De totale ijsoppervlakte op aarde neemt sinds 1979 met gemiddeld 87.000 vierkante kilometer per jaar af; meer dan tweemaal de oppervlakte van Nederland. Dit blijkt uit een nieuwe Chinese studie van satellietwaarnemingen. De afname van de ijsoppervlakte kan de mondiale opwarming versterken.

In de 36 jaar tot 2016 werd de totale bevroren oppervlakte van de aarde ruim 3,2 miljoen vierkante kilometer kleiner, zo blijkt uit de nieuwe studie. Dat komt ongeveer overeen met de oppervlakte van India.

Voor wie het klimaatnieuws in de wereld volgt, hoeft de afname niet als een verrassing te komen: berichten over ijssmelt in de wereld volgen elkaar snel op. Zo verliezen Groenland en Antarctica in versneld tempo ijsmassa en is het drijvende zee-ijs op de Noordpool 's zomers in veertig jaar met 75 procent afgenomen.

Zo was er afgelopen week ook nieuws over de gletsjers van Alaska. Door de extreme hitte in Noord-Amerika verliezen die momenteel zo snel massa dat ze aardbevingen veroorzaken.

Dat plaatje herhaalt zich over de wereld: van de Andes en de Rocky Mountains tot de Alpen en Himalaya: gebergtegletsjers worden overal op aarde rap kleiner.

Aarde heeft steeds kleinere 'cryosfeer'

Maar hoe zit het dan met het totaaloverzicht? Zulke overzichten bestaan wel, zegt het onderzoeksteam van de Universiteit van Lanzhou, maar daarbij werd tot nog toe altijd gekeken naar ijsvolume, omdat de afname van het volume aan landijs belangrijk is voor onderzoek naar zeespiegelstijging.

De nieuwe studie, gepubliceerd in het vakblad van de American Geophysical Union, is de eerste die de som opmaakt voor de verandering in de totale ijsoppervlakte op aarde.

Daarbij is, gebruikmakend van verschillende bestaande databases, niet alleen gekeken naar ijskappen, gletsjers en zee-ijs, maar ook naar sneeuwbedekking en de verspreiding van permafrost, ofwel bevroren bodems in koude gebieden.

Tezamen duiden klimaatwetenschappers dit bevroren deel van de aarde aan als de 'cryosfeer'.

IJsvolume belangrijk voor zeespiegel, ijsoppervlakte voor temperatuur

Het is belangrijk om naast het ijsvolume ook overzicht te hebben van de ijsoppervlakte, zo zeggen de onderzoekers, omdat de ijsoppervlakte mede bepaalt hoeveel zonlicht de aarde weerkaatst naar de ruimte.

Hoe minder sneeuw en ijs, hoe donkerder de aardoppervlakte, en dus hoe meer zonlicht wordt geabsorbeerd en omgezet in warmte. Dit effect kan de opwarming van de aarde als gevolg van oplopende concentraties broeikasgassen versterken.

Wat dat betreft verdient ook het ontdooien van permafrost speciale aandacht. Daarbij kunnen de broeikasgassen CO2 en methaan vrijkomen, die eveneens de mondiale opwarming kunnen versterken.