Medewerkers van de gemeente Leiden zijn onder een schuilnaam actief op sociale media. Op die manier proberen ze fraude op te sporen en onderzoek te doen naar ondermijnende criminaliteit. Ook houdt de gemeente in de gaten of de openbare orde mogelijk verstoord gaat worden, maar daarvoor worden de nepaccounts volgens de gemeente niet ingezet.

Onlangs bleek uit onderzoek van NHL Stenden Hogeschool en de Rijksuniversiteit Groningen dat gemeenten vaak niet weten wat er is toegestaan. Een aantal partijen uit de gemeenteraad wilde naar aanleiding daarvan weten hoe dat in Leiden zit.

Het Leidse college van burgemeester en wethouders zegt dat er protocollen zijn waarin de werkwijze op sociale media is vastgelegd. Daarin is bijvoorbeeld vastgelegd op welke manier bijstandsfraude online kan worden opgespoord.

De nepaccounts van ambtenaren worden alleen gebruikt om openbaar toegankelijke informatie te raadplegen, zegt de gemeente. "En dus niet om aan besloten groepen deel te nemen."

Ook benadrukt de gemeente dat mensen alleen in de gaten worden gehouden als daar concrete aanleiding toe is. De accounts worden gebruikt voor de opsporing van fraude en ondermijning. Sociale media worden ook in de gaten gehouden om mogelijke ordeverstoringen en andere actualiteiten in beeld te krijgen, maar daar worden de nepaccounts niet voor gebruikt.

Henri Lenferink, de burgemeester van Leiden.

Henri Lenferink, de burgemeester van Leiden.
Henri Lenferink, de burgemeester van Leiden.
Foto: ANP

Gemeente slaat een deel van de gegevens op

Van de gegevens die medewerkers online vinden, wordt een deel ook opgeslagen. Dat gebeurt bijvoorbeeld om de data later als bewijsmateriaal te gebruiken in een onderzoek naar fraude.

De gemeente Leiden noemt de Participatiewet, Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet als gebieden waarop fraude via sociale media in de gaten wordt gehouden. Het gaat dan vaak om onterecht aangevraagde uitkeringen. Er zijn geen klachten over deze werkwijze binnengekomen. Ook zijn er geen datalekken bekend.

Hoewel Leiden gebruikmaakt van protocollen waarin is vastgelegd wat medewerkers mogen, zou het volgens de gemeente beter zijn als er landelijke regelgeving komt voor het gebruik van andere online identiteiten.

"Nu wordt dat nog te veel aan de gemeenten zelf overgelaten. Dit leidt onder meer tot verschillen in uitvoering", aldus de gemeente Leiden, die nog wel onderzoekt of ambtenaren voldoende op de hoogte zijn van wet- en regelgeving rond privacy.