De Europese Commissie heeft zich ten doel gesteld schadelijke vervuiling van lucht, water en grond uit te bannen. Daartoe moeten tot 2030 al flinke stappen worden gezet, zoals het met 55 procent verminderen van het aantal 'luchtverontreinigingsdoden'.

Het milieu moet in 2050 zo schoon zijn, dat mens en natuur niet geschaad worden, staat in de plannen van Eurocommissarissen Frans Timmermans (Klimaat) en Virginijus Sinkevicius (Milieu).

Van elke acht overlijdens in de EU is er nu nog één te wijten aan milieuvervuiling, wat neerkomt op 400.000 mensen. Zij sterven bijvoorbeeld aan luchtweg- en hartaandoeningen en allerlei kankervormen. Die tol wordt bovendien oneerlijk veel vaker door kinderen, armen, zieken en mensen met een beperking betaald dan door wie het beter heeft getroffen.

Dan is er ook de lawaaioverlast nog, die eveneens duizenden slachtoffers maakt. Voortdurend lawaai van bijvoorbeeld snelwegen of vliegtuigen houdt mensen uit hun slaap, brengt stress en maakt ziek. Mogelijk worden ook plannen gemaakt tegen lichtvervuiling, maar daarvoor wacht de commissie nader onderzoek af.

Om aan de schadelijke vervuiling in 2050 een eind te maken moet de EU al tot 2030 grote stappen zetten, stelt de commissie voor. Die omvatten onder meer het volgende.

  • Verminderen doden door luchtvervuiling met 55 procent
  • Verminderen chronische geluidsoverlast met 30 procent
  • Helft minder bestrijdingsmiddelen en antibiotica voor vee
  • Helft minder plastic afval in zee en restafval

Ook moet dringend meer natuur tegen vervuiling worden beschermd, vindt het dagelijks bestuur van de EU. Het aantal ecosystemen waar geen vervuilde lucht meer te vinden is, moet met een kwart omhoog. Anders gaan nog veel meer planten- en diersoorten verloren.

Plannen kosten miljarden, maar 'dat verbleekt bij kosten van niets doen'

Om die doelen te bereiken worden onder meer de ammoniakregels voor de landbouw strenger, moeten autobanden, treinen en vliegtuigen stiller worden en wordt vervuilde grond gesaneerd. Hoe de plannen van de EC precies zullen worden gerealiseerd, moet nog blijken.

Ook schrijft de commissie een wedstrijd uit voor de regio die het best presteert.

"Hoe sneller we in actie komen, hoe meer kans dat we de planeet en onszelf de ruimte geven om weer te kunnen ademen", zei Timmermans woensdag bij de presentatie van de plannen.

De plannen kunnen ieder jaar tientallen miljarden kosten, erkent de commissie. Maar "dat verbleekt bij de kosten van niets doen: naar schatting 330 tot 940 miljard euro per jaar", doordat mensen bijvoorbeeld ziek thuisblijven van hun werk of in het ziekenhuis belanden.

Deel van de Green Deal

Als we ingrijpen overlaten aan een volgende generatie, "zal dat veel meer kosten en veel moeilijker zijn", waarschuwt Timmermans.

De plannen zijn een volgende bouwsteen van de Green Deal, het masterplan dat de EU klimaatneutraal en milieuvriendelijk moet maken. Eerder presenteerde Timmermans, de tweede man van de commissie, al voorstellen om onder meer de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen en te voorkomen dat chemicaliën als PFAS in de natuur terechtkomen.