De uitstoot van broeikasgassen was vorig jaar 25,4 procent lager dan in 1990, stelt het RIVM op basis van voorlopige cijfers. Als het percentage klopt, heeft Nederland de Urgenda-doelstelling in 2020 gehaald. Maar de CO2-daling is deels veroorzaakt door tijdelijke factoren. De uitstoot dreigt in 2021 weer hoger uit te pakken, waarmee het kabinet alsnog strijdig met het vonnis is.

Urgenda is de milieuorganisatie die bij de rechter afdwong dat Nederland per 2020 een kwart minder broeikasgassen moest uitstoten dan in 1990. De uitstoot is in 2020 deels afgenomen door een aantal toevalligheden. Urgenda laat weten dat de overheid "ontzettend mazzel" heeft als de cijfers kloppen.

Eerder dit jaar maakten het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het RIVM al een eerste schatting over de uitstoot in 2020. Volgens die berekeningen bleef de vermindering van de uitstoot in 2020 hangen op 24,5 procent ten opzichte van 1990. De definitieve cijfers over 2020 worden in 2022 gepresenteerd. De daling van de uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van 1990 zal volgens het RIVM "waarschijnlijk" tussen de 24 en 27 procent uitkomen.

Ten opzichte van 2019 daalde de uitstoot van broeikasgassen vorig jaar met 9 procent. Dat is een scherpere afname dan de jaren daarvoor en dat komt volgens het RIVM met name doordat er minder op steenkool gestookte elektriciteit werd geproduceerd.

De daling in uitstoot lijkt weinig met politiek te maken

Volgens Margreet van Zanten, hoofd emissieregistratie bij het RIVM, is de sluiting van de Hemwegcentrale in Amsterdam eind 2019 een belangrijke oorzaak. "Dus die stootte in 2020 niets meer uit. Ook kampte de centrale op de Maasvlakte in Rotterdam vorig jaar met meerdere storingen, waardoor hij een groot deel van 2020 heeft platgelegen."

Daarnaast waren de kolenprijzen vorig jaar relatief hoog, wat elektriciteit winnen uit kolen onaantrekkelijk maakte. "Dit zijn dus, behalve het sluiten van de Hemwegcentrale, geen directe gevolgen van politieke besluiten", aldus Van Zanten.

Een andere oorzaak van de daling van de uitstoot was de afgenomen verkeersdrukte door de coronacrisis. Bovendien mag er sinds maart 2020 nog maar 100 kilometer per uur worden gereden. Het precieze onderscheid in het effect van deze twee factoren is volgens het RIVM niet goed te maken.

Minder uitstoot van fijnstof en stikstofdioxide

De uitstoot van andere luchtverontreinigende stoffen, zoals fijnstof, stikstofdioxide en zwaveldioxide, daalde in 2020 eveneens. Ook in voorgaande jaren was dat het geval. Stikstofdioxide komt voornamelijk vrij door verbrandingsmotoren (in auto's) en in de industrie. Tot slot waren januari en februari in 2020 de zachtste wintermaanden ooit.

Alleen de uitstoot van ammoniak daalde niet, bezien over een aantal jaren. De landbouwsector is verreweg de grootste uitstoter van deze chemische verbinding. Ammoniak komt vrij bij de verdamping van mest. In ammoniak zit stikstof. Te veel neerslag van stikstof is slecht voor het milieu.

De CO2-uitstoot lijkt dit jaar weer hoger uit te vallen dan in 2020. "In de eerste helft van 2021 is meer uitgestoten dan in de eerste helft van 2020. Dat betekent dat we die 25 procent dit jaar alweer niet gaan halen", zegt directeur van Urgenda Marjan Minnesma. Daarmee voldoet Nederland niet aan het vonnis, dat ook voor alle jaren na 2020 een ondergrens vormt.