én Gaza veelal feest wordt gevierd, zijn er ook mensen die in spanning afwachten of hun familieleden vandaag nog vrijkomen.
Volgens het akkoord moest Israël vandaag negentig gevangenen vrijlaten, maar er zijn nog geen signalen dat dat al is gebeurd. Wie er worden vrijgelaten is niet duidelijk. Volgens Al Jazeera staan er een aantal minderjarigen op de lijst.
Sinds vanmiddag is het terrein rond de Ofer-gevangenis op de Westelijke Jordaanoever afgezet. Ook staan er al even bussen klaar voor het vervoer van de gevangenen. 78 mensen zouden worden vrijgelaten op de Westoever en 12 in het oosten van Jeruzalem.
19 jan 2025 om 20.22 u

19 jan 2025 om 20.10 u
Als beide partijen zich aan het akkoord houden, worden vandaag nog negentig Palestijnse gevangenen vrijgelaten. Het lijkt erop dat dat nog gaat gebeuren. Zij worden momenteel door het Rode Kruis geïdentificeerd.
De komende week zullen er nog vier vrouwelijke gijzelaars worden vrijgelaten. "Daarna zullen elke zeven dagen drie gijzelaars worden vrijgelaten, onder wie zeker twee Amerikanen", schrijft Joe Biden op X. Ook zullen meer Palestijnen die door Israël gevangen worden gehouden worden vrijgelaten in de eerste fase van het akkoord.
19 jan 2025 om 19.55 u

De helikopter is geland in Tel Aviv, nabij het ziekenhuis waar de gijzelaars zullen worden behandeld.
19 jan 2025 om 19.53 u
De helikopter van de Israëlische luchtmacht is inmiddels geland bij het Tel Hashomer Hospital in Tel Aviv, meldt de BBC. "De drie vrijgelaten gijzelaars zijn samen met hun moeders naar het ziekenhuis gebracht", zei een woordvoerder van de IDF. "Daar zullen ze ook herenigd worden met de rest van hun families."
19 jan 2025 om 19.40 u
De familie van de 31-jarige gijzelaar Doron Steinbrecher zegt in een verklaring "dankbaar" te zijn voor iedereen die hen heeft gesteund. "Na 471 ondraaglijke dagen is onze geliefde Dodo eindelijk terug in onze armen." Ze begint vandaag aan haar "revalidatiereis", schrijft de familie. "We blijven alle families steunen en doen alles wat we kunnen totdat al hun geliefden weer thuis zijn."
19 jan 2025 om 19.29 u
De gijzelaars en hun moeders worden momenteel met een helikopter van de Israëlische luchtmacht vervoerd naar een ander ziekenhuis. Daar zullen ze worden herenigd met de rest van hun familie. De vrouwen zullen enkele dagen tot enkele weken in het ziekenhuis blijven.
19 jan 2025 om 19.17 u

De vrijlating van de drie vrouwen markeert ook dat er nog veel mensen gevangen worden gehouden door Hamas. Familie, vrienden en nabestaanden in Tel Aviv roepen daarom op tot de vrijlating van de rest van de gijzelaars.
19 jan 2025 om 19.04 u

Zo kwamen de vrijgelaten gijzelaars aan om vervolgens in een helikopter van de Israëlische luchtmacht te stappen.
19 jan 2025 om 19.02 u
Ursula von der Leyen is blij met de vrijlating van de drie gijzelaars. "De vrijlating van anderen moet volgen", schrijft de voorzitter van de Europese Commissie op X. "De hereniging van de vrouwen met hun families "vult onze harten met hoop."
Ze roept op tot "een nieuwe hoofdstuk voor Israël en de Palestijnen". "Het staakt-het-vuren moet standhouden. Europa zal dat steunen."
19 jan 2025 om 18.51 u
Het is nog onduidelijk wanneer de negentig Palestijnse gevangenen worden vrijgelaten. Dat gebeurt in ruil voor de vrijlating van de drie gijzelaars eerder vandaag.
Al Jazeera schrijft dat de families die in de buurt van de gevangenis staan te wachten, bij de vrijlating van de gevangenen geen tekenen van blijdschap of vreugde mogen tonen. De Israëlische Gevangenisdienst is bang dat dat voor een gespannen sfeer buiten de gevangenis kan zorgen.
19 jan 2025 om 18.44 u

