De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) moet een netwerkorganisatie worden die moet worden opengesteld aan alle mediaorganisaties.

Dat adviseert de Raad voor Cultuur in het advies dat donderdagochtend in Hilversum wordt gepresenteerd. Naast omroepen, moeten ook andere producenten en 'zzp'ers met creatieve ideeën' kunnen aankloppen bij de NPO. 

Het advies behelst een radicale koersverandering voor de NPO en de publieke omroepen. "De NPO wordt een omroep met een uitzendvergunning", staat te lezen in het al eerder deels uitgelekte advies. 

De omroepen zullen niet meer zelf de touwtjes in handen hebben, maar worden aangestuurd door hoofdredacteuren. Zij worden benoemd naar genres en hebben programmatische vrijheid. Het blijft voor nieuwe organisaties mogelijk om toe te treden tot het omroepbestel, als een aantoonbare band bestaat met publieksgroepen. 

De Raad voor Cultuur vindt dat publieke omroepen niet langer wettelijk moeten wedijveren om de meeste leden. Publieksbinding kan volgens de adviescommissie in het huidige digitale tijdperk ook op andere manieren. ''Juist online komen nieuwe groepen bijeen'', aldus Brakman. Ze vindt ook dat omroepen innovatiever moeten inspelen op het moderne tv-kijken, zoals bijvoorbeeld Netflix en HBO dat aanbieden.

Mediafonds

Het mediafonds wordt geschrapt in het advies van de Raad voor Cultuur. De taken moeten worden ondergebracht bij de NPO. Hieraan wordt de voorwaarde gesteld dat ook geld wordt besteed aan jeugd, games en talentontwikkeling. 

Het advies gaat nog niet diep in op regionale omroepen. Ook daar moet een 'open bestel' komen waarin alle mediabedrijven hun 'krachten moeten bundelen'. Over de precieze uitwerking hiervan komt de raad nog met een nader advies. 

"Omroepen zien wij als pilaren", lichtte Inge Brakman, voorzitter van de commissie die het advies opstelde, bij de presentatie in Hilversum toe. "Verenigingen horen bij Nederland, het is onze manier om pluriformiteit te verbinden." 

Experimenten

​De raad wil ruimte scheppen voor experimenten waarin private dag- en nieuwsbladen kunnen samenwerken met regionale omroepen. ''Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van coöperaties die content leveren aan omroepen, kranten en nieuwsbladen en ook aan nieuwe journalistieke initiatieven.''

Staatssecretaris van Cultuur Sander Dekker (VVD) heeft de raad gevraagd het advies samen te stellen. Een commissie onder leiding van Inge Brakman heeft van september vorig jaar tot februari onderzoek gedaan met vier focusgroepen. De raad wordt voorgezeten door Joop Daalmeijer, die een lange carrière bij publieke omroepen en bij commerciële zenders achter de rug heeft. 

Tevreden

Henk Hagoort is tevreden met de drastische wijzigingen die de Raad voor Cultuur heeft geadviseerd. "Ik ervaar het als een ondersteuning van het beleid dat we met elkaar voeren", zegt de voorzitter van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) in een reactie. "Dit is ook de weg die wij in willen gaan", vult NPO-bestuurder Shula Rijxman hem aan. 

De Raad voor Cultuur stelt voor dat de NPO een omroep wordt met een zendvergunning. "Dat vergt nog heel veel uitwerking", aldus Hagoort. "Maar het idee erachter, namelijk dat je vanuit betrokkenheid van de makers en de visie op de programma's en niet alleen vanuit de bestuurlijke blik kijkt en stuurt, ondersteunen wij natuurlijk."