Maandag wordt het strafproces Marengo, met Ridouan T. als hoofdverdachte, weer hervat. Opnieuw dreigt het niet over de inhoud te gaan, maar over alle problemen die er spelen rondom kroongetuige Nabil B. Wat is er precies aan de hand?

Volg dit verhaal Ontvang meldingen bij belangrijke ontwikkelingen rondom Ridouan T.

De problemen speelden al maanden, maar werden op 26 mei concreet met de mededeling van de kroongetuige dat hij niet langer wilde verklaren. Eerst moest de beveiliging rondom zijn persoon en die van zijn familie beter geregeld worden, anders doet hij er het zwijgen toe.

Nabil B. heeft een overeenkomst met de Staat, waarin hij in ruil voor zijn verklaringen strafkorting krijgt als het gaat om de strafeis. Justitie heeft bepaald dat ze voor de feiten waar de kroongetuige van wordt verdacht normaal gesproken 24 jaar zou eisen. Dat zou nu twaalf jaar worden. Deze overeenkomst heeft B. nu opgeschort.

Directe gevolgen voor het proces waren er nog niet. De rechtbank koos voor de weg van minste weerstand. Dat was doorgaan met het bespreken van de liquidaties waarin de verklaringen van B. volgens de rechtbank geen grote of doorslaggevende rol spelen. Daarnaast is het proces nog lang en kon B. altijd later nog gehoord worden. De noodzaak ontbrak, zo werd gezegd.

Mede doordat de verdachten zich beriepen op hun zwijgrecht werden de moorden op Ronald Bakker (2015), Abderrahim Belhadj (2016), Samir Erraghib (2016), Martin Kok (2016) en de mislukte aanslag op Khalid B. (2016) en voorbereiding van de moord op Mustapha F. (2016) in sneltreinvaart behandeld.

Op wat losse opmerkingen na zwijgt Ridouan T.

Op wat losse opmerkingen na zwijgt Ridouan T.
Op wat losse opmerkingen na zwijgt Ridouan T.
Foto: Adrien Stanziani

Probleem is alleen maar groter geworden

De situatie is anders nu het proces is aanbeland bij de behandeling van de vergismoord op Hakim Changachi in 2017 en de voorbereiding van de moord op het eigenlijke doelwit, Khalid H. De kroongetuige is ook verdachte in deze zaken en moet dus verplicht verschijnen.

Maar opnieuw is er een probleem. Los van de situatie die nog altijd speelt tussen het OM en de kroongetuige, lieten de advocaten van B. weten dat er sprake is van "zeer klemmende persoonlijke omstandigheden". Het zou gaan om een medische situatie van dusdanige aard dat B. niet in staat is te verklaren als verdachte en ook niet als getuige. Het verschil is dat je als verdachte niet hoeft te verklaren, maar als kroongetuige wel vragen moet beantwoorden.

De raadslieden van B. stelden voor om dit alles achter gesloten deuren toe te lichten, dus ook niet in bijzijn van de advocaten van de medeverdachten. Deze advocaten hadden tot nu toe vooral morrend gereageerd op het wegblijven van de kroongetuige. Maar met dit voorstel van de verdediging van B. was de grens wel bereikt.

Opnieuw zou de kroongetuige bij ze weg worden gehouden. Het werd tijd dat hij aan zijn verplichting ging voldoen en dat is verklaren, was de eenduidige mening.

De rechtbank koos er opnieuw voor om de boel niet op de spits te drijven. B. kon ook wel later verklaren, want het proces duurt nog lang. Het verzoek tot een toelichting achter gesloten deuren werd afgewezen, met een wrakingsverzoek van de kroongetuige tot gevolg.

Een zogenoemde wrakingskamer oordeelde dinsdag dat van vooringenomenheid bij de rechtbank geen sprake was en het proces maandag met dezelfde rechters kan worden hervat.

Situatie lijkt onveranderd

Die zitting is opnieuw bedoeld om de zaken met betrekking tot Changachi en Khalid H. te bespreken, maar er is weinig twijfel dat het eerst over de randzaken zal gaan. De situatie is namelijk onveranderd.

Een van de advocaten van de kroongetuige laat desgevraagd weten niet in te willen gaan op de medische situatie, maar maandag de rechtbank te zullen toespreken.

Ondertussen slijpen de advocaten van de medeverdachten de messen, want een voortduring van deze impasse zal niet worden geaccepteerd. Zij vermoeden een tactisch spel van de kroongetuige, onder andere om weg te blijven bij de inhoud van een iPhone die B. gedurende een periode op cel had.

De politie is erin geslaagd om ook de verwijderde berichten terug te halen en de rechtbank heeft beslist dat de verdediging deze mag inzien. Het gaat om communicatie waarmee de advocaten B. graag willen confronteren.

Op de achtergrond sluimert daarnaast het filmpje van Martin Kok dat is aangetroffen op weer een andere telefoon van B. NU.nl bracht het nieuws naar buiten dat die beelden al geruime tijd in bezit zijn van het OM, maar de kroongetuige is nog niet met het filmpje geconfronteerd.

Advocaten zijn met name benieuwd of de kroongetuige meer wist van de op handen zijnde moord op Kok dan tot nu toe verteld werd.

Hoelang blijft de overeenkomst houdbaar?

Ondertussen speelt ook de houdbaarheid van de overeenkomst tussen de kroongetuige en het OM mee. Hoelang is justitie bereid deze ten koste van alles overeind te houden? De verklaringen die B. tot nu toe heeft afgelegd blijven bruikbaar voor het bewijs. Daarnaast zijn de ontsleutelde PGP-berichten minstens zo belangrijk en misschien wel belangrijker als het gaat om de zaak tegen Ridouan T.

De advocaten van B. hebben al laten weten dat de kroongetuige de veiligheid van zijn gezin belangrijker vindt dan de overeenkomst. Nu ook de medische problemen erbij zijn gekomen, is de vraag die maandag vooral gesteld zal worden: hoe nu verder?