The Ocean Cleanup, het wereldberoemde project van Nederlander Boyan Slat, wil dit jaar actief worden in tien van de meest vervuilde rivieren ter wereld. Volgens Slat moet dit jaar een keerpunt worden tegen milieuvervuiling na een frustrerend jaar, waarin zowel de uitrol van machines als verwachte financiële middelen vertraging opliepen.

In de Ozama-rivier binnen de Dominicaanse Republiek zou sinds maart 2020 een zogeheten interceptor moeten dobberen. Het systeem zou in één dag 50.000 tot zelfs 100.000 kilo afval uit een rivier kunnen halen.

Door de pandemie ging het eiland echter op slot: werknemers moesten met haast teruggevlogen worden naar hun land van herkomst. Sinds vorig jaar november is het systeem in deze rivier volledig operationeel, terwijl eerder al in Maleisië en Indonesië een interceptor aan het werk werd gezet.

Dit jaar moet in april een vierde interceptor functioneel zijn, in de Mekong Delta binnen Vietnam. "Ook die heeft lang in de wacht gezeten", aldus Slat. "Milieuvervuiling oplossen is al moeilijk genoeg, op deze extra obstakels (de coronapandemie, red.) zit je niet te wachten."

Zo werd de uitrol van systemen mede vertraagd doordat de productie van systemen stilviel: partners van The Ocean Cleanup in Maleisië werden gedwongen hun werkzaamheden te staken.

Hoe werkt een interceptor?

  • De interceptor ligt verankerd aan de rivierbedding en gebruikt de natuurlijke stroom van de rivier om plastic op te vangen. Tot dusver zijn drie interceptors operationeel.

De interceptor in de Dominicaanse Republiek.

De interceptor in de Dominicaanse Republiek.
De interceptor in de Dominicaanse Republiek.
Foto: The Ocean Cleanup

Slat werd zelf ook door de pandemie getroffen en moet thuiswerken; normaliter besteedt de Nederlander een kwart tot een derde van zijn tijd in het buitenland, waar hij regeringen probeert te overtuigen van zijn initiatief. Dat vindt de laatste tijd echter veelvuldig plaats via videobeldiensten, "een stuk lastiger en trager dan wanneer je zelf met een brief het ministerie opzoekt", beaamt Slat.

Aan het eind van de pandemie wil Slat mogelijk minder reizen dan voorheen, maar hij benadrukt dat hij toch met ministeries in gesprek moet blijven gaan. "In 1 procent van de rivieren drijft 80 procent van de vervuiling. Als wij aantonen dat tien interceptors tien rivieren kunnen schoonmaken, dan volgen er vanzelf honderd, en op den duur duizend. Deze eerste tien systemen zijn cruciaal."

Slat: 'In coronajaar is staat van rivieren verslechterd'

Volgens Slat hadden coronamaatregelen tijdelijk een positief effect op de status van rivieren en oceanen wereldwijd: in lockdowns konden inwoners immer minder snel hun vuil op straat achterlaten. Dat woog volgens de Nederlander echter niet op tegen landen die hun regels rondom wegwerpplastic versoepelden en de lage olieprijs, waardoor bedrijven goedkoper nieuw plastic konden produceren.

Uit eerdere onderzoeken blijkt dat wegwerpplastic verantwoordelijk is voor meer dan 70 procent van het zwerfvuil in oceanen, terwijl ook grote hoeveelheden rivieren vervuilen.

De meest vervuilde rivieren liggen volgens de Nederlander in "lastigere landen" die de afgelopen jaren sterke economische groei doormaakten. "Landen als Indonesië en de Dominicaanse Republiek beschikken nog niet over de geordendheid en structuur die wij hier in het westen kennen."

Slat hoopt aan het eind van het jaar actief te zijn in rivieren binnen Maleisië, Indonesië, de Dominicaanse Republiek, Vietnam, Jamaica en de Verenigde Staten (Los Angeles). Diverse andere locaties moeten nog bekendgemaakt worden, vermoedelijk ligt het gros van hen in Midden-Amerika en Zuidoost-Azië.

Hoe zit het met de oceanen?

  • Momenteel werkt The Ocean Cleanup aan een nieuwe schoonveger voor de oceaan. Het nieuwe systeem, met een spanwijdte van zo'n 700 meter, zou deze zomer in het water moeten liggen. De coronapandemie had minder impact op de plannen, doordat The Ocean Cleanup weinig grootschalige operaties had, 'een tussenjaar', aldus Slat.

Oprichter van The Ocean Cleanup, Boyan Slat

Oprichter van The Ocean Cleanup, Boyan Slat
Oprichter van The Ocean Cleanup, Boyan Slat
Foto: ANP