De Mediacode waarmee de Rijksvoorlichtingsdienst het privéleven van leden van het Koninklijk Huis wil beschermen, is een beperking van de vrijheid van nieuwsgaring van overheidswege.

Dat stelt UvA-onderzoeker Tjeerd Schiphof in de vrijdag gepresenteerde persvrijheidsmonitor 2012.

In de mediacode van de RVD staat dat de persoonlijke levenssfeer van de leden van het Koninklijk Huis moet worden gerespecteerd.

De code is volgens Schiphof onvoldoende met procedures en waarborgen omgeven. De tekst en de motivering moeten worden herzien en er moet rechterlijk toezicht zijn op het uitsluiten van media bij fotosessies.

Zeer goed

Volgens de meest recente cijfers over de persvrijheid wereldwijd doet Nederland verder het zeer goed. We stijgen zelfs een plek en staan nu op de tweede plaats, onder Finland.

Voor de nationale persvrijheidsmonitor deed docent Mediastudies Schiphof onderzoek naar gebeurtenissen die de vrijheid van de Nederlandse nieuwsgaring vorig jaar raakten. De gewraakte Mediacode is er daar een van.

Een uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens begin vorig jaar over foto's van Caroline von Hannover in een Duits blad, zet die code volgens de onderzoeker op losse schroeven.

Wettelijke grond

De Mediacode is gebaseerd op een eerdere uitspraak van het hof die stelde dat foto's van de dochter van prins Reinier van Monaco inbreuk maakten op haar persoonlijke levenssfeer. In de uitspraak van vorig jaar laat het hof de teugels weer vieren waarmee de wettelijke grond onder de code van de RVD volgens Schiphof wegvalt.

De persvrijheidsmonitor constateert verder dat nog veel onduidelijkheid bestaat over een mogelijke nieuwe Wet openbaarheid van bestuur (WOB). Er ligt een voorstel om de wet drastisch te herzien, maar Schiphof vraagt zich af of de pers daar zijn voordeel mee zal doen.

Dag van de Persvrijheid

In het kader van de internationale dag van de persvrijheid herhaalde minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken nog maar eens dat vrijheid van meningsuiting en mediavrijheid fundamentele mensenrechten zijn.

''Niet alleen voor journalisten maar ook voor een samenleving zelf, zodat mensen in vrijheid hun mening kunnen vormen en daarover kunnen debatteren. Een democratische samenleving bestaat niet zonder persvrijheid.''