Het kabinet helpt Nederlanders komende winter met hun energierekening. Voor een gemiddeld gebruik van gas en elektriciteit betalen huishoudens een verlaagd tarief. Pas daarboven gelden hogere prijzen. Energie-experts zeggen dat dit prijsplafond niet alleen helpt tegen energiearmoede, maar ook besparing kan aanmoedigen.

Het kabinet maakte de plannen dinsdag bekend op Prinsjesdag. Alle huishoudens betalen tot 1.200 kubieke meter gas en 2.400 kilowattuur elektriciteit de lagere energieprijzen van afgelopen januari. Dat heeft het kabinet met energiebedrijven afgesproken. Dat is ongeveer het energiegebruik van een gemiddeld huishouden.

Pas als het gebruik van gas of elektriciteit boven dit 'plafond' uitkomt, gaan de actuele hoge energieprijzen gelden. Het is dus voor huishoudens financieel aantrekkelijk om het energiegebruik onder het gemiddelde te houden, of om daar in elk geval zo dicht mogelijk bij in de buurt te komen.

"Dit lijkt me een zeer goede regeling", zegt Martien Visser, lector energietransitie aan de Hanzehogeschool Groningen. "Het geld gaat nu gerichter naar mensen die het echt nodig hebben."

Nederland heeft voldoende gas voor zachte winter

De lagere energieprijs komt in plaats van een verlaging van de energiebelasting. Daar profiteerden juist de grootgebruikers onevenredig veel van. Bovendien leidde het tot hoger energiegebruik. De nieuwe maatregel kan deels worden betaald door het belastingvoordeel te schrappen.

Met het prijsplafond lijken zorgen over torenhoge energierekeningen een stuk minder. Maar onder de prijzencrisis hebben we ook een gascrisis. Een belangrijke vraag is of we überhaupt genoeg gas hebben om de winter door te komen. Experts denken van wel, als de winter niet te koud uitpakt. En als we ervoor zorgen dat we collectief gas besparen.

Zou het dan niet veiliger zijn om het energieplafond iets lager te stellen, om huishoudens aan te moedigen extra energie te besparen?

'We gaan de grootste besparing ooit zien'

Energie-expert Ruut Schalij van eRisk Group denkt van niet. "Er zijn veel eenpersoonshuishoudens, en die trekken het gemiddelde energiegebruik sterk omlaag. Maar we willen ook bereiken dat gezinnen met een laag inkomen en een slecht geïsoleerd huis goed de winter doorkomen."

Met dit prijsplafond kan die groep douchen en de woonkamer verwarmen, maar niet ook de zolder, zegt Schalij. Hij verwacht dus dat er een sterke bespaarprikkel blijft bestaan. "Ik denk juist dat we de grootste energiebesparing ooit gaan zien. Hele families kunnen daaraan meedoen: hoe zorgen we dat we allemaal onder die grens van 1.200 kuub gas komen? Dat wordt een fantastische wedstrijd. Juist ook omdat het haalbaar is."

Ook kleingebruikers kunnen (geld) besparen

Maar eenpersoonshuishoudens dan? Of mensen die hun huis hebben verduurzaamd? Die zullen sowieso onder het gemiddelde energiegebruik uitkomen. Wordt deze groep met de lagere tarieven niet ontmoedigd om ook nog extra op het energiegebruik te letten?

Visser denkt van niet, omdat het lage tarief het energieniveau van afgelopen januari is. Dat was voor de Russische inval in Oekraïne. Maar omdat de gastoevoer al in de maanden daarvoor was teruggeschroefd, zijn ook die energieprijzen alsnog hoog.

Dus korter douchen, lager stoken en eventuele extra isolatiemaatregelen: voor elke groep blijft het de komende maanden lonen om het energiegebruik zoveel mogelijk te beperken. Zo wordt de kans ook groter dat onze gasvoorraden genoeg zijn voor iedereen.