Nieuwe klimaatdoelen van landen leveren slechts een achtste op van de uitstootverlaging die nodig is om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graden. Dat blijkt uit een doorrekening van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Vóór de aanstaande klimaattop in Glasgow moesten landen ambitieuzere klimaatdoelen indienen om daarmee de kloof tussen de afspraken uit het Parijsakkoord en de werkelijke uitstoot van broeikasgassen te dichten.

De opwarming beperken tot 1,5 graden is de hoogste ambitie van het klimaatakkoord van Parijs, dat zes jaar geleden werd gesloten.

Daar werd ook afgesproken dat voor de klimaattop in Glasgow zou worden beoordeeld of de wereld op koers ligt en dat landen hun klimaatdoelen aanscherpen als dat niet het geval is.

Die klimaattop begint op 31 oktober, maar de deadline voor het indienen van de nieuwe klimaatdoelen is verstreken. Dus kan de balans al voor de klimaattop worden opgemaakt.

'Acht keer zo veel ambitie nodig'

Het verschil met de oude doelen blijkt klein: de mondiale uitstoot van broeikasgassen zou in 2030 circa 4 miljard ton lager uitvallen dan volgens de oude doelen voor 2030, die al bestonden toen het Parijsakkoord werd getekend.

Om de opwarming tot 1,5 graden te beperken, zou die uitstoot in 2030 met 32 miljard ton omlaag moeten. "De ambitie zou dus acht keer zo groot moeten zijn", zegt klimaatbeleidsanalist Michel den Elzen van het PBL tegen NU.nl. "Wat er nu op tafel ligt, is onvoldoende om 'Parijs' te laten slagen."

Voor de klimaattop in Glasgow moesten landen scherpere klimaatdoelen indienen. Ook deze nieuwe doelen zijn ruim onvoldoende om de opwarming onder 1,5 graden te houden.

Voor de klimaattop in Glasgow moesten landen scherpere klimaatdoelen indienen. Ook deze nieuwe doelen zijn ruim onvoldoende om de opwarming onder 1,5 graden te houden.
Voor de klimaattop in Glasgow moesten landen scherpere klimaatdoelen indienen. Ook deze nieuwe doelen zijn ruim onvoldoende om de opwarming onder 1,5 graden te houden.
Foto: Bart-Jan Dekker, NU.nl

Progressie in Europa, Australië staat stil

Er zijn grote verschillen tussen landen. Het Verenigd Koninkrijk, Canada en de VS zetten verhoudingsgewijs grote nieuwe stappen, net als de Europese Unie. "Maar bijvoorbeeld Australië en Indonesië hebben gewoon hun oude klimaatdoel opnieuw ingediend."

Dan zijn er nog landen als Rusland en India die zulke zwakke doelen stellen, dat die boven hun werkelijke uitstoottrend liggen. Het gevolg is dat ze geen klimaatbeleid hoeven te voeren om hun doelen te halen en dus ook geen uitstootverlaging realiseren.

Turkije en Saoedi-Arabië hebben geen emissiedoelen ingediend. Brazilië heeft wel een nationaal klimaatdoel, maar neemt daarbij 2005 als basisjaar. Brazilië heeft onlangs een nieuwe berekening gepresenteerd waaruit zou blijken dat de uitstoot in 2005 hoger was dan gedacht.

Dit betekent dat de Braziliaanse uitstoot in 2030 bij een gelijkblijvend reductiepercentage dus ook hoger kan uitpakken. "Creatief boekhouden om de inspanning zo klein mogelijk te houden komt bij meer landen voor", aldus Den Elzen.

Klimaatdoelen van landen verschillen sterk. Maar dat geldt ook voor de hoogte van de uitstoot per inwoner. Een gemiddelde Nederlander stoot vijf keer zo veel CO2 uit als iemand uit India.

Klimaatdoelen van landen verschillen sterk. Maar dat geldt ook voor de hoogte van de uitstoot per inwoner. Een gemiddelde Nederlander stoot vijf keer zo veel CO2 uit als iemand uit India.
Klimaatdoelen van landen verschillen sterk. Maar dat geldt ook voor de hoogte van de uitstoot per inwoner. Een gemiddelde Nederlander stoot vijf keer zo veel CO2 uit als iemand uit India.
Foto: AFP

Veel landen willen over dertig jaar klimaatneutraal zijn

Is er dan wel hoop op progressie? Den Elzen benadrukt dat het nog geen 2030 is: "De komende tien jaar zijn cruciaal om verdere uitstootverlagingen in gang te zetten."

Daarnaast gloort er volgens Den Elzen iets meer hoop in de klimaatdoelen voor de lange termijn. Zo hebben 133 landen gezegd rond of kort na 2050 volledig klimaatneutraal te willen zijn.

Nu zijn beloften voor de lange termijn relatief makkelijk te doen, terwijl kortetermijndoelen direct beleid vereisen. Dat probleem wordt geïllustreerd door China, dat vorig jaar liet weten vóór 2060 volledig klimaatneutraal te willen zijn.

Maar het Chinese klimaatdoel voor 2030 is vager en minder ambitieus: de uitstoot zou voor dat jaar moeten pieken. "Dat houdt voor de komende tien jaar feitelijk nog een uitstootverhoging in", zegt Den Elzen. "Bovendien heeft China dit klimaatdoel niet officieel ingediend bij de VN."

Vervuilende geldstromen ombuigen

Uiteindelijk is het de vraag in hoeverre je het klimaatprobleem kunt oplossen via politieke uitstootdoelen. Als je CO2-uitstoot als een product van de wereldeconomie ziet, zit een aanvullend deel van de oplossing in investeringen.

Daarom bestaat er nog een andere afspraak in het Parijsakkoord: het ombuigen van vervuilende geldstromen. Dat houdt in stoppen met het financieren van fossiele brandstoffen en dat geld in een schone energievoorziening steken. Ook dat onderwerp staat hoog op de agenda tijdens de klimaatonderhandelingen in Glasgow.