De familie van de zojuist vrijgelaten Emily Damari deelt een foto waarop ze haar moeder omhelst tijdens een videogesprek met haar broer en andere familieleden.
19 jan 2025 om 18.25 u
Save The Children denkt op woensdag de eerste hulp uit te kunnen delen in de Gazastrook, zegt een woordvoerder tegen NU.nl. "Het uitdelen van de eerste goederen moet heel gecontroleerd verlopen, anders is er een stormloop."
Medewerkers van de organisatie zijn momenteel bezig om geschikte plekken uit te kiezen "om ervoor te zorgen dat ze zelf niet platgedrukt worden als ze gaan uitdelen."
19 jan 2025 om 18.17 u
De drie gijzelaars zullen de komende dagen en misschien wel weken in het Sheba Medical Center (ook wel het Tel Hashomer Hospital) verblijven, schrijft Times of Israel. "Ze zullen worden onderzocht door een speciaal medisch team", meldt het ziekenhuis.
De vrouwen krijgen ook nieuwe kleren, toiletartikelen en andere verzorgingsproducten. Vanwege de rust liggen ze op de kinderafdeling van het ziekenhuis.
19 jan 2025 om 18.13 u

Tijdens de vrijlating van de gijzelaars kwam vandaag ook een stroom van Palestijnen op gang. Velen zoeken naar hun huis of wat daar nog van over is. Een woordvoerder van het Rode Kruis waarschuwde eerder voor de gevaren van het zelf doorzoeken van het puin. "Mogelijk liggen er nog explosieven en munitie die nog af kunnen gaan."
19 jan 2025 om 18.08 u
In hun eerste verklaring sinds de vrijlating van de gijzelaars, zegt Hamas dat ze het akkoord zullen blijven naleven. De gewapende tak van de groepering, al-Qassam Brigades, zegt dat ze het tijdschema van de gijzelaars-voor-gevangenenruil zullen volgen tijdens de eerste fase van zes weken, schrijft BBC News.
In een videotoespraak waarschuwt Hamas ook voor mogelijke Israëlische schendingen van de wapenstilstand. De deal zou daarmee in gevaar komen en daarmee "ook de levens van andere gijzelaars die nog steeds in Gaza worden vastgehouden".
19 jan 2025 om 18.04 u
De negentig Palestijnse gevangenen die worden vrijgelaten worden momenteel geïdentificeerd door het Internationale Rode Kruis (ICRC). 78 van hen worden vrijgelaten op de Westelijke Jordaanoever, 12 anderen komen vrij in het oosten van Jeruzalem.
19 jan 2025 om 18.00 u
"De vrijlating van drie gijzelaars is geweldig en langverwacht nieuws na maanden van lijden voor hen en hun families," zegt de Britse premier Keir Starmer op X. "Een van hen is de Britse burger Emily Damari, die nu herenigd zal worden met haar familie, inclusief haar moeder Amanda die nooit is gestopt met haar onvermoeibare strijd om haar dochter thuis te krijgen."
Na de gelukwensen stipt Starmer ook aan dat "vandaag een nieuwe dag van lijden is voor degenen die nog niet thuis zijn". Hij is blij met het akkoord, maar stelt ook dat "we de mensen die nog gevangen zitten niet mogen vergeten".
19 jan 2025 om 17.52 u

Bij de Ofer gevangenis in de buurt van Ramallah, in centraal-Gaza, staan families te wachten van Palestijnse gevangenen die vermoedelijk worden vrijgelaten.
19 jan 2025 om 17.39 u
Netanyahu spreekt na de thuiskomst van de vrijgelaten gijzelaars van "een ongelooflijk ontroerende dag". Vanavond werden de vrouwen herenigd met hun moeders. "Het hele land omarmt jullie, welkom thuis."
De premier is blij dat de vrouwen "in de eerste ronde van het bestand zijn thuisgebracht". "Ik weet, we weten allemaal, dat ze door de hel zijn gegaan, ze gaan van duisternis naar licht, ze verlaten de slavernij voor vrijheid," voegt Netanyahu toe. "Dit moment is bereikt door moed van onze heldhaftige strijders... dit is een groot moment, een emotioneel moment. Een grote dag."
19 jan 2025 om 17.32 u
19 jan 2025 om 17.28 u

