Vijf Nobelprijswinnaars presenteren vrijdag in Groningen een manifest dat is ondertekend door drieduizend wetenschappers uit meer dan honderd landen. Voorafgaand aan een speciale klimaattop die maandag in Nederland wordt gehouden, roepen ze op het economische herstel na de coronacrisis te richten op het afwenden van een volgende, grotere crisis.

Het gaat om de winnaars van de Nobelprijs voor Economie van 2001 en 2010, de winnaars van de Nobelprijs voor Natuurkunde van 2011 en 2018 en Tawakkol Karman, die in 2011 de Nobelprijs voor de Vrede ontving.

De economische kosten van natuurrampen door klimaatverandering kunnen in 2040 al zijn opgelopen tot 45 biljoen euro, zo staat in het manifest. Het volledig voorkomen van een "gevaarlijke verstoring van het klimaatsysteem" is volgens de wetenschappers niet langer mogelijk. Naast het zo snel mogelijk terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen, moet volgens hen daarom dringend worden geïnvesteerd in het verminderen van de kwetsbaarheid voor klimaatverandering.

Het manifest verschijnt voorafgaand aan 's werelds eerste internationale klimaattop over adaptatie (aanpassingen aan de gevolgen van klimaatverandering), die maandag in Nederland wordt gehouden en waaraan diverse regeringsleiders zullen deelnemen.

“Ik ben diep bezorgd over het aandeel groene investeringen in economische herstelpakketten”
Ban Ki-moon, voorzitter Global Center on Adaptation

Gelijktijdig met het manifest publiceert het in Nederland gevestigde Global Center on Adaptation (GCA) een rapport waarin wordt uiteengezet hoe de economische herstelpakketten die momenteel vorm krijgen een "drievoudig dividend" kunnen hebben. Dit kan volgens de organisatie door gecombineerd in te zetten op economisch herstel, de groei van werkgelegenheid en een verkleining van het risico op klimaatverandering.

"Ik ben diep bezorgd over het huidige aandeel van groene investeringen in de wereldwijde herstelpakketten", zegt commissievoorzitter Ban Ki-moon van het GCA. Hoe groen investeringen na de coronacrisis zijn, zal de toekomst van onze planeet voor eeuwen bepalen, aldus de voormalige secretaris-generaal van de Verenigde Naties.

'Financiering klimaatadaptatie neemt af, maar moet vertienvoudigen'

Landen hebben naar schatting inmiddels 11 biljoen euro gereserveerd voor het herstel na de coronacrisis. Voor het klimaat is dat zowel een kans als een risico. