Robert Bas, verslaggever van de NOS, is door de rechtbank in Rotterdam in gijzeling genomen. De rechter-commissaris nam dit besluit, omdat Bas niet bereid is om als getuige vragen te beantwoorden in een strafzaak, meldt NOS.

De gijzeling is een juridisch dwangmiddel waarbij de persoon in kwestie voor een bepaalde tijd wordt vastgezet. Hiermee wordt geprobeerd om de gegijzelde alsnog een verklaring af te laten leggen.

Bas beriep zich "om principiële en juridische redenen" op zijn verschoningsrecht als journalist en gaf geen antwoorden op de vragen die hem werden gesteld. Dat recht kan door journalisten worden gebruikt om zichzelf of bronnen in bescherming te nemen.

De rechter besloot echter in juni dat dit verschoningsrecht slechts ten dele geldt voor Bas in deze zaak. Een van zijn bronnen is namelijk bij naam en toenaam bij de rechtbank en ook bij derden bekend. Daarnaast is ook de inhoud van gesprekken tussen Bas en de bron bij de procespartijen bekend, omdat deze zijn afgeluisterd en opgenomen in het strafdossier.

De rechter oordeelde daarom dat Bas zich in dit geval niet kan beroepen op het verschoningsrecht. Als hem naar informatie afkomstig van andere bronnen gevraagd zou worden, zou dit wel gelden.

Bas moet getuigen in zaak vergismoord Zweekhorst

De strafzaak waarin Bas werd opgeroepen gaat om de moord op ggz-directeur Rob Zweekhorst. Hij werd in 2014 in Berkel en Rodenrijs doodgeschoten nadat hij door de dader werd aangezien voor een vijand in de drugswereld. Er werd daarom uitgegaan van een zogenoemde 'vergismoord'.

Naar aanleiding van de afgeluisterde gesprekken werd de verslaggever door de advocaat van de verdachte opgeroepen om te getuigen. Bas stelt echter dat het beantwoorden van vragen een gevaarlijke situatie zou creëren voor zowel hem als zijn bron.

In een eerste reactie noemt de hoofdredactie van de NOS de beslissing van de rechter-commissaris een aanval op de persvrijheid. Hoofdredacteur Marcel Gelauff zegt zich bewust te zijn van "een ernstig feit en een ingrijpende strafzaak", maar stelt dat het onaannemelijk is dat een verklaring van Bas de beoordeling in de zaak zou beïnvloeden.

Bas blijft vastzitten totdat is besloten of zijn gijzeling rechtmatig is. De raadkamer oordeelt daar vrijdagmiddag om 13.30 uur over.

Gijzelen journalist is eerder gebeurd

Het gijzelen van een journalist is een zwaar middel en is eerder voorgekomen. Zo werd Koen Voskuil, tegenwoordig journalist van het AD, in 2000 achttien dagen vastgehouden omdat hij weigerde de naam van een politiebron te noemen.

Het Europese Hof van de Mensenrechten oordeelde in 2007 dat justitie in het geval van Voskuil onrechtmatig gehandeld had.