Het Israëlische parlement heeft maandag ingestemd met een wet die humanitaire hulp van het UNRWA in Gaza verbiedt. Israël verdenkt de VN-organisatie ervan banden te hebben met Hamas. Daarmee valt de "ruggengraat van de hulpverlening in Gaza weg", zeggen hulporganisaties.

Een ruime meerderheid van het Israëlische parlement stemde in met de wet die UNRWA verbiedt te werken in het hele land, waaronder de Gazastrook. 92 parlementsleden stemden voor, 10 stemden tegen. De wet gaat over negentig dagen in.

"De broodnodige hulp in Gaza stort hierdoor in", zegt Thea Hilhorst in gesprek met NU.nl. Zij is hoogleraar humanitaire studies aan de Erasmus Universiteit. "Contact met medewerkers van het UNRWA is door de nieuwe wet verboden. Ook kunnen zij Gaza niet meer binnen. Ze kunnen simpelweg hun werk niet meer doen."

Dat is een ramp, vindt Hilhorst. UNRWA is dé organisatie van de Verenigde Naties die al 75 jaar hulp biedt aan mensen in de Palestijnse Gebieden. "De organisatie zorgt niet alleen voor basisvoorzieningen als water, voedsel en medicijnen, maar ook voor bijvoorbeeld onderwijs, gezondheidszorg, distributiecentra en sociale voorzieningen." Daarmee is het werk van het UNRWA "totaal niet vergelijkbaar" met de hulp van andere organisaties.

Dat beaamt ook het Rode Kruis. "UNRWA is als organisatie erg groot en focust zich op andere doelen en taken dan de Palestijnse Rode Halvemaan", zegt Bastiaan van Blokland van het Rode Kruis. "Er is wel wat overlap, maar qua schaalgrootte en werk is het niet iets wat wij zomaar zouden kunnen overnemen."

Zo zeggen ook Oxfam Novib en Save the Children de zorg en hulp van UNRWA niet over te kunnen nemen. "UNRWA vormt de ruggengraat voor de hulpverlening in de Palestijnse Gebieden en die valt weg", zegt Jos de Voogd van Save the Children.

'Dit kan geen enkele organisatie overnemen'

"Het kost jaren om die hulpverlening effectief te vervangen", zegt De Voogd. UNRWA heeft veel meer medewerkers en is veel omvattender dan wat andere hulporganisaties doen. "Dit kan geen enkele organisatie overnemen."

Bovendien zijn de hulpverleners die in Gaza werken "kapot". "Het is al doffe ellende: er is amper voedsel, er zijn ziektes en is een groot gebrek aan benodigdheden als brandstof", zegt Van Blokland. "De infrastructuur die nodig zou zijn om de taken van UNRWA over te nemen, kunnen we daarom niet overnemen."

Een groot deel van de hulpverleners is overigens al in Gaza aanwezig, zegt De Voogd. "De meeste werknemers zijn Palestijns en zij kunnen de Gazastrook niet uit. Maar er komen ook geen middelen of nieuwe mensen meer binnen, dus op een gegeven moment is echt alles op."

UNRWA is "cruciaal voor de Palestijnen én voor de andere hulporganisaties", schrijft Oxfam Novib. "Hulporganisaties zijn afhankelijk van UNRWA's coördinatie en distributie van onder meer voedsel en drinkwater. Ook maken ze gebruik van faciliteiten en communicatiesystemen van de VN-organisatie."

Verbieden van humanitaire hulp 'totaal ongegrond'

Hilhorst erkent de verhalen van de hulporganisaties. Bovendien, zegt ze, is het verbieden van UNRWA "totaal ongegrond". Israël verdenkt de organisatie ervan banden te hebben met Hamas. Een aantal werknemers van UNRWA zou betrokken zijn geweest bij de aanval op Israël op 7 oktober vorig jaar. "Die mensen zijn meteen ontslagen. Het UNRWA heeft dus direct maatregelen genomen." Er is ook een internationaal onderzoek geweest naar de organisatie waaruit bleek dat het UNRWA goed werkt volgens de VN-regels.

Israël zegt zelf bewijs te hebben voor UNRWA-medewerkers die een Hamas-link zouden hebben, maar wil dat niet delen. Om onderzoek te doen naar die claims heeft de VN dus hulp van Israël nodig, maar daar wil het land niet aan meewerken, zegt Hilhorst. "Schandalig is het, want Israël heeft als bezettende macht zijn verantwoordelijkheid over de Gaza al afgewenteld op de internationale gemeenschap." Nu doen ze daar nog een schepje bovenop.

Israël heeft overigens al langer kritiek op het UNRWA. In de zomer lag er een wetsvoorstel op tafel dat over de benoeming van UNRWA als 'terroristische organisatie' ging. De regering van premier Benjamin Netanyahu leverde geen onderbouwing hiervoor. Nu gaat Israël dus een stap verder en komt UNRWA het land niet meer binnen.

Hilhorst is niet verbaasd dat Israël heeft ingestemd met de wet. "Tot nu toe was er bij dit soort stemmingen altijd een meerderheid in de Knesset, het Israëlische parlement."

Toch was er hoop dat Israël terughoudend zou zijn, aangezien de Verenigde Staten hebben gedreigd met het minderen van militaire steun. De VS gaf Netanyahu een termijn van dertig dagen om de humanitaire situatie in Gaza te verbeteren, anders zou de Amerikaanse steun worden beperkt. Het is niet bekend hoe de VS op het besluit van Israël gaat reageren.

Zie ook |VS geeft Israël 30 dagen om situatie Gaza te verbeteren, anders minder steun

Waarom je niet kunt reageren onder dit bericht