Danny Ghosen vluchtte op zijn vijftiende uit het door een burgeroorlog geteisterde Libanon. Voor De Slag om Libanon keert hij niet voor de eerste keer terug naar zijn geboorteland. Ditmaal om de gevolgen van de verwoestende explosie in Beiroet te onderzoeken. "De droom er ooit te kunnen wonen is een nachtmerrie geworden", zegt Ghosen (42) in gesprek met NU.nl.

Het laatste wat je over Ghosen kunt zeggen is dat hij tijdens zijn werk als verslaggever altijd voor de makkelijke weg kiest. Hij werd mishandeld, opgepakt en ging het gesprek aan met neonazi's. Maar toen hij de verwoestende explosie in zijn geboortestad Beiroet zag, duurde het heel lang voordat zijn journalistieke instinct voelbaar werd.

"Ik was in shock. Ik was helemaal niet bezig met ideeën over een reportage. Het is een van de weinige keren dat mijn journalistieke hart niet sneller ging kloppen. Beiroet was een symbool voor ons, we waren er trots op. En nu is het weg. Ik ben meestal wel een die-hard. Als er ergens iets aan de hand is, ga ik er gewoon heen en zie ik ter plaatse wel wat ik ga doen. Maar ik kon het nu gewoon niet. Mijn hart was gebroken. Ik durfde gewoon niet."

"Mijn vriendin heeft me toen toch overgehaald om te gaan. Door wat ik in Libanon aantrof moest ik ook weer terugdenken aan de burgeroorlog, die moeilijke en ellendige tijden. Achteraf ben ik blij dat ik gegaan ben en dat ik misschien een steentje kan bijdragen, door mensen te laten zien wat daar gaande is. Ik hoop dat de internationale gemeenschap ook gaat ingrijpen en de machthebbers niet langer steunt."

De inwoners van Libanon gaan al zo lang gebukt onder buitenlandse machthebbers, burgeroorlogen en recessies. En dan komt er nog zo'n alles verwoestende explosie overheen.

"Elke keer als we denken dat we aan het opkrabbelen zijn, worden we weer onderuitgehaald door iets of iemand. Ik heb de burgeroorlog meegemaakt, maar toen had iedereen tenminste nog het gevoel dat het allemaal ooit wel goed zou komen. Of we gaan winnen of er komt op zijn minst vrede. Maar die burgeroorlog was peanuts in vergelijking met dit. Er vielen bommen en er werd schade aangericht, maar dit rampgebied en dat Beiroet weg is gevaagd is een horrorfilm.

Bovendien kan niemand bij zijn geld, zelfs de rijke mensen niet. De banken geven per dag niet meer dan 500 dollar uit. Er kan dus op dit moment ook niet worden begonnen met de wederopbouw. De ramp heeft niet alleen de onder- en middenklasse geraakt, maar ook sommige mensen aan de bovenkant."

Heeft de ramp dus voor gelijkheid in het land gezorgd?

"Dat niet. De mensen met geld kopen alsnog hun weg uit de ellende. Libanon is zo corrupt, als je een hooggeplaatst iemand kent dan krijg je wel iets. Dat kunnen arme mensen niet."

Hoe bereikte jou het nieuws over de explosie?

"Mijn vriendin stuurde een tweet met daarin een video. De opname was door mensen op een boot gemaakt en direct na de explosie draaide de camera weg. Het eerste wat ik dacht was: Dit is slecht gemonteerd. Dit kan niet. Tegelijkertijd was ik ook in shock, ik wilde het gewoon niet geloven. Toen zag ik een filmpje vanaf de andere kant en besefte ik het pas. Ik ben toen zelf achter de laptop gekropen en vond meer video's. Daarna sprak ik mijn moeder om te vragen of zij iets gehoord had. Ze probeerde mensen te bellen, maar kreeg niemand aan de lijn. Ook andere Libanezen in Nederland hadden geen enkel benul.

In Libanon kan elke dag een bom afgaan of iemand geliquideerd worden. Alles is mogelijk in dat kleine land. Mensen kijken er niet meer van op. Maar dit was zo schokkend. Op een gegeven kreeg ik honderden berichten van mensen die me een hart onder de riem wilden steken. Dat was zo lief, maar ik wist gewoon niet op wie ik moest reageren. Mijn wereld stond op zijn kop. Het blijft mijn geboorteland en ergens in mijn achterhoofd koesterde ik de droom dat er ooit vrede zou komen, zodat ik er op vakantie kan gaan of zelfs even wonen. Die droom is een nachtmerrie geworden."

Wanneer ben je naar Beiroet gevlogen?

