Tweehonderd auteurs, veertienduizend onderzoeken en zelfs de samenvatting is 44 pagina's lang: maandag verschijnt het nieuwste rapport van VN-klimaatpanel IPCC, waar wetenschappers over de hele wereld jaren aan hebben gewerkt. Wat doet het IPCC? En wat kan je verwachten van het rapport?

Alle wetenschappelijke kennis over klimaatverandering beschikbaar stellen. Met die doelstelling werd het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) in 1988 opgericht door de Verenigde Naties. Twee jaar later verscheen het eerste grote klimaatrapport.

Het nieuwe rapport is de zesde keer dat het IPCC een volledig overzicht geeft. In 2013 gebeurde dat voor het laatst. Tussendoor verschijnen wel af en toe kleinere IPCC-rapporten over specifieke onderwerpen, zoals landgebruik of ijskappen.

In het nieuwe rapport worden veel onderwerpen behandeld: de waargenomen opwarming, de toename van extreem weer, de invloed van broeikasgassen en de mens. Maar ook gevolgen voor oceanen, ijskappen en zeespiegelstijging en complexe onderwerpen als tipping points, kantelpunten in het klimaatsysteem die kunnen leiden tot versterking van de opwarming of de gevolgen daarvan. Voorbeelden zijn het verdrogen van regenwoud of het smelten van permafrost, waardoor extra broeikasgassen vrij kunnen komen.

Verschillende scenario's uitgewerkt

Verwachtingen voor de toekomst zijn het belangrijkst. Hoeveel warmer kan het worden? Wat zijn per regio de klimaatgevolgen? Hoe hoog stijgt de zeespiegel? Welke veranderingen spelen er op korte termijn en welke op de (zeer) lange?

Die verwachtingen zijn gebaseerd op hard klimaatwetenschappelijk onderzoek, maar hangen ook af van de hoeveelheid broeikasgassen die de mensheid nog zal uitstoten. Daar heeft het IPCC verschillende scenario's voor uitgewerkt.

Er zijn ook onderwerpen die pas later aan bod komen. Het IPCC splitst de grote klimaatrapporten op in drie delen. Maandag verschijnt het eerste deel over de 'harde wetenschap', begin 2022 verschijnt een deel over de gevolgen voor mensen en een deel over verlaging van de uitstoot van broeikasgassen. Tot slot verschijnt een uitgebreide samenvatting voor beleidsmakers.

Ten opzichte van het vorige grote klimaatrapport is er extra aandacht voor regionale klimaatverandering en ook voor gevolgen op de zeer lange termijn. Zo kan bijvoorbeeld zeespiegelstijging nog eeuwen en millennia doorgaan. Ook is er meer aandacht voor sociaal-economische factoren (zoals samenwerking of investeringen in energiebronnen) die bepalen hoeveel broeikasgassen er nog bij komen, en daarmee hoeveel sterker het klimaat nog zal veranderen.

Geen uitspraken of aanbevelingen

Het is een monsterklus. Het eerste deelrapport is ongeveer vijftienhonderd pagina's dik, geschreven door meer dan tweehonderd auteurs (van universiteiten en klimaatinstituten) die er drie jaar aan hebben gewerkt. Het is gebaseerd op circa veertienduizend nieuwe wetenschappelijke onderzoeken. Die worden niet alleen samengevat, maar ook geanalyseerd: een belangrijke taak van het IPCC is om voor alle cijfers en onderwerpen ook de mate van wetenschappelijke zekerheid mee te geven.

Om zorgvuldigheid en transparantie te garanderen zijn er tot slot drie reviewrondes. In totaal leverde dat bijna 60.000 commentaren op, die door de auteurs moesten worden bediscussieerd en verwerkt. Hun werk is prestigieus, maar onbetaald - het IPCC geeft geen financiële vergoeding.

Het panel van wetenschappers is politiek neutraal en doet dus geen uitspraken of aanbevelingen over hoe de kennis over klimaatverandering zou moeten worden gehanteerd.

NU.nl zal maandag uitgebreid verslag doen van de inhoud van het rapport.

VN-panel presenteert langverwacht klimaatrapport
1
VN-panel presenteert langverwacht klimaatrapport