Donderdag 29 september 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl
Tim Hofman, Chantal Janzen

Genderneutrale awards hebben weinig zin als de jury niet divers is

Awards die specifiek aan mannen of vrouwen worden uitgereikt, komen steeds minder voor. Na de Gouden Kalveren, Grammy's en Brit Awards heeft ook de organisatie van de Televizier-Ring ervoor gekozen geen onderscheid te maken tussen presentatrices en presentatoren. Zorgt deze ontwikkeling voor gelijkere kansen?
Door Michiel Vos

Televizier zegt met de wijziging vooral ruimte te willen maken voor een extra categorie. Hoewel inclusiviteit ook een rol speelde bij de beslissing, heeft het blad geen behoefte zich te mengen in de maatschappelijke discussie over genderneutrale prijzen. Er ontstond dan ook weinig tot geen commotie over de aanpassing.

Dat was wel anders toen het Nederlands Film Festival vorig jaar aankondigde bij de uitreiking van de Gouden Kalveren geen onderscheid meer te maken tussen acteurs en actrices. De organisatie zegt genderinclusiviteit te willen bevorderen, maar dat valt niet bij iedereen in goede aarde.

Acteur Yorick van Wageningen beëindigde zelfs zijn lidmaatschap van de Academy die de winnaars kiest, omdat de beslissing niet is overlegd met de leden. En actrice Katja Herbers vroeg zich op Twitter af voor wie het nu eigenlijk goed is om de categorieën samen te voegen.

"In ieder geval niet de vrouw - die nog altijd minder rollen tot haar beschikking heeft dan de man - en ook niet de Nederlandse film, die hiermee aandacht voor twee films minder genereert", schreef de actrice. Haar zorgen blijken niet ongegrond: bij de afgelopen uitreiking van de Gouden Kalveren gingen vier van de vijf acteerprijzen naar mannen.

'Je wist de verschillen, terwijl er nog geen gelijke kansen zijn'

Onderzoeker Javier Koole van Atria, een kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis, vindt het vraagstuk rond genderneutrale awardshows te complex om simpelweg te bepalen of het een goede ontwikkeling is of niet.

"Natuurlijk is het aan te moedigen dat non-binaire mensen of anderen die zich niet identificeren als man of vrouw zo kans maken op een prijs. Tegelijkertijd zitten er ook haken en ogen aan. Door prijzen genderneutraal te maken, wis je de verschillen tussen mannen en vrouwen, terwijl er nog geen sprake is van gelijke kansen in grote delen van de entertainmentindustrie."

"Met het genderneutraal maken van prijzen ben je er nog niet als vrouwen minder kans hebben op het spelen van een hoofdrol en vaker in een dienende rol naar het mannelijke personage worden gepresenteerd." Koole stelt dat de sectoren kritisch moeten kijken naar hoe ze gendersensitiever te werk kunnen gaan. Dat wil zeggen: er wordt gekeken naar het bevorderen van gendergelijkheid. "Dat is een proces van de lange adem", zegt Koole.

Diversiteit op alle niveaus nodig

Koole legt uit dat ongelijkheid al begint bij scenarioschrijvers van films. Films worden nog steeds veel vaker door mannen geschreven. "Een man schrijft een vrouwelijk personage vanuit zijn eigen blikveld. Dat leidt toch vaker tot stereotyperende rollen, zoals de afhankelijke vrouw. Diversiteit onder schrijvers is nodig, omdat je dan automatisch ook een diverser geheel aan hoofdrolspelers en rolmodellen krijgt."

Koole haalt de serie en film Anne+ als voorbeeld aan. Maud Wiemeijer schreef hier het script voor, omdat ze vond dat er te weinig lesbische en queer personages in films voorkwamen. "Dan zie je ineens een lesbisch meisje in de hoofdrol. Vrouwen worden in Anne+ op een hele andere manier neergezet dan in veel andere films. En het is een succes geworden."

Koole vindt dat het genderneutraal maken van prijzen geen zin heeft als de jury die de winnaars selecteert niet divers en inclusief is. "Als zo'n panel niet divers is, is de kans klein dat de winnaars die eruit rollen dat wel zijn."

Organisaties van awardshows moeten kritisch naar zichzelf kijken, vindt Koole. Prijzen genderneutraal maken is niet genoeg. "Wees niet bang om te kijken of het doel van inclusiviteit met zo'n maatregel ook echt wordt bewerkstelligd. Is na enkele jaren de lijst van winnaars echt diverser geworden, of heeft de maatregel juist een tegenovergesteld effect gehad?"

"Als je een eerlijkere wedstrijd wil creëren, zijn eerlijke voorwaarden en gelijke kansen belangrijk. Zover zijn we nog niet." Koole verwijst naar een onderzoek van Vrouwen in Beeld, waaruit blijkt dat er ondanks verbetering nog sprake is van minder representatie bij vrouwen. "De titel van het onderzoek zegt alles: Beter is nog niet goed."

Aanbevolen artikelen