Zo konden families, vrienden en andere Israëliërs de vrijlating van de gijzelaars volgen. Op een plein in Tel Aviv werden de beelden op een groot scherm geprojecteerd.
19 jan 2025 om 17.25 u

"De regio is fundamenteel veranderd", zei de president. "Na zoveel pijn, dood en verlies van levens, zijn de wapens in Gaza vandaag stilgevallen." Biden zei dat Hamas "ernstig verzwakt is door Israël". "Het is nu aan Donald Trump om deze deal verder uit te voeren."
19 jan 2025 om 17.21 u
19 jan 2025 om 17.04 u
19 jan 2025 om 16.59 u

Op deze foto is de overdracht van de drie gijzelaars te zien. De vrouwen werden van Hamas overgedragen aan het Rode Kruis. Inmiddels zijn ze in handen van de IDF en onderweg naar het ziekenhuis in Tel Aviv.
19 jan 2025 om 16.53 u
Israëlische media melden dat de drie gijzelaars zijn aangekomen bij de IDF. Als ze over de grens zijn, zullen ze worden herenigd met hun families.
19 jan 2025 om 16.47 u
Save the Children zegt "klaar te staan om meer hulp te bieden tijdens dit staakt-het-vuren". De eerste week zal de prioriteit liggen op voedsel, water en medicijnen. Daarna op scholing en psychologische eerste hulp. Ook zullen maatregelen nodig zijn voor meer dan 17.000 kinderen die hun ouders kwijt zijn, schrijft de hulporganisatie.
"We verwachten grote mensenmassa’s bij de uitdeelpunten, dus we moeten de veiligheid van degenen die hulp halen en van onze eigen medewerkers kunnen garanderen. Dat zijn we gewend, maar dit kost wel een paar dagen voorbereiding", zegt directeur Pim Kraan.
De hulporganisatie zegt meer hulpverleners te sturen als de veiligheid kan worden gegarandeerd.
19 jan 2025 om 16.41 u

In de helikopter van de Israëlische luchtmacht liggen persoonlijke spullen van de gijzelaars te wachten. Deze zijn opgestuurd door familie en vrienden.
19 jan 2025 om 16.38 u

Families, vrienden en nabestaanden van de gijzelaars zoeken steun bij elkaar in Tel Aviv.
19 jan 2025 om 16.35 u

19 jan 2025 om 16.27 u
19 jan 2025 om 16.24 u

In Tel Aviv konden Israëliërs de overlevering van gijzelaars volgen. Dat leidde tot veel emoties en ongeloof bij de families.
19 jan 2025 om 16.22 u
19 jan 2025 om 16.16 u
19 jan 2025 om 16.12 u

In Gaza-Stad wordt een voertuig van de ICRC omsingeld. Hamas-militanten proberen de menigte tegen te houden. Het is niet duidelijk of de gijzelaars in deze auto zitten.
19 jan 2025 om 16.09 u

Dit zijn de wagens die klaar staan om de Palestijnse gevangenen die naar de Westelijke Jordaanoever worden gebracht, in te vervoeren.
19 jan 2025 om 16.03 u
Er is veel onduidelijkheid over de Palestijnse gevangenen die volgens het akkoord moeten worden vrijgelaten. Nieuwszender Al Jazeeraclaimt een lijst van negentig namen te hebben van gevangenen die worden vrijgelaten. Daarop zou ook een aantal minderjarigen staan.
Deze gedetineerden worden vanuit verschillende gevangenissen in Israël naar een gevangenis op de Westelijke Jordaanoever gebracht. Daar zal het Internationale Rode Kruis (ICRC) hun identiteit vaststellen. Op beelden is te zien dat er wagens voor gevangenentransport klaarstaan.
19 jan 2025 om 15.55 u

In Gaza-stad houden militanten van Hamas de wacht. In de stad is onrust ontstaan in afwachting van de vrijlating van de gijzelaars.
19 jan 2025 om 15.48 u

Op deze beelden is het konvooi van het Internationale Rode Kruis te zien. Vermoedelijk brengt de organisatie de gijzelaars naar de IDF.
19 jan 2025 om 15.43 u

De media staat klaar voor het Tel Hashomer Hospital in Tel Aviv. Naar verwachting zullen de gijzelaars daar aankomen voor een eerste controle.
19 jan 2025 om 15.40 u
19 jan 2025 om 15.37 u

