Een aantal journalisten gaat vrijdag voor de rechtbank in Rotterdam demonstreren tegen de beslissing om Robert Bas te gijzelen. De NOS-journalist is door de rechtbank in de Maasstad in gijzeling genomen omdat hij niet bereid was om als getuige vragen te beantwoorden in een strafzaak.

De demonstratie is een initiatief van NRC-redacteur Marcel Haenen. "De NOS is verontwaardigd, maar dit gaat ons allemaal aan", zegt Haenen. "Het geeft geen pas om een journalist op te sluiten die zijn werk op een goeie manier wil uitvoeren."

Ook journalisten van onder meer de Volkskrant, De Telegraaf, het AD en Nieuwsuur zouden zich bij Haenen voegen.

De gijzeling is een juridisch dwangmiddel waarbij de persoon in kwestie voor een bepaalde tijd wordt vastgezet. Hiermee wordt geprobeerd om de gegijzelde alsnog een verklaring af te laten leggen.

Bas beriep zich "om principiële en juridische redenen" op zijn verschoningsrecht als journalist en gaf geen antwoorden op de vragen die hem werden gesteld. Dat recht kan door journalisten worden gebruikt om zichzelf of bronnen in bescherming te nemen.

De rechter besloot echter in juni dat dit verschoningsrecht slechts ten dele geldt voor Bas in deze zaak.

Bas moet getuigen in zaak vergismoord Zweekhorst

De strafzaak waarin Bas werd opgeroepen gaat om de moord op ggz-directeur Rob Zweekhorst. Hij werd in 2014 in Berkel en Rodenrijs doodgeschoten nadat hij door de dader werd aangezien voor een vijand in de drugswereld. Er werd daarom uitgegaan van een zogenoemde 'vergismoord'.

Naar aanleiding van de afgeluisterde gesprekken werd de verslaggever door de advocaat van de verdachte opgeroepen om te getuigen. Bas stelt echter dat het beantwoorden van vragen een gevaarlijke situatie zou creëren voor zowel hem als zijn bron.

In een eerste reactie noemde de hoofdredactie van de NOS de beslissing van de rechter-commissaris een aanval op de persvrijheid. Hoofdredacteur Marcel Gelauff zei zich bewust te zijn van "een ernstig feit en een ingrijpende strafzaak", maar stelde dat het onaannemelijk is dat een verklaring van Bas de beoordeling in de zaak zou beïnvloeden.

Bas blijft vastzitten totdat is besloten of zijn gijzeling rechtmatig is. De raadkamer oordeelt daar vrijdagmiddag om 13.30 uur over.

Gijzelen journalist is eerder gebeurd

Het gijzelen van een journalist is een zwaar middel en is eerder voorgekomen. Zo werd Koen Voskuil, tegenwoordig journalist van het AD, in 2000 achttien dagen vastgehouden omdat hij weigerde de naam van een politiebron te noemen.

Het Europese Hof van de Mensenrechten oordeelde in 2007 dat justitie in het geval van Voskuil onrechtmatig gehandeld had.