De Taliban onderdrukken de pers in Afghanistan en er zijn nog steeds journalisten die in veiligheid moeten worden gebracht. Nederlandse politici moeten niet elkaar de schuld blijven geven, maar praktische oplossingen bedenken om de situatie te verbeteren, zegt Evelien Wijkstra van Free Press Unlimited tegen NU.nl.

Eind augustus stopte de evacuatie van onder anderen Afghanen met een Nederlands paspoort en Afghanen die in het verleden langdurig hebben samengewerkt met Nederlandse media, bedrijven en instellingen.

Free Press Unlimited zorgde er samen met andere organisaties voor dat het ministerie van Buitenlandse Zaken een lijst kreeg met namen van mensen die dringend uit Afghanistan gehaald moesten worden.

Maar nog steeds zitten journalisten en mediawerkers met een Nederlandse connectie vast in het land. Velen van hen zijn gestopt met hun werk, anderen kunnen hun werk gewoonweg niet meer uitvoeren. "Voor hen is de situatie heel slecht", stelt Wijkstra.

'Familie wordt opgepakt en gemarteld'

"Zij worden door de Taliban achtervolgd en mishandeld en moeten vaak onderduiken. Hun familie wordt lastiggevallen en soms opgepakt en gemarteld. Materiaal wordt vernietigd, camera's stukgemaakt. Demonstraties waar verslag van wordt gedaan, worden stilgelegd. Waar we een paar weken geleden dachten dat dit losse incidenten waren, lijkt dit nu gewoon structureel beleid te zijn."

Sinds de machtsoverdracht in augustus zijn vijf journalisten omgekomen, stelt de International Federation of Journalists. Sommige journalisten worden door de Taliban ingelijfd om als woordvoerder voor het nieuwe regime te werken.

"Daardoor wordt het nieuws dat uit Afghanistan komt steeds minder betrouwbaar en minder onafhankelijk. Die zorg zou breder moeten worden gevoeld, niet alleen door de mensen die daar direct onder lijden. In de Tweede Kamer richt men zich nu vooral op wie er verantwoordelijk was voor de evacuatie en waar fouten zijn gemaakt."

'Niet iedereen in Pakistan is blij met vluchtelingen'

Nederland heeft zijn nek uitgestoken, vooral in vergelijking met andere landen, zegt Wijkstra. "Maar met de beëindiging van de evacuatie lijkt er aan de verdere zorg voor het land ook een einde te zijn gekomen. Ergens valt dat te begrijpen, maar er zijn natuurlijk nog genoeg mogelijkheden om te helpen."

Bijvoorbeeld evacuatie is volgens Free Press Unlimited nog steeds mogelijk. "Wij zijn samen met andere organisaties bezig om mensen naar Islamabad in Pakistan te krijgen. Maar dat is geen langdurige oplossing als zij vervolgens niet naar een westers land verder kunnen reizen. In Pakistan is niet iedereen blij met Afghanen of vluchtelingen in het algemeen."

'We hebben oplossingen nodig'

De Tweede Kamer voert binnenkort een debat over de situatie in Afghanistan. "Ik hoop dat het dan gaat over de vraag wat we nu moeten doen. In plaats van: welk poppetje heeft schuld?"

"We moeten benadrukken hoe slecht de situatie is en laten weten dat er echt oplossingen nodig zijn. Niet alleen voor de groep waarvan ze in eerste instantie hebben gezegd dat die gered moest worden, maar ook voor de mensen die niet onder die criteria vallen. Dat zijn mensen die om de drie dagen van schuiladres wisselen. Die moet je er ook uit halen. Daar moet ook verantwoordelijkheid voor worden genomen."