Nederland moet binnen de EU een hoger klimaatdoel stellen voor 2030. Het zou een belangrijk diplomatiek signaal zijn als dit vóór de aanstaande klimaattop in Glasgow gebeurt, zegt klimaatanalist Andrzej Ancygier van Climate Analytics tegen NU.nl. "Als je kijkt naar de hoogte van de uitstoot, loopt Nederland in Europa flink achter. En de bestaande klimaatdoelen zijn niet in lijn met het Parijsakkoord."

In het kort:

  • De wereld koerst af op circa 3 graden opwarming, twee keer zo veel als de ambitie van het Parijsakkoord.
  • Landen moeten vóór de klimaattop in Glasgow hogere klimaatdoelen stellen.
  • Nederland heeft dit nog niet gedaan. Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Scandinavische landen wel.

De klimaattop in Glasgow begint op 31 oktober. Het is de belangrijkste klimaattop sinds die van Parijs in 2015. Daar bereikte de wereld een historisch klimaatakkoord, met hoogste doel de opwarming te beperken tot 1,5 graad, om zo de ergste gevolgen van klimaatverandering te voorkomen.

Maar op basis van het klimaatbeleid van alle deelnemende landen zal de opwarming nog ongeveer twee keer zo hoog uitpakken: circa 2,9 graden - blijkt uit doorrekening van Climate Action Tracker, een initiatief van Climate Analytics.

"Die 2,9 graden is als je kijkt naar het voorgenomen beleid", zegt Ancygier. "Je kunt ook nog kijken naar de werkelijke uitstoot in de wereld, en dan ben ik bang dat het nog hoger kan uitpakken. Zo was de wereldwijde CO2-uitstoot in december 2020 alweer hoger dan in december 2019, vóór de coronacrisis begon."

De noordelijke buurlanden hebben nieuwe, hogere klimaatdoelen voor 2030. Nederland heeft dit nog niet.

De noordelijke buurlanden hebben nieuwe, hogere klimaatdoelen voor 2030. Nederland heeft dit nog niet.
De noordelijke buurlanden hebben nieuwe, hogere klimaatdoelen voor 2030. Nederland heeft dit nog niet.
Foto: Bart-Jan Dekker, NU.nl

Huiswerk voor Glasgow: de kloof naar 1,5 graad dichten

Belangrijkste agendapunt voor de klimaattop in Glasgow is dan ook zorgen dat landen klimaatdoelen stellen die wél in lijn zijn met het Parijsakkoord. En dan niet voor de zeer lange termijn (2050), maar voor een termijn die concrete inzet vraagt van de huidige politieke generatie. Het richtpunt is daarom 2030.

De deadline is al verstreken: uiterlijk negen maanden voor het begin van de top moesten deelnemende landen hun nieuwe uitstootdoelen indienen bij het VN-klimaatverdrag UNFCCC. Dat hebben 85 landen buiten de EU, waaronder China en de VS, gedaan en de Europese Unie afgelopen december ook.

Omdat de EU als één blok aan de VN-klimaatonderhandelingen deelneemt, betekent dit dat alle EU-lidstaten de deadline officieel hebben gehaald. Maar het is dan wel de bedoeling dat de 27 landen vervolgens ook hun nationale klimaatdoelen verhogen.

Zoekt Nederland aansluiting bij Noord-Europa?

Nederland heeft dit nog niet gedaan, maar de noordelijke buurlanden wel. Zo gaat Duitsland inmiddels voor een 65 procent lagere uitstoot, het Verenigd Koninkrijk voor 68 procent reductie en Denemarken voor 70. Finland wil zelfs in 2035 al volledig klimaatneutraal zijn, het meest ambitieuze beleidsdoel in Europa.

Die landen hebben bovendien nu al een lagere CO2-uitstoot per inwoner dan Nederland. "De Nederlandse uitstoot per inwoner is ongeveer een kwart hoger dan het EU-gemiddelde. En de Nederlandse klimaatdoelen liggen juist onder het EU-gemiddelde", zegt Ancygier.

"Die reductiedoelen zouden juist bovengemiddeld moeten zijn. Nederland is welvarend en als je kijkt naar de aard van de Nederlandse economie, is Nederland in staat om minimaal even ambitieuze klimaatdoelen te realiseren als Duitsland. Om in lijn te komen met de belofte van 1,5 graad van Parijs is dat ook vereist."

De Nederlandse uitstoot van broeikasgassen is (per inwoner) relatief hoog, circa 25 procent boven het EU-gemiddelde.

De Nederlandse uitstoot van broeikasgassen is (per inwoner) relatief hoog, circa 25 procent boven het EU-gemiddelde.
De Nederlandse uitstoot van broeikasgassen is (per inwoner) relatief hoog, circa 25 procent boven het EU-gemiddelde.
Foto: Bart-Jan Dekker, NU.nl

'Timing doelen is belangrijk, hoogte ook'

De modellen van Climate Analytics berekenen de meest kosteneffectieve manier om de mondiale opwarming onder de 1,5 graad te houden. Daarbij weegt de organisatie onder meer het potentieel voor duurzame energie en het investeringsvermogen van landen mee.

"Wij kijken vooral naar regio's in plaats van individuele landen, maar toen ik me verdiepte in de situatie van Nederland was ik eerlijk gezegd geschokt. We zijn toch geneigd Nederland te scharen bij Duitsland en Scandinavië, maar de verschillen in uitstoot en ambitie zijn groot."

Om Nederland vanuit het kosteneffectieve perspectief wél in lijn te krijgen met de 1,5 graad van Parijs, is volgens Ancygier een verlaging van de uitstoot van minimaal 68 procent tussen 1990 en 2030 vereist. Voor de EU gemiddeld komt Climate Analytics op 65 procent.

"Het is essentieel dat klimaatdoelen vóór de klimaattop in Glasgow worden verhoogd", zegt Ancygier. "Het effect op andere landen is groot, omdat klimaatactie van het ene land die van het andere kan aanmoedigen. Maar alles lager dan het huidige Duitse doel zou ik zeer teleurstellend noemen."

Kosteneffectief versus eerlijk

Met de kostenoptimale benadering komen rijke industrielanden relatief goed weg. De alternatieve benadering is kijken wat 'eerlijk' is. Dan zou je ook de hoogte van de historische uitstoot moeten meewegen.

Ontwikkelingslanden zouden dan het recht hebben nog grote hoeveelheden broeikasgassen uit te stoten, terwijl een land als Nederland al een netto negatieve uitstoot zou moeten hebben.