"Vijf dagen na de explosie. Het raakte me soms zo erg wat ik zag, dat ik af en toe wegliep om mijn tranen te drogen. Ik wil dat niet doen in het bijzijn van mijn collega's, daar houd ik niet van. Ik wil ook niet dat je dat op camera ziet. De situatie is al erg genoeg, mijn verdriet is niet belangrijk. 'Je gaat straks weer terug naar Nederland, wat loop je nou te janken?', zeg ik dan tegen mezelf.

Sommige mensen hebben gewoon helemaal niks meer. Huizen die al generaties lang in het bezit zijn van dezelfde familie, zijn helemaal verwoest. En de hele straat eromheen. Dat wordt waarschijnlijk weer opgekocht door iemand die daar appartementen gaat bouwen. Ik weet er alles van, al mijn herinneringen zijn ook weg."

Had je van tevoren een plan wat je in Libanon zou doen?

"Ik wilde ter plaatse research gaan doen en heb veel mensen via Instagram gevolgd. Ik heb twee mensen uit de vorige afleveringen gesproken. Waaronder een activiste, die ik nog nooit zo heb meegemaakt. Ze is altijd strijdvaardig, maar nu volledig gebroken.

Er wordt in de straten geschoten met traangas dat over de datum is en nog erger in je ogen brandt. Jonge meiden die zijn afgestudeerd aan de universiteit, maar geen baan kunnen vinden, demonstreren op de straten met skibrillen op. Er wordt geschoten met rubberen kogels, maar ook met scherp. Dan ontbreekt er iedere vorm van menselijkheid als je zoiets je eigen volk kunt aandoen."

Waar ligt de oorsprong daarvan?

"De mensen die nu politiek bedrijven, waren vroeger militieleiders. Die waren verantwoordelijk voor gruwelijke oorlogsmisdaden. Ze hebben hun uniform misschien uitgetrokken, maar zullen de macht na dertig jaar echt niet zomaar opgeven omdat er een paar studenten demonstreren. Daarnaast gebeurt er alleen iets in Libanon als Hezbollah zegt: 'Toppie, dat doen we.' De president zit er ook met goedkeuring van Hezbollah. Die man zelf heeft geen enkele macht."

Durven mensen zich ter plaatse daarover uit te spreken?

"Ja, want de angst is doorbroken. De bevolking heeft niks meer te verliezen. We konden ook niemand spreken van Hezbollah. Die hebben een pr-afdeling die je gewoon kunt bellen, maar nu lijken ze onzichtbaar. Ook hun bondgenoten, zoals de partij van de president, hoor je niet."

Welke conclusies verbind je aan dat gedrag?

"Ik wil niet speculeren. Maar als je niks te verbergen te hebt, kun je toch wel wat zeggen? Een politicoloog in Libanon zei dat deze explosie te wijten valt aan alle politici die hier de afgelopen dertig jaar de dienst hebben uitgemaakt. Iedereen is hiervoor verantwoordelijk. Het valt niet een partij te verwijten, iedereen wist ervan."

Als ik zie dat de bevolking niets meer te verliezen heeft, zou ik als machthebber wel zenuwachtig worden.

"Maar zij die de straat opgaan zijn voor het grote deel nette mensen die demonstreren op een vreedzame manier. Zij willen enkel en alleen een rustig leven. Ik sprak een jongen wiens flat verwoest was door de explosie. Hij zei: 'We wonen in een volksbuurt en helpen elkaar. We eisen niet zoveel. Een beetje stroom, een beetje water. Maar zelfs dat kregen we niet en ik vond het prima. Ik had een bed waarop ik kon liggen en dromen over alle mooie dingen die ik zou willen hebben. Maar zelfs mijn bed en die dromen hebben die klootzakken me ontnomen.'"

Is het verleidelijk activistisch te worden als je daar verslag uitbrengt?

"Dat is heel verleidelijk, maar als iets krom is dan is het krom. Dan ga ik niet doen alsof het oké is."

Voel jij een loyaliteitsconflict als je in Libanon bent?

"Dat gevoel had ik lang geleden. Ik voelde me een tijdje niet thuis in Nederland, maar in Libanon voelde ik dat ook niet. Zo werd ik jarenlang heen en weer geslingerd, waardoor ik even niet meer wist wie ik was. Op een gegeven moment heb ik de keuze gemaakt om Nederland echt als mijn thuisland te zien en Libanon als een…"

Ex-vriendin waarmee het slecht gaat?

"Ja, maar waar je nog steeds van blijft houden."

De Slag om Libanon is vanaf 31 augustus te op NPO2.