Nederland lijkt zich vanaf zondag te kunnen opmaken voor een paar dagen echte winterkou. Mogelijk wordt het koud genoeg om een rondje te schaatsen op natuurbanen of ondergelopen land. Maar een maand geleden hadden winterliefhebbers eigenlijk op meer gehoopt. Die 'beloofde' kou was tot nog toe vooral voor Rusland.

Plotselinge opwarming boven de Noordpool brengt ons winterweer in de war kopte NU.nl begin januari. Op 30 kilometer hoogte boven de Noordpool schoot de temperatuur toen met maar liefst 50 graden omhoog.

Zo'n gebeurtenis verstoort in de weken erna de poolwervel: een krachtige westenwind die op grote hoogte rond de Noordpool draait. Als die wervel stokt, is er een grotere kans op uitbraken van koude poollucht aan de grond richting lagere breedtegraden.

Maar of die koude lucht vervolgens naar Noord-Amerika, Azië of Europa gaat, is moeilijk te voorspellen. "In de praktijk heeft de poolwervel zich van de pool naar Siberië verplaatst", vertelt KNMI-expert Michiel van Weele.

Wordt het ijskoud volgende week?
164
Wordt het ijskoud volgende week?

'Koude lucht was voor Rusland en bereikte ons net niet'

De koude lucht was in deze winter tot nog toe dan ook vooral voor Rusland, zo tonen de weerkaarten voor januari. Noord-Amerika zat met juist opvallend zachte lucht in een omgekeerde situatie. Dat gold vooral voor Canada en Alaska.

En wij zaten er een beetje tussenin, zegt Van Weele: "Voor Nederland viel alles tot nu toe nét verkeerd. De kou is wel regelmatig in de buurt geweest." Die vorst bleef dan vaak steken boven het noorden van het land. Maar het is overal nog wachten op de eerste officiële ijsdag, waarop de temperatuur ook overdag niet boven 0 graden uitkomt.

Het weermodel van het KNMI en andere Europese klimaatinstituten toont in blauw waar het de komende week kouder is dan normaal. De koudste lucht is voor Scandinavië en West-Rusland, maar Nederland pikt een paar graden vorst mee.

Het weermodel van het KNMI en andere Europese klimaatinstituten toont in blauw waar het de komende week kouder is dan normaal. De koudste lucht is voor Scandinavië en West-Rusland, maar Nederland pikt een paar graden vorst mee.
Het weermodel van het KNMI en andere Europese klimaatinstituten toont in blauw waar het de komende week kouder is dan normaal. De koudste lucht is voor Scandinavië en West-Rusland, maar Nederland pikt een paar graden vorst mee.
Foto: KNMI/ECMWF

Voor schaatsers is het dun ijs

Begin komende week maakt Nederland kans op de eerste ijsdagen. Maar Van Weele betwijfelt of het lang genoeg koud zal blijven om uitgebreid te kunnen schaatsen op natuurijs op meren en vaarten. "De mate van ijsaangroei is nog zeer onzeker. De grens tussen vorst en dooi blijft dicht in de buurt of komt zelfs precies over ons land. Ook de nog zeer onzekere sneeuwkansen spelen een rol bij eventuele ijsaangroei in de komende week."

Het KNMI-ijsgroeimodel toont goed de verschillen tussen het noorden en zuiden van het land. In het noorden kan het ijs de komende week aangroeien tot een dikte van 2 tot 9 centimeter.

En daarna? "De duur van de vorstperiode lijkt nu minstens enkele dagen, waarna er weer verstoringen uit westelijke hoek kunnen optreden", aldus Van Weele. "Maar daar is nog weinig over te zeggen. Het kan nog best een weekje langer koud blijven."