Een zinspeling op de 'minder Marokkanen'-uitspraken van PVV-leider Geert Wilders stond op de verlanglijst van de scenarioschrijver van het Sinterklaasjournaal.

"Hij stond op mijn lijstje, dat mag je eerlijk weten. Nu zal ik wel weer heel Nederland over me heen krijgen. Maar ik heb het niet gedaan", aldus Ajé Boschhuizen in een interview met NU.nl waarin hij terugblikt op de meest besproken jaargang van het Sinterklaasjournaal ooit.

Scenarioschrijver Boschhuizen verwerkte wel een knipoog naar uitlatingen van Hans Janmaat, Centrum Democraten-voorman in de jaren 90, in het verhaal. Zo reageerden Pieten op het overvolle Pietenhuis met "eigen Pieten eerst" en "vol is vol".

Een grap over de omstreden Marokkanen-uitspraken van Wilders zou volgens Boschhuizen echter te vroeg zijn gekomen. "Humor is gestolde ellende. Wilders wil niets van zijn uitspraak terugnemen, er lopen procedures. Dan is het voor mijn gevoel nog te vroeg om er grappen over te maken."

Video: de 'minder Marokkanen'-uitspraak van Geert Wilders

Nog nooit ging de komst van Sinterklaas en Zwarte Piet gepaard met zoveel wild geraas als dit jaar. Er werden Kamervragen gesteld, demonstranten aangehouden en doodsbedreigingen geuit. Het Sinterklaasjournaal fungeerde als spiegel van de Nederlandse samenleving.

Voor het veertiende opeenvolgende jaar deed Dieuwertje Blok in het NTR-programma verslag van de reis van Sinterklaas en diens Pieten op de stoomboot van Spanje naar Nederland.

Het woord 'ophef' kleefde nog nooit zo sterk aan het Sinterklaasjournaal als dit jaar. Bent u daar trots op?

"Daar zijn we heel erg trots op. Als programmamaker ben je natuurlijk altijd trots als je programma zo in de spotlights staat. Dat is een gedroomde situatie. We zijn blij dat het programma zoveel ophef heeft veroorzaakt en uiteindelijk vooral positieve aandacht heeft gekregen."

In de eerste uitzending antwoordt de Sint op de vraag of de Pieten ook dit jaar weer meekomen: "Het wordt weer ouderwets gezellig in Nederland. Dat is al honderden jaren zo geweest en dat zal altijd zo blijven."

"Die zin komt uit mijn koker. Dat heb ik bedacht. Daar is vrij weinig overleg over geweest."

Veel mensen dachten na die eerste uitzending: De Pieten blijven hetzelfde, er verandert niets. Jullie spelen met hun verwachting.

"Tuurlijk. Je kunt dit verhaal vergelijken met een wedstrijd waarin je 25 etappes fietst. Die 25 etappes moet je zorgvuldig opbouwen, omdat je je bewust bent van de discussie in Nederland. Je reflecteert daarop, maar fasegewijs."

Een aantal grote gemeenten heeft hun intocht dit jaar afgestemd op de lijn die jullie in het Journaal volgen.

"Dat is onze verantwoordelijkheid. Onze invloed. Dan moet je geen banale dingen gaan doen."

Is een Clownspiet niet banaal?

"Dat vind ik niet, anders hadden we het niet gedaan. Ik vind het passen in het palet dat wij schetsen. Het is een uiting die je verder nog niet hebt gezien, maar het past wel in de gedachtegang."

In de aanloop naar de eerste aflevering van het Sinterklaasjournaal meldt Sinterklaas in een promotieaflevering dat de stoomboot op een regenboog afvaart, die regenboog kwam later niet meer terug.

"Nee natuurlijk niet."

Hoezo natuurlijk niet?

"Ieder jaar zijn mensen benieuwd of er Pieten aan boord zijn en wat er gaat gebeuren. Dat was een advertentie voor het programma en daarin moet je natuurlijk mensen uitdagen om te komen kijken. Dat is goed gelukt. We verdienen daar een prijs voor."

