Tijdens de stikstofcrisis hebben alsnog zeker 360 boeren toestemming gekregen om hun veestapel uit te breiden, blijkt zondagavond uit onderzoek van NRC. Uitbreiden mag alleen als de stikstofuitstoot gelijk blijft of daalt ten opzichte van de oude vergunning. Dat kan worden aangetoond met een rekenmodel van het RIVM. Technische apparatuur in de stallen moet de uitstoot verlagen, maar de techniek blijkt minder goed te werken dan verwacht.

Een luchtwasser zuivert lucht voordat die wordt uitgeblazen en moet zodoende de uitstoot van ammoniak verlagen. Uit onderzoek van Wageningen University & Research blijkt echter dat de uitstoot dan niet met 85 procent, maar met slechts 59 procent wordt verlaagd.

En de mestvloer scheidt poep van urine in de stal, zodat er minder stikstof vrijkomt. Maar ook deze apparatuur heeft een lager rendement dan verwacht, blijkt uit onderzoek van statistiekbureau CBS uit 2019.

Dit zijn verschillende voorbeelden van apparatuur die de stikstofuitstoot van veehouderijen moeten verlagen, maar dat minder goed doen dan verwacht.

Rekenmodel RIVM zorgt voor 'schijnzekerheid'

Dat geldt ook voor een rekenmodel van het RIVM waarmee de stikstofuitstoot van boerderijen wordt gemeten om te kunnen bepalen of die uitgebreid mogen worden.

Een adviescommissie die in opdracht van het vorige kabinet de mate van stikstofuitstoot onderzocht, stelde in juni 2020 dat het model ongeschikt is voor de toetsing van individuele boerenbedrijven. Het model leidt volgens de commissie tot schijnzekerheid. Het RIVM bevestigt dit, maar zegt ook tegen NRC dat er niet aan een nieuw model gewerkt wordt.

Rechtbank oordeelt dat stikstofuitstoot beter uitgezocht moet worden

De rechtbanken in Utrecht en Noord-Nederland oordeelden dat meerdere vergunningen voor uitbreidingen onterecht waren afgegeven. Zo vindt de rechter in Utrecht dat beter uitgezocht moet worden of de stikstofuitstoot daadwerkelijk niet toeneemt. De provincies gaan in hoger beroep, omdat uit het rekenmodel van het RIVM voldoende zou blijken dat de uitstoot afneemt.

Tot hoeveel meer stikstofuitstoot de uitbreidingen hebben geleid, is niet bekend. Maar het is zeker dat er sprake van een toename is, laten verschillende deskundigen aan NRC weten. Franciska de Vries, hoogleraar Earth Surface Science aan de Universiteit van Amsterdam, zegt tegen de krant: "Meer dieren betekent simpelweg dat er meer stikstof geproduceerd wordt."