Hamas schuift niet aan bij nieuwe onderhandelingen: staakt-het-vuren ver weg
Hamas is niet aanwezig bij nieuwe vredesonderhandelingen met Israël. De extremistische Palestijnse beweging gaat niet akkoord met de plannen van Israël waar premier Benjamin Netanyahu almaar eisen aan toevoegt.
Hamas wil vasthouden aan de plannen die bij eerdere gesprekken op tafel lagen. "In de afgelopen weken toonde Hamas iets meer toeschietelijkheid om tot een staakt-het-vuren te komen", zegt Midden-Oostenexpert Paul Aarts tegen NU.nl. "Ze hebben natuurlijk nooit staan springen om een staakt-het-vuren, maar langzaam dringt door dat er wel iets moet gebeuren."
Toch trekt Hamas zich nu terug uit de gesprekken met bemiddelaars Qatar, Egypte en de Verenigde Staten. Dat komt volgens Aarts doordat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu steeds met nieuwe eisen komt. De standpunten van Hamas en Israël liggen daardoor steeds verder uit elkaar. "Het lijkt een trend van de afgelopen weken, waarin Israël meer en meer aanpassingen in het akkoord wil."
Overigens noemt Israël die aanpassingen "slechts verduidelijkingen", maar dat klopt volgens Hamas niet. Zo wil Israël na de oorlog de controle houden over de Philadelphicorridor op de grens tussen Gaza en Egypte. "Dat is voor Hamas ondenkbaar", zegt Peter Malcontent, universitair hoofddocent Geschiedenis van de Internationale Betrekkingen aan de Universiteit Utrecht.
Het handelen van Hamas is overigens niet goed te verifiëren en de communicatie is weinig betrouwbaar. Toch lijkt het erop dat Hamas toenadering probeert te zoeken, waar Israël dat uit de weg lijkt te gaan.
Eerder gesloten akkoord van tafel geveegd door Netanyahu
Dat ligt voor een groot deel aan Netanyahu. "Hij lijkt zijn eigen politieke hachje te willen redden", zeggen de experts. Zolang de oorlog aanhoudt, kan hij op z'n plek blijven zitten, zegt Aarts. Daarnaast wil de premier iets wat eigenlijk onmogelijk is: de totale vernietiging van Hamas. "Die beweging zit zo diep genesteld in een ondergronds tunnelnetwerk in Gaza. Zowel de militaire als de politieke tak van Hamas volledig uitschakelen is een illusie."
"Zelfs al zou Israël ieder Hamas-lid hebben uitgeschakeld, kun je binnen een paar jaar Hamas 2.0 verwachten", denkt Malcontent. Bovendien blijven nieuwe leden zich aanmelden voor een brute oorlog waarin heel veel slachtoffers vallen, omdat ze het willen opnemen tegen Israël.
Maar zolang Netanyahu steun en wapens blijft krijgen vanuit de VS, gaat hij door met zijn plan om Hamas te vernietigen. Israël stuurt dan ook wel een delegatie naar Doha, waar de besprekingen donderdag plaatsvinden.
Komt er dan nooit een staakt-het-vuren?
De afzegging van Hamas voorspelt weinig goeds, meent Malcontent. "Vroeg of laat moet dat akkoord er komen, maar deze eerste zet van Hamas biedt weinig hoop." Ondertussen zijn burgers de dupe van een oorlog die al veel te lang duurt. In Gaza zijn tienduizenden mensen om het leven gekomen en gewond geraakt. Meer dan een miljoen mensen zijn ontheemd.
De druk op het overleg is daarom torenhoog. Na de moord op Hamas-leider Ismail Haniyeh kondigde Iran aan met een vergeldingsactie te komen. Maar Teheran heeft laten doorschemeren af te zien van een aanval als er snel een akkoord op tafel ligt. "Dat speelt ook mee, want een aanval van Iran kan een nieuwe escalatie van het conflict betekenen. En daar zit ook Israël niet op te wachten", zegt Malcontent.
Of er ooit een akkoord komt, is volgens Aarts lastig te zeggen. "Het blijft koffiedik kijken." Maar je weet het nooit, benadrukt Malcontent. "Als er donderdag geen akkoord ligt, heeft dat mogelijk grote consequenties. Hoe meer druk op de ketel, hoe vloeibaarder alles wordt. Wie weet staat er iemand op die uit deze wirwar van eisen weet te komen en een akkoord weet neer te leggen dat voor beide partijen acceptabel is."
Maar één ding is duidelijk: Israël wacht morgen een moeilijke taak: "Het is slikken of stikken."