De Nederlandse uitstoot van broeikasgassen is vorig jaar met ruim 2 procent gestegen ten opzichte van 2020. Het zogeheten 'Urgenda-doel', van minimaal 25 procent reductie ten opzichte van 1990, is daardoor niet gehaald, blijkt uit voorlopige cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Het Urgenda-doel komt voort uit een rechtszaak die actiegroep Urgenda in 2015 won van de Nederlandse Staat. Vanaf 2020 werd Nederland verplicht om minstens 25 procent minder CO2 en andere broeikasgassen uit te stoten. Uiteindelijk werd dat doel in 2020 gehaald, vooral omdat de uitstoot door de coronacrisis een stuk lager uitpakte dan verwacht.

In 2021 bleef de reductie steken op 23,9 procent, meldt het CBS. Volgens de definitie van het VN-klimaatpanel IPCC, die wordt gebruikt om de binnenlandse en internationale klimaatdoelen te berekenen, werd 142 megaton CO2 uitgestoten. Daarnaast zorgden andere broeikasgassen nog voor het equivalent van 26 megaton aan CO2-uitstoot. In totaal werd er 2,1 procent meer uitgestoten dan een jaar eerder.

De cijfers tonen dat het kabinet lang niet voldoende doet om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen, zegt Urgenda-directeur Marjan Minnesma tegen NU.nl. "Het is duidelijk dat ze hun eigen doel van 55 tot 60 procent reductie in 2030 op deze manier totaal niet gaan halen."

Koud weer zorgde voor meer uitstoot

De koude eerste helft van 2021 heeft ervoor gezorgd dat er een stuk meer aardgas werd gebruikt om gebouwen te verwarmen, meldt het CBS. De hoge aardgasprijs aan het einde van het jaar heeft ook meegespeeld bij de hogere uitstoot: aan het einde van het jaar werden er meer kolen gestookt om elektriciteit te produceren, waardoor er meer CO2 de lucht in ging.

In de industrie zorgde de hoge gasprijs juist voor een lagere productie en uitstoot. Maar in de eerste helft 2021 lag de productie juist veel hoger, waardoor de uitstoot over het hele jaar ongeveer gelijk bleef. Ook de uitstoot door verkeer was ongeveer hetzelfde als in 2020, toen de coronacrisis juist voor een flinke daling zorgde.

Vanaf dit jaar is de productie van de Nederlandse kolencentrales beperkt en wordt één centrale helemaal gesloten. Ook de aanhoudend hoge gasprijs zal vermoedelijk zorgen voor een lagere uitstoot. "Het enige positieve aan de oorlog is dat heel veel mensen nu nadenken over hoe ze gas kunnen besparen", zegt Minnesma. "Daar moet je als overheid eigenlijk op inspringen om ervoor te zorgen dat we heel rap van het gas afgaan."

Alleen zo kunnen we ervoor zorgen dat de uitstoot "een steile lijn naar beneden" inzet, denkt de Urgenda-directeur. "Nu gaan we richting de 3 graden opwarming aan het eind van de eeuw. Dus we nemen het nog steeds niet écht serieus."

Definitief cijfer pas volgend jaar

In de cijfers die worden gebruikt om de klimaatdoelen te berekenen, worden lucht- en zeevaart en de uitstoot van biomassa niet meegerekend. Als die wél meegeteld zouden worden, kwam de uitstoot vorig jaar 3,1 procent hoger uit dan in 2020.

Het CBS benadrukt dat het gaat om een voorlopige raming. In september komen nauwkeurigere cijfers beschikbaar en begin volgend jaar wordt de definitieve uitstoot vastgesteld. Over 2020 vielen de definitieve uitstootcijfers 1 procentpunt gunstiger uit dan de voorlopige berekening. Eenzelfde foutmarge zou nu dus (net) niet genoeg zijn om het Urgenda-doel alsnog te halen.