Journalisten en nieuwsmedia die op Facebook en Instagram verslag doen met beelden van Zwarte Piet, mogen dat van Facebook (de eigenaar van beide sociale media) alleen doen als het beeld is voorzien van tekst waarin de maatschappelijke discussie over Zwarte Piet wordt benoemd. Dat blijkt uit richtlijnen voor uitgevers in handen van NU.nl.

Dat betekent dat nieuwsmedia geen foto- of videoverslag van bijvoorbeeld een sinterklaasintocht met zwarte pieten mogen plaatsen, zonder expliciet duidelijk te maken dat Zwarte Piet onder vuur ligt.

Facebook legt de regels uit aan de hand van een fictief voorbeeld van een intocht in de stad Groningen. Als een foto met zwarte pieten is voorzien van de tekst 'De stad Groningen heeft ervoor gekozen om vast te houden aan Zwarte Piet, ondanks maatschappelijke kritiek', is de foto toegestaan.

Een journalistiek medium, zoals krant of tv-programma, zou dezelfde foto niet mogen plaatsen als de tekst 'Sinterklaas is gearriveerd in Groningen. Het feest kan beginnen!' plaatst.

Thomas Bruning van journalistenvakbond NVJ zegt in een reactie het zorgwekkend te vinden dat Facebook op deze manier oplegt op welke wijze nieuwsmedia foto's van Zwarte Piet mogen gebruiken. "Wij zijn van mening dat ze hiermee inhoudelijk ingrijpen in de vrijheid die een nieuwsmedium moet hebben om verslag te kunnen doen van een maatschappelijk verschijnsel."

Richtlijnen schijnen nieuw licht op Facebook-beleid

Facebook kondigde in augustus aan dat beelden van blackface, waaronder Zwarte Piet, voortaan verboden zijn. Foto's van Zwarte Piet mogen alleen geplaatst worden als deze portrettering wordt afgekeurd, of ter illustratie bij een bericht over de maatschappelijke discussie.

Destijds schreef NU.nl, maar bijvoorbeeld ook de NOS, RTL Nieuws, NRC en de Volkskrant, dat foto's van Zwarte Piet bij nieuwsberichten, verslaggeving en andere journalistieke producties zijn toegestaan.

Dat beeld is "incompleet", zegt een Facebook-woordvoerder in gesprek met NU.nl. De woordvoerder benadrukt dat het niet gaat om nieuw beleid, maar dat de richtlijnen ter verduidelijking naar uitgevers zijn verstuurd.

"Het uitgangspunt is dat blackface op Facebook niet mag", aldus de woordvoerder. "Er is een uitzondering als je een discussie wilt starten. Die geldt ook voor nieuwsmedia. Wat ze dus niet kunnen doen, is foto's van Zwarte Piet plaatsen zonder die maatschappelijke discussie aan te stippen."

"De uitzondering geldt voor iedere Facebook- of Instagram-gebruiker en is van toepassing op veel meer belangrijke onderwerpen dan de blackface/Zwarte Piet-discussie."

Bruning van de NVJ: "Als een redactie zelf besluit om dat te doen, is dat prima. Maar het is niet de rol van Facebook om min of meer invloed te hebben op de inhoudelijke afwegingen of journalistiek-ethische regels op te leggen. Daarmee leggen zij een inhoudelijke voorwaarde aan verslaggeving op."