Geen ziekenhuis in Nederland weet meer over wateroverlast dan het Slingeland Ziekenhuis in Doetinchem. Alleen al dit jaar moest de spoedeisende hulp twee keer dicht na hevige regen, omdat de laaggelegen ingang kwetsbaar is voor overstromingen.

Wie naar de spoedpost van het Slingeland Ziekenhuis rijdt, zal het waarschijnlijk niet meteen zien. Maar als je geen haast hebt en goed kijkt, valt het wél op: de ingang bevindt zich in een kuil.

Op 26 augustus 2010 wordt dat opeens voor iedereen overduidelijk. Die donderdag valt er in korte tijd 150 millimeter regen, terwijl de grond al verzadigd is door eerdere buien. De parkeerplaats loopt onder en het water stroomt op verschillende plekken het ziekenhuis in. Crisiscoördinator Bert Wierenga staat tot zijn knieën in het water. "Toen dacht ik: had ik maar droge schoenen meegenomen."

Het is dan meteen duidelijk dat het ziekenhuis maatregelen moet nemen om te voorkomen dat dit nog eens gebeurt. Wierenga laat zien dat langs de buitenmuren van het ziekenhuis grindbakken zijn gekomen. Die laten het water wegzakken voordat het naar binnen kan stromen. Sommige stoepen en straten zijn zo verlegd dat het water wegstroomt van het gebouw. En het ziekenhuis heeft een pomp aangeschaft om het resterende water weg te werken.

Zie ook |Kwart van de ziekenhuizen komt in ernstige problemen bij zware regenbui

Draaikolk naar de kelder

Dit jaar gaat het toch weer mis. Bij een zware bui in mei loopt een kelder vol, doordat een oud luik niet goed blijkt te zijn dichtgemaakt. "Dat was een soort draaikolk geworden", zegt Wierenga.

Voor patiënten heeft het incident geen gevolgen. De kelder wordt leeggepompt en het luik afgesloten; het ziekenhuis waant zich weer veilig. Totdat op 21 juli opnieuw een wolkbreuk boven het Slingeland Ziekenhuis hangt en vijf volle emmers per vierkante meter uitstort. Nu de kelder is afgesloten, gaat het water op zoek naar een nieuw laagste punt. "Dat bleek de spoedeisende hulp te zijn", vertelt Wierenga.

Het water stroomt door de schuifdeuren naar binnen en de spoedeisende hulp blijft ruim zeven uur lang dicht. Patiënten moeten uitwijken naar ziekenhuizen die tientallen kilometers verderop liggen. Als de brandweer het water heeft weggepompt, moet de spoedeisende hulp nog worden gedesinfecteerd. Mogelijk is er vuil rioolwater naar binnen gekomen. Tal van ziekenhuismedewerkers - van artsen tot verpleegkundigen en schoonmakers - helpen met dweilen.

Zandzakken stonden al paraat

Als in september veel regen is voorspeld, weet iedereen in het Slingeland Ziekenhuis dat het weer kan misgaan. "Al voordat het ging regenen, zag je de beveiligers lopen met zandzakken", zegt ziekenhuisbestuurder Otwin van Dijk. Uit voorzorg wordt voor de bui al water uit het riool gepompt, zodat er meer ruimte is voor de regen.

Die aanpak werkt: de spoedeisende hulp blijft van binnen droog. Maar de parkeerplaats staat opnieuw vol water en de toegang is geblokkeerd door de stapels zandzakken. Patiënten worden opnieuw een paar uur lang omgeleid naar andere ziekenhuizen. Het laat zien hoe moeilijk het is om wateroverlast volledig tegen te gaan als je spoedeisende hulp zich in een souterrain bevindt.

Ook toegangswegen onder water

Enkele weken later staat Wierenga voor een groen-bruin spoor op de muur van het ziekenhuis, waaraan nog is te zien hoe hoog het water stond. Het ziekenhuis laat de grote bakken met zandzakken nu maar permanent voor de deur staan.

Maar de problemen beperken zich in Doetinchem niet tot het ziekenhuisterrein. Het ziekenhuis was in september ook nauwelijks meer bereikbaar, doordat toegangswegen onderliepen en putdeksels omhoogkwamen op de grote weg ten zuiden van de hoofdingang. "Daar zag je het verschil tussen de weg en de trottoirs niet meer", zegt Van Dijk. "Het was één grote waterbak."

Toch ontkent de gemeente dat er sprake is van een probleem. "Het Slingeland Ziekenhuis was gewoon bereikbaar, behalve de spoedeisende hulp", zegt een woordvoerder. "Dit had te maken met locatiespecifieke omstandigheden ter plaatse, niet met de openbare wegen."

Jeroen Kraan is klimaatverslaggever

Nieuwbouw moet oplossing bieden

Om het probleem op te lossen, kijkt zowel het Slingeland als de gemeente naar nieuwbouw. Later dit jaar gaat de schop in de grond voor het nieuwe gebouw naast de snelweg A18, waar al tien jaar over wordt gediscussieerd.

Volgens Van Dijk is in al die jaren duidelijk geworden dat het ziekenhuis meer rekening moet houden met zware regenval. Het oorspronkelijke ontwerp van de nieuwbouw had nog een kelder, maar in de uiteindelijke versie is die verwijderd. Het ziekenhuis gaat nu juist extra kosten maken om alle belangrijke apparatuur op de bovenste verdieping te huisvesten, buiten het bereik van eventuele overstromingen. Ook de ingang komt wat hoger te liggen.

Het laat volgens de bestuurder zien dat er veel is veranderd in het denken van ziekenhuizen, gemeenten en waterschappen. "Er is de afgelopen vijf jaar een kolossale omslag geweest in klimaatadaptief denken en bouwen."