De extreem hoge temperaturen in het westen van Canada en de VS zijn aangevuurd door klimaatverandering. Dat blijkt uit een modelstudie van een internationaal onderzoeksteam waarbij ook het KNMI betrokken is. De kans op deze hittegolf is "ten minste 150 keer" groter geworden door de verhoogde concentratie broeikasgassen, zo concluderen de onderzoekers.

Ze wijzen erop dat ze mogelijk nog aan de voorzichtige kant zitten. In werkelijkheid is de rol van klimaatverandering mogelijk nog groter, omdat klimaatmodellen de neiging hebben de toename van hittegolven door klimaatverandering te onderschatten.

In het getroffen gebied was het vorige week 20 tot 25 graden warmer dan de normale zomertemperatuur. In het Canadese plaatsje Lytton werd zelfs een temperatuur van 49,6 Celsius gemeten. Een dag later werd het dorp grotendeels verwoest door bosbranden.

Gespecialiseerde klimaatwetenschappers proberen met een zogeheten attributiestudie de precieze invloed van de mondiale opwarming op weersextremen te achterhalen.

Daarbij wordt door modellen de natuurlijke spreiding in het klimaat nagebootst, zowel in het historische klimaat als in de huidige situatie. Daarin is de gemiddelde temperatuur op aarde door stijging van broeikasgassen inmiddels 1,2 graden verhoogd.

Waarom het in delen van VS en Canada 'heter dan in Dubai' is
148
Waarom het in delen van VS en Canada 'heter dan in Dubai' is

In Canadees klimaat was kans op 50 graden praktisch nul

Moeilijk aan deze studie is dat de in Noord-Amerika gemeten temperaturen volledig buiten het bereik van natuurlijke variatie in het oorspronkelijke klimaat liggen. De oorspronkelijke kans op temperaturen richting 50 graden in Canada was dus praktisch nul. Dat maakt het lastig om de toename in de kans in het warmere klimaat te kwantificeren.

De onderzoekers houden het er dus maar op dat deze hittegolf zónder de mondiale opwarming hoogstwaarschijnlijk onmogelijk zou zijn geweest. "Wat we nu in Noord-Amerika hebben gezien, is ongekend", zegt klimaatonderzoeker Friederike Otto van de University of Oxford, een van de auteurs van de attributiestudie.

"Dit is zo'n uitzonderlijke gebeurtenis. Het is niet de bedoeling dat je hitterecords in één klap met 4 of 5 graden Celsius verbreekt."

Toename hitte loopt op voorspellingen vooruit

Daar zitten klimaatwetenschappers in toenemende mate mee in hun maag, want de praktijk lijkt de theorie in te halen. Dat gold ook voor de extreme hitte van 2019, toen in Nederland voor het eerst lokale temperaturen boven de 40 graden werden gemeten.

Zo nemen hittegolven op veel plaatsen sneller toe dan klimaatmodellen voorspelden. De temperaturen die nu al in de VS zijn gemeten zouden zelfs in een verder opgewarmde toekomst rond het jaar 2100 "slechts eens in de duizend jaar" moeten voorkomen:

Zomerweer wordt grilliger en hardnekkiger

De teneur onder experts is dat we zulke hittekansen inmiddels met een korreltje zout moeten nemen. De toename van extreme hitte gaat in werkelijkheid sneller.

"Deze extreme temperaturen roepen serieuze vragen op of we echt begrijpen hoe de klimaatverandering hittegolven heter en dodelijker maakt", zegt Geert Jan van Oldenborgh van het KNMI, dat ook betrokken is bij het onderzoek.

"We verwachten dat hittegolven vaker voorkomen en intenser zullen worden, maar niet deze niveaus van hitte, zo ver naar het noorden."

Eerder liet de gezaghebbende Amerikaanse klimatoloog Michael Mann aan NU.nl weten dat hij denkt dat door klimaatverandering niet alleen de gemiddelde temperatuur toeneemt, maar ook luchtstromingen veranderen. Daardoor kunnen droogten en hittegolven langer aanhouden en daardoor ook extremer worden.

Dit patroon zou de situatie in Noord-Amerika mede verklaren, aldus Mann, en ook toenemend van invloed zijn op de Europese zomers.

Canadese hittegolf: Hoe je kunt overlijden door extreme hitte
81
Canadese hittegolf: Hoe je kunt overlijden door extreme hitte