Polio was toch al uitgeroeid? Dit is de zeer besmettelijke ziekte die in Gaza heerst
Polio is terug in Gaza. Het ministerie van Volksgezondheid in Gaza meldde maandag zelfs dat er een polio-epidemie is uitgebroken. Maar wat is polio? Was die ziekte niet al wereldwijd uitgeroeid? En kan zo'n uitbraak ook in Nederland voorkomen?
Wat is polio?
Polio is een zeer besmettelijk virus dat ook bekendstaat als 'kinderverlamming'. Vooral kinderen onder de vijf jaar zijn vatbaar voor de ziekte, die voor verlammingsverschijnselen kan zorgen. Gelukkig heeft slechts een heel kleine groep hier last van: minder dan 1 procent van de mensen die besmet raken.
Die verlamming treedt op aan de armen of benen en is vaak permanent. Een klein deel van de mensen die verlammingsverschijnselen krijgen, overlijdt omdat de zenuwen de slik- of ademhalingsspieren aantasten.
Het poliovirus verspreidt zich van mond tot mond en vermenigvuldigt zich in de darmen. Mensen kunnen al besmet raken door met elkaar te praten. Ook kunnen ze indirect besmet raken met de ontlasting van een geïnfecteerde persoon, bijvoorbeeld doordat voedsel of drinkwater daarmee besmet is geraakt.
Hoe zit het met de polio-uitbraak in Gaza?
Het Gazaanse ministerie geeft het Israëlische leger de schuld van de polio-uitbraak. Het leger heeft ervoor gezorgd dat er geen bruikbaar water meer is en heeft de sanitaire infrastructuur vernietigd, stellen de Palestijnse autoriteiten. Het is belangrijk te benadrukken dat er in Gaza nog geen meldingen zijn gedaan van mensen die kampen met verlammingsverschijnselen.
Maar polio was toch al uitgeroeid?
In gebieden waar de vaccinatiegraad laag is, ligt dat anders. Op het moment dat het virus een lange periode (zo'n jaar tot anderhalf jaar) wordt verspreid van de ene niet-gevaccineerde persoon naar de andere, kan de afgezwakte variant muteren. Die kan dan een vorm aannemen die risico's met zich meebrengt, waaronder de verlammingsverschijnselen. Zo'n gemuteerde poliovariant kan zich vervolgens verspreiden in gemeenschappen. Dat is wat er nu in Gaza gebeurt.
Er bestaat geen genezing voor polio, de ziekte kan alleen voorkomen worden door bijvoorbeeld vaccinatie. Een vaccin kan een kind levenslang beschermen. Dat geldt voor zowel de wilde variant als een variant die is afgeleid van het poliovaccin.
Moet Nederland zich zorgen maken om een polio-uitbraak?
In Nederland komt polio niet meer voor. De laatste uitbraak was in 1992-1993 onder mensen die zich om religieuze redenen niet hadden laten vaccineren. Er werden toen 71 meldingen van polio gedaan, twee patiënten overleden.
Voor groepsimmuniteit moet de vaccinatiegraad tussen de 90 en 95 procent liggen, vertelt Bert Niesters aan NU.nl. Hij is hoogleraar medische microbiologie en hoofd klinische virologie aan het UMC Groningen. Ondanks de dalende vaccinatiegraad hoef je je in Nederland niet direct zorgen te maken over een polio-uitbraak.
Er zijn twee verschillende poliovaccins. "Je hebt een vaccin waar een afgezwakte variant van het virus in zit", legt Niesters uit. Dat type vaccin wordt via de mond toegediend in de vorm van druppels op suikerklontjes. Het voordeel van dit vaccin is dat hulpverleners snel veel kinderen kunnen vaccineren. Maar in zeer zeldzame gevallen kan dat virus muteren, wat nu dus in Gaza gebeurt.
Nederland gebruikt een ander type vaccin. "Wij injecteren samen met difterie, tetanus en kinkhoest", vertelt de viroloog. Daar kan geen variant op ontstaan. "Dat type vaccin is organisatorisch alleen veel lastiger, omdat kinderen naar een vaccinatielocatie moeten en meerdere keren gevaccineerd moeten worden."
