De Nederlandse journalist Ingeborg Beugel is op 13 juni op het Griekse eiland Idhra opgepakt, omdat ze een Afghaanse vluchteling onderdak verleent. Het tweetal kwam na een dag weer vrij. Beugel kan een jaar gevangenisstraf en een boete van 10.500 euro krijgen. In oktober komt haar zaak voor de rechter.

Beugel (61) is aangehouden op grond van een wet uit 1991 die het verbiedt om hulp en onderdak te verlenen aan ongedocumenteerden. Het is een wet die volgens haar advocaat de afgelopen decennia nauwelijks is gebruikt en bovendien strijdig is met het Europese recht.

Secretaris Thomas Bruning van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) kan de arrestatie niet los zien van het journalistieke werk van Beugel. Ze was jarenlang redacteur, trad regelmatig op als Griekenlandcorrespondent in talkshows en werkt voor de De Groene Amsterdammer en BNNVARA.

Bruning noemt het "alarmerend" dat de correspondent, die kritische stukken schrijft over het Griekse vluchtelingenbeleid, is opgepakt. "De wet waarop de Griekse autoriteiten zich beroepen en die de hulp aan vluchtelingen verbiedt, wordt bijna nooit gebruikt. Het heeft er alle schijn van dat dit een manier is om Beugel te intimideren."

Arrestatie is exemplarisch voor verharding Grieks beleid

"De arrestatie van Beugel laat zien hoe grimmig het klimaat in Griekenland is", vindt Europarlementariër Tineke Strik, die eerder met Beugel naar Samos reisde en bij de Griekse autoriteiten pleitte voor haar vrijlating. "Mensen die humanitaire hulp willen verlenen aan vluchtelingen worden keihard aangepakt, op die manier willen de Grieken een afschrikwekkend voorbeeld stellen."

De arrestatie van Beugel is exemplarisch voor de verharding van het vluchtelingenbeleid in Griekenland. In dat land zijn wetten ingevoerd die het hulporganisaties moeilijker maken om hun werk te doen, zo blijkt uit het deze week verschenen rapport The EU Approach on Migration in the Mediterranean, dat werd gemaakt op verzoek van het Europees Parlement.

Ook journalisten wordt het werk moeilijk gemaakt. Onbekenden staken de afgelopen tijd kantoren van media in de hoofdstad Athene in brand. Griekenland kelderde van de negentiende plaats op de World Press Freedom Index van 2005 naar de zeventigste plek op die van afgelopen jaar. NRC-journalist Bram Vermeulen werd in mei korte tijd vastgehouden door de Griekse politie toen hij een groep vluchtelingen volgde die in elkaar zou zijn geslagen door de Bulgaarse grenspolitie.

Fridoon werd mishandeld door medekampbewoners

De afgelopen jaren deed Beugel voor de Groene Amsterdammer en BNNVARA verslag van de onmenselijke situatie waar vluchtelingen in Griekenland in verkeren en die door onwil van andere Europese landen niet verandert. In 2018 ontmoette ze tijdens een van haar reportages de toen 21-jarige Afghaan Fridoon, die met zijn hond in kamp Malakasa zat, 60 kilometer buiten Athene.

Zijn vader en oom zijn naar eigen zeggen door de Taliban vermoord, zijn broer is zo mishandeld dat hij voor het leven verminkt is. Hij hielp Beugel als vertaler. Nadat hij en zijn hond door andere kampbewoners zwaar waren mishandeld, nam Beugel hem in huis en schreef ze over hem in De Groene Amsterdammer. "Ik was onder de indruk van zijn talenkennis en zijn zachtaardige persoonlijkheid, en besloot hem onder mijn moedervleugels te nemen", zegt Beugel tegen NU.nl.

Vluchtelingen eindeloos in onzekerheid door digitale pushbacks

Voor vluchtelingen in Griekenland is het vrijwel onmogelijk om asiel aan te vragen. Fridoon en tienduizenden anderen kunnen alleen contact krijgen met de Griekse IND via een Skype-nummer, maar al zeven maanden lang neemt er niemand op. Het gevolg: de vluchtelingen komen nooit in een procedure, worden buiten hun schuld op papier illegaal en kunnen op elk willekeurig moment worden opgepakt.

Beugel: "Griekenland duwt op zee bootjes terug, de zogenaamde pushbacks, waarover bergen rapporten zijn verschenen en waarover ik vaak heb geschreven. Maar wat Fridoon en anderen overkomt, zijn digitale pushbacks, ze komen niet door de Skype-muur heen en worden eindeloos in onzekerheid gehouden. Honderden van hen zitten in horrorholen onder de grond vast, zonder contact met een advocaat en vergeten door de buitenwereld. En dat kan allemaal in Europa anno 2021."

Op zondag 13 juni werd Fridoon voor de tweede keer opgepakt op Idhra; eerder gebeurde dat in april vorig jaar. Beugel pleitte bij het politiebureau wederom voor hem, maar werd dit keer zelf ook gearresteerd. Agenten meldden haar dat ze werd vastgezet op grond van "orders van bovenaf".

Later bleek dat eilandbewoners anoniem bij de politie hadden gemeld dat ze een relatie had met een ongedocumenteerde die bij haar in huis woonde. "Ik werd dus gecriminaliseerd, omdat ik iemand in huis heb die uit alle macht probeert een asielstatus te krijgen."

Ondertussen waren in Nederland alle bellen gaan rinkelen. Secretaris Bruning van de Nederlandse Vereniging van Journalisten, het ministerie van Buitenlandse Zaken en ook Europarlementariër Strik steunden haar.

Geketend op een veerboot

Een dag na hun arrestatie werd het tweetal geketend op de veerboot overgebracht naar de havenplaats Piraeus. Daar werd Beugel voorgeleid in het bijzijn van twee ambassademedewerkers. Al snel werd ze weer vrijgelaten. Haar zaak dient in oktober. Tot haar verrassing kwam ook Fridoon uit vreemdelingendetentie, waarin hij was geplaatst. Het is de bedoeling dat hij nu door kan met zijn asielprocedure.

Het Griekse wetsartikel op grond waarvan Beugel is opgepakt is, voor zover bekend, nog nooit toegepast. Volgens haar advocaat is de wetsbepaling strijdig met het Europese recht. In Frankrijk werd de olijfboer Cedric Herrou, die hulp had verleend aan vluchtelingen die uit Italië kwamen, na drie jaar procederen in hoger beroep vrijgesproken.

Beugel is vastbesloten om te blijven berichten over de vluchtelingen in Griekenland. "Het vluchtelingendrama en alle horror hebben hier plaats, en worden bewust in stand gehouden door de Europese Unie, omdat die Griekenland volkomen in de steek laat. We moeten blijven vechten voor mensenrechten en humane asielprocedures, aan de tafels van de EU en zeker ook in Brussel."

In De Groene Amsterdammer van deze week vertelt Beugel uitgebreid over haar ervaringen.