De Raad voor Cultuur, een adviesorgaan van de regering, adviseert een maximum te bepalen voor het aantal omroepen dat mag uitzenden bij de NPO. Na de toetreding van Omroep ZWART en Ongehoord Nederland staat het totaal op elf, wat de verdeling van de zendtijd ingewikkelder heeft gemaakt.

In gesprek met NRC zegt Kristel Baele, voorzitter van de Raad voor Cultuur, dat al sinds 2009 wordt gesignaleerd dat de bestuurbaarheid van het omroepbestel in het geding komt. "De hoeveelheid zendtijd en geld is beperkt. En de koek moet verdeeld worden over steeds meer partijen. Maar de criteria om potentiële omroepen eventueel níét toe te laten, zijn niet helder en niet eenduidig."

De roep om meer helderheid is niet nieuw: vorig jaar pleitten de Raad voor Cultuur, het Commissariaat voor de Media en de NPO zelf al bij de minister voor duidelijkere criteria voor toelating. In de praktijk blijkt dat nieuwkomers alleen getoetst kunnen worden aan het aantal leden: een nieuwe omroep moet 50.000 leden hebben om te worden toegelaten.

In de Mediawet staat wel dat ledenomroepen een maatschappelijke, culturele, godsdienstige of geestelijke stroming moeten vertegenwoordigen, maar het wordt niet duidelijk wat een stroming precies is.

Een concreet maximumaantal wil de Raad voor Cultuur niet noemen. "Daar hebben we bewust geen uitspraak over gedaan. We willen vooral een denkrichting aangeven. Als de staatssecretaris voor deze richting kiest, dan zijn we bereid mee te denken hoe dat er verder kan uitzien."

"Als je een maximum afspreekt, moet je bedenken hoe je de pluriformiteit waarborgt. Wij denken dat de bestaande omroepen, onder regie van de NPO, de polsslag van de samenleving moeten blijven voelen en vertalen in hun programmering. Pluriformiteit wordt dan meer een kwestie van programma's en genres dan van veelheid van omroepen. En de regie komt dan meer bij de NPO te liggen."

Welke omroepen zijn er eigenlijk?

  • Naast de taakomroepen NOS (onafhankelijk nieuws) en NTR (educatie en achtergrondjournalistiek) zijn er negen omroepen: AVROTROS, KRO-NCRV, BNNVARA, EO, HUMAN, WNL, MAX, PowNed en VPRO. Omroep ZWART en Ongehoord Nederland zijn zogeheten aspirant-omroepen, die hebben een voorlopige erkenning.
  • Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft als regel dat het bestel nooit uit meer dan acht organisaties mag bestaan. MAX en WNL, PowNed en AVROTROS en VPRO en HUMAN werken daarom samen.