Dit is de helikopter van de Israëlische luchtmacht waarmee de gijzelaars en mogelijk hun moeders naar het ziekenhuis zullen worden vervoerd.
19 jan 2025 om 15.33 u
19 jan 2025 om 15.29 u

In Tel Aviv hebben meerdere Israëliërs zich verzameld om de drie gijzelaars te verwelkomen en de families te steunen.
19 jan 2025 om 15.21 u
De IDF meldt op X dat er helikopters van de luchtmacht klaar staan voor de drie Israëlische gijzelaars. Zij worden door het Internationale Rode Kruis (ICRC) opgehaald uit Gaza en naar de IDF gebracht. Vanuit daar zullen de helikopters hen naar een ziekenhuis brengen voor controle. Familieleden hebben persoonlijke spullen gestuurd die in de helikopters wachten op de gijzelaars.
19 jan 2025 om 15.15 u

Palestijnen sjouwen hun laatste bezittingen terug naar de plek waar zij ooit woonden. Ze keren terug op vaak onherkenbare plekken die bedolven zijn met puin.
19 jan 2025 om 15.04 u
De IDF bereidt zich voor op de vrijlating van "honderden Palestijnse gevangenen naar de Westelijke Jordaanoever". Het leger "werkt aan een oplossing om feesten en samenkomsten van grote menigten te voorkomen" uit angst voor aanvallen. De IDF heeft families van de gevangenen daarom gewaarschuwd.
19 jan 2025 om 14.53 u

Meerdere vrachtwagens met hulpgoederen zijn via de grensovergang bij Kerem Shalom Gaza binnengereden.
19 jan 2025 om 14.51 u
Een team van het Internationale Rode Kruis (ICRC) is onderweg om Israëlische gijzelaars op te halen bij Hamas, zegt een functionaris tegen Reuters. Volgens Times of Israel zal het ICRC de drie vrouwen overleveren aan de IDF op de grens van Israël en Gaza.
19 jan 2025 om 14.46 u
Defensieminister Israel Katz gaat naar het punt op de grens met Gaza waar de gijzelaars straks naar verwachting worden vrijgelaten, schrijft hij op X. Hij zei dat "de oorlog in Gaza niet zal eindigen tot alle gijzelaars zijn teruggekeerd".
"Ik kwam om ervoor te zorgen dat de IDF voorbereid is om iedereen te beschermen tegen elke aanval, zelfs tijdens het staakt-het-vuren," zegt Katz. Hij benadrukte ook dat de bufferzones langs de grens van kracht zal blijven. "We zullen reageren op elke schending en bedreiging van het akkoord."
19 jan 2025 om 14.31 u

19 jan 2025 om 14.21 u
De extreemrechtse Israëlische minister van Financiën Bezalel Smotrich dreigt uit de coalitieregering te stappen als Israël de oorlog tegen Hamas in Gaza staakt, schrijft Reuters. Smotrich is het hoofd van de nationalistische partij Religious Zionism. Die partij maakt deel uit van de regering van Netanyahu.
Smotrich zou niet de eerste minister zijn die opstapt. Lees hier meer over andere functionarissen die vanwege de deal zijn opgestapt.
19 jan 2025 om 14.16 u
De namen van de 33 gijzelaars die in de eerste fase van het staakt-het-vuren worden vrijgelaten, zijn bekendgemaakt. De IDF publiceert een lijst met namen en foto's van deze mensen, die naar verwachting komende weken vrijkomen. De eerste drie worden vanmiddag met hun families herenigd.
19 jan 2025 om 14.11 u
19 jan 2025 om 14.07 u

Veel Palestijnen zijn ontheemd geraakt. Ze mogen nu terug naar hun huizen, maar daar is nauwelijks iets van over.
19 jan 2025 om 13.53 u
Sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 vielen er bijna 47.000 doden in de Gazastrook, meldt de Palestijnse Gezondheidsautoriteit die onder controle staat van Hamas. De Verenigde Naties maken een soortgelijke schatting. Tijdens de oorlog raakten meer dan 110.000 mensen gewond.
Het is niet bekend hoeveel burgers er onder de doden waren. Maar volgens de VN was een "groot deel" vrouw of kind. Het dodental loopt vermoedelijk nog op, omdat velen vermist zijn. Mogelijk liggen er nog duizenden lichamen onder het puin.
Naast de ruim 1.200 Israëliërs die op 7 oktober om het leven kwamen, stierven ook 405 soldaten in de strijd tegen Hamas, meldt de IDF. Daarbij werden zo'n 250 mensen gegijzeld van wie er tientallen niet meer in leven zijn.
19 jan 2025 om 13.21 u
19 jan 2025 om 12.47 u

