Op woensdag 9 oktober vindt het Gouden Televizier-Ring Gala plaats. Hieronder volgen vijf opmerkelijke feiten over de avond waarop de belangrijkste televisieprijzen van Nederland worden uitgereikt.

Het jaarlijkse gala vindt sinds 1964 plaats en wordt door de AVROTROS (tot 2013 door AVRO) georganiseerd. Het evenement is ontstaan uit een samenwerking tussen de publieke omroep en televisiegids Televizier, waarvan de toenmalige hoofdredacteur de uitreiking aanvankelijk vooral als marketinginstrument beschouwde. Al die jaren koos het publiek (tot 1996 moest je wel geabonneerd zijn op Televizier) de winnaars in de verschillende rubrieken en dat geldt ook voor de komend editie.

Tijdens het gala wordt de Gouden Televizier-Ring voor het beste programma, de Televizier-Ster (tweemaal) voor beste presentator en presentatrice en de Televizier-Ster (eenmaal) voor beste acteur of beste actrice uitgereikt. Daarnaast maken de televisiepersoonlijkheden van de toekomst kans op de Televizier-Ster Jeugd en de Televizier-Ster Talent.

Expeditie Robinson - Vijf keer genomineerd, nooit gewonnen
Het RTL-programma Expeditie Robinson maakt ook dit jaar kans om de Gouden Televizier-Ring te winnen. Het is al de vijfde keer dat het programma genomineerd wordt. Alleen Wie is de Mol? werd vaker genomineerd (zes keer). Maar Expeditie Robinson heeft de ring nog steeds niet gewonnen.

In 2004 wordt het BN'er survivalprogramma voor het eerst genomineerd, maar zien de makers de ring naar de realitysoap De Bauers (RTL 4) gaan. Pas negen jaar later wordt het programma opnieuw voor de belangrijkste televisieprijs genomineerd, maar Wie is de Mol? krijgt 49% van alle stemmen en wint. In 2015 maakt het programma opnieuw kans, maar Johnny de Mol wordt met een grote meerderheid (60%) beloond voor zijn RTL 4-programma SynDROOM.

Twee jaar later kunnen de kijkers ervoor zorgen dat Expeditie Robinson eindelijk de ring krijgt. Maar tegen de populariteit van Zondag met Lubach, die dat jaar de viralvideo The Netherlands Second uitbrengt, kunnen de fans geen vuist maken. In 2018 moet het dan eindelijk gebeuren, temeer omdat Dennis Weening dat jaar op een wat onvriendelijke manier de duopresentatie met Nicolette Kluijver heeft moeten staken. Maar de terugkeer van Beau van Erven Dorens aan de top in Hilversum gooit roet in het eten, en de revanche van Weening gaat niet door.

Dit jaar moet Expeditie Robinson het opnemen tegen Beste Zangers en Chateau Meiland. Het door Jan Smit gepresenteerde Beste Zangers kijkt net als Expeditie Robinson terug op een groot aantal nominaties, maar wist die evenmin te verzilveren. Toch moeten beide programma's ook dit jaar weer vrezen om met lege handen naar huis te gaan. Want Chateau Meiland, met name kasteelheer Martien Meiland, heeft dit jaar een heel grote gunfactor.

Winnaars verliezen hun prijzen
De ring die woensdag wordt uitgereikt voor het beste televisieprogramma van 2019 is een achttien karaats gouden sieraad, ontworpen door kunstenares Anneke Schat.

"Door een ritmiek van golvende vormen als een uitspatting in de hoogte te brengen is een spanningsboog opgebouwd. Het uitdagende speelveld van hoogglansgepolijste vlakken en lijnen geven de ring zijn dynamiek. De contravormen verwijzen naar de niet aflatende inzet voor vernieuwing. Dit wordt vertegenwoordigd door de genomineerden van de Gouden Televizier-Ring die zijn gekozen uit verschillende disciplines", zegt Schat in een interview met Televizier over de ring.

Schat ontwerpt en produceert de Gouden Televizier-Ring al sinds 1964 met veel trots, maar in de afgelopen 55 jaar werd haar motivatie om als goudsmid door te gaan enkele keren serieus op de proef gesteld. Zo gaf Matthijs van Nieuwkerk vorig jaar toe dat hij geen idee heeft waar zich de Gouden Televizier-Ring, die hij in 2007 voor De Wereld Draait Door ontving, is gebleven.

Ook de cast van Flikken Maastricht raakte de ring in 2014 kwijt, maar daar konden hoofdrolspelers Angela Schijf en Victor Reinier weinig aan doen. Lex Uiting, destijds nog assistent van radio dj Giel Beelen, ontvreemde het object bij wijze van grap. Dit tot grote woede van Reinier, die zei dat de tijdelijke diefstal intern voor veel opschudding had gezorgd.

Johnny de Mol verloor in 2013 zijn Zilveren Televizier-Ster na afloop van het gala uit het oog. Gelukkig hield Andrea Pleijte, eindredacteur van onder andere Waar is De Mol?, haar ogen wel open en nam ze de prijs mee naar huis. Kaj Gorgels overkwam iets soortgelijks toen hij de Televizier Talent Award vorig jaar in ontvangst nam. Op de dag na de winst, wist de social influencer niet meer waar hij het beeldje had gelaten.

