Documentairemaker en China-expert Ruben Terlou heeft een vierde serie over China en haar inwoners gemaakt. Toch zette hij voor De wereld van de Chinezen, zijn nieuwe zevendelige reisserie voor de VPRO, geen voet in China zelf. In plaats daarvan ging hij de hele wereld over op zoek naar verhalen van Chinese immigranten en hun invloed op de lokale bevolking.

Het is voor iedereen belangrijk om zich in China te verdiepen, vertelt Terlou aan NU.nl. Eerder maakte hij over het land de documentairereeksen Langs de oevers van de Yangtze (genomineerd voor de Zilveren Nipkowschijf), Door het hart van China en Chinese dromen.

"Je moet kennis nemen van wat er precies gebeurt, zodat je kunt bepalen hoe je je tot het land wil verhouden. In hoeverre willen we economisch afhankelijk worden of meegenieten van de Chinese markt? Wat heeft dat te betekenen voor onze idealen, en onze vrijheden?"

'Daar word ik nog steeds door geraakt'

Deze vragen probeert de documentairemaker te beantwoorden door middel van persoonlijke portretten. "Persoonlijke verhalen, die boeien me het meest", vertelt Terlou. "De betekenisvolle ontmoetingen, de gesprekken, daar word ik nog steeds door geraakt."

"Grotere ontwikkelingen in de maatschappij kun je heel goed symboliseren door middel van persoonlijke verhalen - dat is wat bijzondere televisie oplevert. Ik ben ermee begonnen bij mijn eerste serie en zo doe ik het nog altijd. Het grote overbrengen door het kleine te vertellen, eigenlijk."

Het grote verhaal, in dit geval: Chinezen die zich massaal in het buitenland vestigen. In De wereld van de Chinezen gaat Terlou onder meer op bezoek bij Chinezen in Kenia, Servië, de Verenigde Staten en Nederland, om erachter te komen wat hun beweegredenen zijn om een bestaan in het buitenland op te bouwen.

'Bleef een beetje hangen in het abstracte'

Terlou liep al sinds 2016 rond met deze vragen. "China's invloed op het wereldtoneel is enorm aan het groeien. We weten allemaal van de toenemende geopolitieke macht en de economische afhankelijkheid van andere landen ten opzichte van China, maar het bleef voor mij toch een beetje hangen in het abstracte. Ik kon me nog geen voorstelling maken van hoe de ontmoeting tussen lokale bevolkingen en de Chinezen eruit zou zien en hoe al die levens beïnvloed worden door de Chinese aanwezigheid."

Wie zijn ze, wat willen ze bereiken en wat voor impact heeft hun aanwezigheid op de lokale bevolking? In Servië ontmoet hij een vrouw die daarnaartoe verhuisde voor de liefde, en nu in een goudmijn werkt. In Italië zag hij hoe Chinese teams de scholen tijdens de coronacrisis met grote zeepkanonnen desinfecteren.

De portretten die Terlou maakte schetsen een rijkgeschakeerd beeld, maar toch ontdekte hij al snel een rode draad.

"De meeste Chinese immigranten die ik voor deze serie heb ontmoet zijn heel erg gericht op de toekomst en op het vergaren van welvaart", zegt Terlou. "Dat zie je eigenlijk overal, of je nou op Madagaskar bent of in Cambodja. En daarin brengen ze ook behoorlijke offers: ze zijn ver van hun familie en vrienden vandaan en om hun doelen te realiseren nemen ze soms flinke risico's."

De eerste aflevering van De wereld van de Chinezen is zondag 10 januari om 20.20 uur te zien bij de VPRO op NPO2.