Vrachtwagens rijden bij Rafah de grensovergang tussen Egypte en Gaza over.
19 jan 2025 om 12.45 u
Enkele trucks met hulpgoederen, de eerste sinds het ingaan van het bestand, zijn de Gazastrook binnengereden. Dat gebeurde via de door Israël gecontroleerde zuidelijke grensovergang Kerem Shalom. Ongeveer tweehonderd vrachtwagens en tankwagens hebben zich daar verzameld.
Volgens de VN-hulporganisatie UNRWA staan er 4.000 truckladingen humanitaire hulp klaar. UNRWA-baas Philippe Lazzarini verwacht dat de aanvallen op konvooien in de Gazastrook afnemen nu de hulp toeneemt.
19 jan 2025 om 12.34 u
19 jan 2025 om 11.52 u

In het akkoord staat dat tijdens de wapenstilstand elke dag zeshonderd vrachtwagens met hulpgoederen Gaza moeten bereiken. Bij het Egyptische Al-Arish staan meerdere vrachtwagens klaar om bij Rafah de grens tussen Gaza en Egypte over te steken.
19 jan 2025 om 11.48 u
19 jan 2025 om 11.40 u
19 jan 2025 om 11.30 u

Minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp hoopt op "een nieuw hoofdstuk in het Midden-Oosten" nu het staakt-het-vuren officieel is ingegaan. "Dit is een belangrijk moment om bij stil te staan", zegt hij. De minister hoopt op "duurzame vrede voor zowel Israëli als Palestijnen".
19 jan 2025 om 11.27 u
Duizenden ontheemde Palestijnen in de Gazastrook zijn op weg naar huis nu het bestand tussen Israël en Hamas van kracht is. Dat zien journalisten van het Franse persbureau AFP.
Vanuit gebieden rond Gaza-Stad zijn mensen te zien die noordwaarts trekken vanuit hun schuilplaatsen. Ze dragen tenten, kleding en andere bezittingen met zich mee en reizen te voet, met ezelwagens en auto's.
19 jan 2025 om 11.26 u

De inmiddels 24-jarige Romi Gonen was op het Supernova-festival toen ze ontvoerd werd.
19 jan 2025 om 11.25 u

Ook de 28-jarige Emily Damari werd op 7 oktober uit de kibboets in Kfar Aza ontvoerd.
19 jan 2025 om 11.24 u

Dit is de 31-jarige Doron Streinbecher, een van de gijzelaars die vandaag wordt vrijgelaten. Ze werd bij de aanval van 7 oktober ontvoerd uit haar kibboets in Kfar Aza.
19 jan 2025 om 10.41 u
De eerste drie gijzelaars komen vanmiddag na 15.00 uur (Nederlandse tijd) vrij, meldt een woordvoerder van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. In de komende zeven dagen zou Hamas nog eens vier gijzelaars overdragen.
19 jan 2025 om 10.20 u
Israël meldt dat het de namenlijst binnen heeft en daarmee is het staakt-het-vuren om 10.15 uur alsnog ingegaan. Dat meldt Netanyahu via X.
De eerste fase van het bestand is nu van start gegaan. Hamas moet in totaal 33 gegijzelden vrijlaten. In ruil daarvoor zal Israël meer dan 1.900 gevangenen vrijlaten. Vanmiddag worden de eerste drie vrouwen herenigd met hun familie.
19 jan 2025 om 9.21 u
Terwijl Israël de aanvallen op Gaza voortzet, is er ook ander nieuws uit het land: Itamar Ben-Gvir, de minister van Nationale Veiligheid, stapt samen met twee andere ministers uit het Israëlische kabinet. De ultrarechtse leider van een van de coalitiepartijen staat niet achter het akkoord over een staakt-het-vuren.
Ben-Gvir had zijn vertrek al min of meer aangekondigd. Hij noemde de overeenkomst over een staakt-het-vuren "vreselijk".


