De kwaliteit van leven in Nederland is tussen 2010 en 2012 voor het eerst in dertig jaar verslechterd.

Dat kwam vooral doordat Nederlanders door verminderde koopkracht minder op vakantie gingen en het cultuurbezoek afnam.

Dat stelt het Sociaal en Cultureel Planbureau woensdag in een rapport. 

Ook stagneerde de groei van het autobezit en nam het gebruik van het openbaar vervoer af, waardoor mensen minder mobiel werden.

Toch was de kwaliteit van leven, een combinatie van welzijn en welvaart, vorig jaar beter dan tien jaar daarvoor, staat in de publicatie De Sociale Staat van Nederland 2013 van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Het rapport is woensdag overhandigd aan Tweede Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg (VVD). 

Kwetsbaar

De kwaliteit van leven ging het sterkst achteruit bij de kwetsbare groepen, zoals mensen met een lage opleiding, een laag inkomen of een slechte gezondheid. Het gaat om zo'n zes procent van de bevolking.

Het SCP tekent wel aan dat veel aangekondigde bezuinigingen en andere kortingen, zoals op de pensioenen, dit en volgende jaren nog hun beslag krijgen. Pas daarna worden de verdere gevolgen voor de leefsituatie zichtbaar. 

Koopkracht

Tussen 2008, toen de economische crisis begon, en 2011 daalde de gemiddelde koopkracht met drie procentpunt. Bij zelfstandig ondernemers bedroeg het koopkrachtverlies zelfs elf procentpunt.

De armoede nam tussen 2008 en 2012 toe van gemiddeld vijf naar zeven procent van de bevolking. Vooral onder uitkeringsgerechtigden, eenoudergezinnen en niet-westerse migranten is de armoede met circa twintig tot dertig procent armen hoog te noemen. 

Misère-index​

Nederland is daarnaast flink gedaald op de zogenoemde misère-index, waarbij wordt gekeken naar de groei van de productie en de wijze waarop een land erin slaagt de werkloosheid, geldontwaarding en het begrotingstekort van de overheid binnen de perken te houden. Scoorde Nederland twee jaar geleden nog het beste op deze index, inmiddels is Nederland een middenmoter geworden. 

Het overgrote merendeel van de Nederlanders, 85 procent, is wel gelukkig of zeer gelukkig, blijkt verder uit het onderzoek. Het leven krijgt van Nederlanders een 7,8 als rapportcijfer. Mensen met een laag opleidingsniveau waren vorig jaar wel minder tevreden met hun leven dan in 2002. 

Internationaal

Verder staat in het onderzoek dat Nederlandse leerlingen internationaal gezien weliswaar goed presteren op onder meer taal- en rekengebied, maar dat naar verhouding weinig leerlingen op het hoogste niveau presteren. Wel verlaten steeds minder jongeren hun school zonder diploma.

In het schooljaar 2011/2012 verlieten ruim 36 duizend jongeren van 12 tot 23 jaar hun opleiding zonder diploma op het niveau van een startkwalificatie, een halvering van het aantal voortijdig schoolverlaters vergeleken met een decennium eerder. 

Vertrouwen

Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken zegt in reactie op het rapport te hopen dat de akkoorden die het kabinet dit jaar heeft gesloten met werkgevers, vakbonden en anderen, ervoor zorgt dat het vertrouwen in de politiek wordt herwonnen.

''We weten dat brede samenwerking bijdraagt aan hernieuwd vertrouwen in de politiek'', zegt Asscher. Het SCP-rapport laat verder zien dat we het goed hebben in Nederland, zegt Asscher verder. ''Maar er zijn ook groepen die het zwaar hebben, die last hebben van de moeilijke economische tijd. Voor die mensen heeft het kabinet extra aandacht.''

Asscher maakt uit het SCP-rapport ook op dat ''de crisis er inhakt''. ''Juist daarom heeft de aanpak van de werkloosheid mijn hoogste prioriteit.''