Nicolaas Veul onderzoekt in de nieuwe documentaire #followme "de schaduwindustrie" achter Instagram. De documentairemaker, die dook in het fenomeen neplikes en -volgers, noemt de hoeveelheid fraude in deze industrie "shockerend". 

"Ik merkte dat Instagram heel commercieel aan het worden was", vertelt Veul in gesprek met NU.nl over de reden waarom hij de documentaire wilde maken. "Er waren meer advertenties te zien en ik zag dat BN'ers veel reclame aan het maken waren, soms niet eens duidelijk waarvoor precies. Ik hou zelf van Instagram, ben niet tegen sociale media, maar als ik door mijn tijdlijn scroll zie ik een enorme machtsverschuiving." 

Veul startte daarom een onderzoek naar "de schaduwindustrie achter Instagram". "Likes en volgers geven je status, maar zijn ook veel geld waard waardoor je interessant bent voor merken. Daardoor is ook een nieuwe industrie ontstaan, waarin veel gefraudeerd wordt en die likes en volgers worden gekocht."

De documentairemaker sprak voor zijn onderzoek onder meer met een groothandelaar in nepaccounts, die onder andere Dotan gebruikte, die deze profielen ook zelf maakt. "Eerst werden de neplikes en -commentaren gegeven door mensen die dat gewoon op een telefoon deden, maar dankzij computersoftware is de industrie veel groter en makkelijker geworden."

Veul legt uit dat er niet alleen goedkope bots (automatisch gemaakte accounts) meer worden gemaakt, die bijvoorbeeld te herkennen zijn omdat ze geen profielfoto hebben, maar dat deze steeds geavanceerder worden. "Er zijn bots die bestaande accounts kopiëren en het allernieuwste ding is dat je echte volgers kunt kopen, van bedrijven die in het bezit zijn van de accountnamen en wachtwoorden. Dat vond ik het meest shockerend, dat je dus echte mensen kunt kopen om je Instagram-account groter te maken."

Betaalde comments achterlaten

​Zo bestaan er volgens Veul vooral in Rusland "gigantische netwerken", die onder meer bestaan uit huisvrouwen die betaald comments achterlaten op het sociale medium. "Bij elkaar opgeteld is de grootte van de fraude echt shocking. Er worden neplikes en -volgers geleverd aan grote Hollywoodsterren en modellen, maar er zijn ook moeders die ze kopen voor de Instagram-accounts van hun kinderen. Daarbij zitten er ook invloedrijke personen op Instagram zoals de paus en politici. Het is bijna niet meer te bepalen wat echt is en wat nep."

Ter aanjaging van zijn documentaire plaatste Veul een serie berichten op zijn eigen account waarmee hij de spot drijft met zogeheten influencers en de sluikreclame die zij maken. Maar zelf zou hij geen influencer kunnen zijn. "Als je veel volgers hebt, heb je een bepaalde verantwoordelijkheid over wat je de wereld inslingert", vertelt de televisiemaker, die met Tim den Besten ook werkte aan de documentaires Een man weet niet wat hij mist en Super stream me

"Niet dat je geen geld met je account mag verdienen, maar bij sommige influencers lijken er geen grenzen te bestaan. Instagram is een gek spel, het is leuk en verslavend, maar heeft ons ook in de tang."

#followme wordt op donderdag 22 november uitgezonden om 20.55 uur. De documentaire is dan al in première gegaan op IGTV, het videokanaal van Instagram.