Martine Bijl, die vorige week overleed, wordt woensdag begraven. Ze was bij het grote publiek bekend als actrice uit Het Zonnetje in Huis en, meer recent, presentatrice van Heel Holland Bakt. Die laatste rol moest ze opgeven nadat ze in 2015 was getroffen door een hersenbloeding, die haar uiteindelijk fataal werd.

"Er woont een vreemd wezen in mij", schreef Bijl over haar hersenbloeding in het boek Rinkeldekink, dat eind 2018 verscheen. "Toen ik een kale plek op mijn hoofd had en de deur openstond naar mijn brein, is hij erin gekropen. Sindsdien ben ik me bewust van wat zich in mijn kop bevindt."

Na hersenbloeding werd Bijl nooit meer de oude

Haar man Berend Boudewijn, met wie Bijl in 1992 trouwde nadat ze haar eerdere relatie met gitarist Henk van der Molen had verbroken, vertelde eerder in Volkskrant Magazine hoe hij handelde toen hij zijn vrouw hoorde vallen. "Martine deed een paar gymnastiekoefeningen. (...) Ik hoorde een bons en toen lag ze naast de stoel. Nou ja, 112 gebeld. Ze werd het huis uit getakeld door de brandweer, want ze moest horizontaal blijven, ze zei nog: 'Heel Holland zakt.'"

Na de hersenbloeding werd Bijl nooit meer de oude. Zo raakte ze onder meer in een depressie en moest ze jarenlang revalideren. "Ze moest opnieuw leren wat een vork en een lepel was en waar die dingen voor zijn en nu maakt ze op zondagochtend een heerlijk ontbijt. Ze loopt weer trappen, rijdt weer auto, doet boodschappen", aldus Boudewijn in september 2017.

Bijl presenteerde de eerste drie seizoenen van Heel Holland Bakt, dat in 2013 van start ging. In de jaren negentig was ze veelvuldig op de buis dankzij haar rol als Catharina Bovenkerk-van Ravenstein in Het Zonnetje in Huis (1993-2003) - een door haar geschreven bewerking van de Britse serie Tom, Dick & Harriet - maar toen had ze al een hele carrière in de entertainmentwereld achter de rug.

Van zangeres tot actrice en presentatrice

In de jaren zestig werd Bijl als zeventienjarig meisje ontdekt als zangeres. Ze bracht enkele albums uit, kreeg een rolletje in een film van Lennart Nijgh en schreef en illustreerde haar eerste boek, een kinderboek genaamd Elfje Twaalfje. Verder maakte Bijl onder meer het boek Sprookjes van de Efteling met Anton Pieck, de ontwerper van het Sprookjesbos.

In de jaren zeventig kwam Bijl voor het eerst voor langere tijd op televisie als vast panellid in Wie van de Drie. Tussen 2010 en 2013 was ze bij Omroep MAX te zien in een nieuwe versie van het programma. In 1974 had Bijl haar eerste echte rol in de speelfilm Help, de dokter verzuipt! van Nikolai van der Heyde.

De veelzijdige Bijl was ook bijna dertig jaar lang het gezicht van HAK. In die periode was ze in meer dan veertig reclames te zien.

'Als comédienne staat ze voor mij bovenaan het lijstje'

Bijl was enorm geliefd bij het publiek en haar collega's. Volgens Johnny Kraaijkamp, haar tegenspeler in Het Zonnetje in Huis, was ze een bijzonder talent. "Ze was supergeestig, en als comédienne staat ze voor mij bovenaan het lijstje van alle vrouwelijke collega's met wie ik heb gewerkt", vertelt Kraaijkamp aan NU.nl.

"Ze was een van de grote krachten achter het succes van Het Zonnetje in Huis, ook omdat ze mij en mijn vader (die ook in de serie zijn vader speelde, red.) zo goed kon stimuleren met haar talent, haar intelligentie en haar humor. Laten we ondanks dat iedereen nu verdrietig is wel onthouden dat er iemand overleden is met een bijzonder gevoel voor humor."

Kraaijkamp had de laatste jaren geen contact meer met Bijl. "Je bent óf heel close met elkaar óf niet, zo gaat dat in onze wereld. Ik heb me wel op de hoogte laten houden van haar toestand, dus ik wist wel dat het niet goed ging. Maar ik wilde haar ook niet tot last zijn, omdat ik een herinnering was van toen ze nog gezond was."

'We zullen haar humor, taalkennis en veerkracht missen'

Volgens Shula Rijxman, voorzitter van de raad van bestuur van de NPO, verliest Nederland met haar overlijden "een van de veelzijdigste, scherpzinnigste en meest geliefde tv-persoonlijkheden van de afgelopen decennia. Namens de NPO wensen we familie, vrienden en alle anderen die Martine lief hadden alle sterkte toe met het verlies van deze unieke vrouw. Wat zullen we haar humor, taalkennis en veerkracht missen."