RTL heeft de meeste prijzen gewonnen
Hoewel het Gouden Televizier-Gala als relatief publieke zaak van start ging, heeft de commerciële omroep RTL tot nu toe de meeste prijzen gewonnen. Twaalf Gouden Televizier-Ringen, elf Televizier-Sterren (zes keer man, vijf keer vrouw), twee Gouden Stuivers, een Oeuvre Award, vier Talent Awards en drie Zilveren Tulpen (voor beste buitenlandse programma). Met 33 prijzen in totaal staat RTL fier aan kop, gevolgd door AVRO met zestien prijzen en TROS met tien.

Dat RTL de lijst aanvoert is tamelijk opmerkelijk. Want pas in 1991, 27 jaar na de eerste editie van het Gouden Televizier-Gala, won een RTL 4-serie de Gouden Televizier-Ring. De komische serie Vrienden voor het Leven, met Peter Lusse en Mary-Lou van Steenis in de hoofdrollen, mocht de prijs in ontvangst nemen. De serie zou daarna nog vier jaar lang op televisie te zien zijn.

Gala vervalt door een vermeende valsspeler
Het is tweemaal in de geschiedenis van het Gouden Televizier-Gala voorgekomen dat de prijzen niet konden worden uitgereikt. Dit gebeurde voor het eerst in 1968, maar dat is eigenlijk een gevolg van het gala van 1967. In dat jaar wordt het gala door organisatorische uitdagingen een half jaar later dan gepland opgetuigd. De VARA-serie Ja Zuster, Nee Zuster wint de Gouden Televizier-Ring tijdens die editie, maar de organisatie besluit om het jaar daarop geen gala te organiseren.

De tweede keer dat de organisatie besloot om geen prijzen uit te reiken was in 1976. Destijds konden de televisiekijkers nog een stem uitbrengen middels een briefkaart, nadat de Televizier-gids de lezers opriep om te gaan stemmen. Via de zogeheten TelePoll lieten de abonnees ook dat jaar weten van welk programma ze dat seizoen het meest hadden genoten. Maar toen de organisatie wel erg veel stemmen binnen kreeg voor de Wie-Kent-Kwis, gingen de alarmbellen af.

Nader onderzoek wees uit dat een groot aantal stembriefjes sterke overeenkomsten met elkaar vertoonden. Een door de organisatie ingehuurde handschriftanalist concludeerde dat de briefkaarten in kwestie inderdaad door een en dezelfde persoon waren ingevuld. Omdat Televizier en AVRO bang waren dat het gala door mogelijke fraude de geloofwaardigheid kwijt zou raken, werd het gala dat jaar opgeschort.

Fred Oster (83), de presentator van de Wie-Kent-Kwis, heeft het besluit van de organisatie nooit echt kunnen verwerken. In een interview met Televizier uit 2010 legt hij uit hoe de fraudepoging aan hem is blijven kleven. "Ik had er niets mee te maken, maar werd er wel op aangekeken. Dat was heel vervelend. Je denkt toch niet dat ik honderden Televiziers heb gekocht, de stembiljetten een voor een heb ingevuld, postzegels heb geplakt en het hele pak op de bus heb gedaan? Bovendien hadden we die extra stemmen helemaal niet nodig. Ook zonder die briefjes had de Wie-Kent-Kwis de Ring wel gewonnen. Er keken elke zaterdagavond vijf miljoen mensen naar!"

Een buitenlander reikt de Gouden Televizier-Ring uit
Het Gouden Televizier-Gala is in het verleden door een groot aantal verschillenden presentatoren en presentatrices in goede banen geleid. Tijdens de eerste editie werden revueartiesten Willy Walden en Piet Muyselaar aangewezen om de televisiepersoonlijkheden in het zonnetje te zetten. De uitreiking vond plaats in het Vondelpaviljoen in Amsterdam, maar van een heus gala was op dat moment nog geen sprake. Daarnaast duurde het tot 1990 totdat het evenement op televisie werd uitgezonden.

Hoewel de organisatie vanaf dat jaar eigenlijk altijd voor een gelouterde en ervaren presentator of presentatrice gaat (denk aan Jos Brink, Tooske Ragas, Chantal Janzen en Jan Smit), doet zich in 1997 iets unieks voor. De detectiveserie Baantjer krijgt dat jaar de Gouden Televizier-Ring toegekend. Piet Römer, de acteur die het hoofdpersonage Jurriaan de Cock vertolkt, mag het sieraad die avond in het Hilversumse studiocomplex van John de Mol in ontvangst nemen.

Maar de persoon die de ring overhandigt heet niet Jos, Jan of Chantal, maar Ruby. Ruby Wax, om precies te zijn. De Amerikaanse comédienne en actrice woont op dat moment al langere tijd in het Verenigd Koninkrijk en probeert ook in het Nederlandse medialandschap voet aan de grond te krijgen. Dat de organisatie door haar keuze voor Wax ook een klein cultuurverschil blootlegt, blijkt uit de wijze waarop ze de prijs uitreikt.

Live op televisie spreekt Wax haar verbazing uit over het feit dat de ring om de vinger van Römer geschoven dient te worden, terwijl zijn achternaam volgens haar toch op een heel ander lichaamsdeel wijst.