Joris Luyendijk vindt dat jullie de Nobelprijs voor de Vrede moeten krijgen.

"Dat vind ik ook."

Had u die regenboogpieten eigenlijk niet gewoon willen inzetten?

"Heel Nederland ontplofte om het woord regenboog. Feitelijk ging het om 21 seconden televisie. Daar zijn Kamervragen over gesteld. Dan sta je te juichen natuurlijk."

"Ik heb ook een promotiefilmpje gemaakt waarin Sinterklaas iedereen vraagt een kleurplaat te maken. Dan laten we een niet ingekleurde plaat van Piet zien en zegt Dieuwertje: 'Leuk, dan kunnen we ons alvast een beetje indenken hoe het er straks uit gaat zien'. Het waren knipogen naar de discussie."

Er zat wel een opbouw in het introduceren van de verschillende Pieten. Op de Witte Piet volgde de Piet met roetvegen, daarna de Clownspiet.

"Er is geen sprake van een witte Piet. Je moet je melden in een Pietenpak bij Opa. Als je blank bent, ben je een blanke man in een Pietenpak. Maar dan ga je in training en ben je ongeveer 47 keer door de schoorsteen gegaan, dan ben je na drie dagen zwart van de schoorsteen."

Het Pietenhuis is op een gegeven moment vol. De Pieten keren terug en gebruiken variaties op rechts-populistische uitspraken als 'Eigen Pieten eerst', 'Vol is vol', 'Terug naar ons eigen land'.

"Toen begon ik er lol in te krijgen."

Op welk moment moet u uzelf een halt toeroepen?

"Ik heb gelukkig een redactie. Bij deze scène zeiden ze dat ik langs het randje liep. Maar ik kon die kreten een plaats binnen de context van het verhaal geven."

Had u Wilders' "minder, minder" er in kunnen krijgen?

"Hij stond op mijn lijstje, dat mag je eerlijk weten. Nu zal ik wel weer heel Nederland over me heen krijgen. Maar ik heb het niet gedaan."

Heeft u daar spijt van?

"Nee, toch niet. 'Vol is vol' is van Janmaat, dat is lang geleden. Ik vind dat je ergens grappen over kunt maken als het voor honderd procent is verwerkt. Humor is gestolde ellende. Wilders wil niets van zijn uitspraak terugnemen, er lopen procedures. Dan is het voor mijn gevoel nog te vroeg om er grappen over te maken."

Het Sinterklaasjournaal eindigt met Opa Piet met Sinterklaasattributen op een wit paard, naast hem zit Sinterklaas op een zwart paard. Hoeveel beeldspraak kan een scène aan?

"Nou, dit dus. Dat is het shot waar ik uiteindelijk naar toe heb geschreven. Dat hebben we zorgvuldig opgebouwd."

Heeft die slotscène het beoogde effect behaald?

"Dat is niet te meten. De tijd zal het leren. We hebben de discussie die in Nederland wordt gevoerd, in de verhaallijnen gebruikt. Op een manier die niet storend is voor kinderen."

Hoe pak je na dit slotakkoord de eerste aflevering van volgend jaar op?

"Dat weet ik dus niet. Er komt vanzelf weer een eerste aflevering. Ik ben me ervan bewust dat ik een grote verantwoordelijkheid draag binnen het debat. Daar probeer ik zo goed mogelijk mee om te gaan."

"Ik heb dit jaar daarom ook niet meegedaan aan de discussie tijdens het Sinterklaasfeest. Wij willen geen standpunt innemen, maar de mensen een gelegenheid bieden het feest te vieren zoals ze zelf denken dat het goed is. Dat gaan we volgend jaar weer doen."

En als mensen volgend jaar toch regenboogpieten willen?

"Als dat echt een grote beweging wordt in Nederland, dan ga ik me daar iets van aantrekken. Maar die indruk heb ik niet."

Zie ook: Waarom alle ogen gericht waren op het Sinterklaasjournaal l Dit moet u weten over de Zwarte Piet-discussie