Gastland het Verenigd Koninkrijk presenteert donderdag op de klimaattop in Glasgow een kopgroep van landen die willen stoppen met het investeren in fossiele brandstoffen. Als er niet wordt ingegrepen, is dat slecht voor het klimaat, maar heeft dat ook desastreuze gevolgen voor de economie. Dat zegt de Europese Investeringsbank (EIB), die het Britse plan steunt, tegen NU.nl.

Landen die donderdag het voorstel steunen zullen niet langer leningen en kredietverzekeringen verstrekken aan vervuilende fossiele energieprojecten.

Doel is het investeringsbeleid zo in lijn te krijgen met de hoogste ambitie van het klimaatakkoord van Parijs. Daar spraken landen zes jaar geleden af om "inspanningen te doen" om de opwarming van de aarde tot 1,5 graden te begrenzen. Het 'ombuigen' van vervuilende geldstromen is ook een van de drie hoofddoelen van het Parijsakkoord.

Zonder aanvullende aanpak dreigt die 1,5 graden snel en ver overschreden te worden: de nieuwe politieke klimaatdoelen van landen leiden tot ongeveer 2,7 graden opwarming - en in werkelijkheid stijgt de CO2-uitstoot zelfs nog.

Keuze tussen klimaatverandering of financieel risico

We hebben feitelijk geen keuze, vertelt Nancy Saich, senior klimaatexpert van de EIB. "We kunnen niet accepteren dat de opwarming voorbij de 1,5 graden schiet en hoger en hoger wordt. De risico's daarvan zijn heel helder: hogere klimaatverandering leidt tot steeds ernstigere gevolgen, die versneld toenemen. Dat zal ook zeer schadelijk uitpakken voor de wereldeconomie."

"Maar als we hogere opwarming voorkomen, heeft dat óók gevolgen. Veel fossiele energieprojecten met een lange levensduur zullen dan moeten stoppen, omdat de CO2-uitstoot die ze veroorzaken simpelweg niet meer passen bij het doel de opwarming tot 1,5 graden te beperken."

Dat betekent volgens Saich dat investeringen die nu in zulke projecten worden gedaan, zoals de zoektocht naar nieuwe olievelden of de bouw van nieuwe gascentrales, financieel risicovol zijn. Bij effectief klimaatbeleid kunnen de investeringen zogeheten 'stranded assets' worden. Investeerders kunnen hun geld dan kwijt zijn, of kredietverzekeraars, die de investeringen weer dekken - en dat gebeurt nog weleens met overheidsgeld.

Japanse klimaatactivisten roepen hun land bij de klimaattop in Glasgow op om te stoppen met het investeren in fossiele brandstoffen.

Japanse klimaatactivisten roepen hun land bij de klimaattop in Glasgow op om te stoppen met het investeren in fossiele brandstoffen.
Japanse klimaatactivisten roepen hun land bij de klimaattop in Glasgow op om te stoppen met het investeren in fossiele brandstoffen.
Foto: Rolf Schuttenhelm

Nu is het vaak zo dat overheden bij grote fossiele energieprojecten voor een deel van de financiële risico's garant staan. Daardoor zijn private investeerders, zoals banken en pensioenfondsen, sneller geneigd om ook in die projecten te investeren. Waar overheden zich terugtrekken, zullen ook andere investeerders zich sneller terugtrekken - zo is de strategische gedachte.

"Als we de opwarming nog onder de 1,5 graden willen houden, is het dringend nodig hier werk van te maken", besluit Saich. "Het Internationaal Energieagentschap heeft dat ook onlangs weer beklemtoond in hun jaarlijkse energierapport - nieuwe fossiele investeringen staan haaks op onze klimaatdoelen."