Tropische bossen herstellen zich verrassend snel, zo concluderen wetenschappers in een rapport dat donderdagavond is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Science. Als mensen de bossen ongeroerd laten, dan kan een tropisch bos binnen twintig jaar bijna volledig herstellen naar de oorspronkelijke staat.

Na die periode zou 80 procent van het bos hersteld moeten zijn. Na nog eens twintig jaar zou 90 procent van het bos weer terug moeten zijn bij het oude.

"Dit houdt in dat we dus niet per se nieuwe bomen moeten planten als we een bos hebben vernietigd. De natuur kan het zelf", citeert The Guardian de Nederlandse hoofdonderzoeker Lourens Poorter. Hij is tevens hoogleraar Bosecologie en Bosbeheer aan de universiteit van Wageningen.

Volledig herstel neemt zeker 120 jaar in beslag

In de eerste fases ontwikkelen vooral de bodemvruchtbaarheid en planten zich in een herstellend tropisch bos. De laatste herstelfases duren langer, omdat dan alleen nog 'gewacht' wordt op de boomsoortdiversiteit en biodiversiteit: dat gaat bijvoorbeeld over welke dieren er in het bos voorkomen. Deze factoren hebben veel langer nodig om te herstellen, tot wel 120 jaar.

De wetenschappers analyseerden hoe twaalf 'verloren' boseigenschappen zich over de jaren heen herstelden en hoe deze bijdragen aan de ontwikkeling van 'nieuw' bos. De onderzoekers namen in totaal 77 landschappen onder de loep en bijna 2.300 stukken bos in Noord- en Zuid-Amerika en West-Afrika. Er werden veelal verlaten akkers en vee weides in de gaten gehouden.

De herstelfases van een tropisch bos. Per fase zie je hoe snel een boseigenschap zich heeft hersteld.

De herstelfases van een tropisch bos.  Per fase zie je hoe snel een boseigenschap zich heeft hersteld.
De herstelfases van een tropisch bos. Per fase zie je hoe snel een boseigenschap zich heeft hersteld.
Foto: Universiteit van Wageningen

'Grootste deel tropische bossen op aarde herstelde zich na vernietiging'

"Deze hergroeiende bossen beslaan uitgestrekte gebieden en kunnen bijdragen aan lokale en mondiale doelstellingen voor ecosysteemherstel. Ze verminderen klimaatverandering en helpen mee aan het behoud van biodiversiteit. Ook leveren ze producten zoals water en brandhout aan lokale bevolkingen", aldus Poorter.

Als een door de mens verwoest tropisch bos zich herstelt, dan spreken onderzoekers van secundaire tropische bossen. Volgens Poorter bestaat op dit moment het grootste gedeelte van alle tropische bossen op de wereld uit secundair bos.

Poorter noemt het belangrijk dat de bossen zich in twintig jaar bijna helemaal herstellen. Volgens hem kunnen bewindspersonen rekening houden met een dermate korte tijdsperiode.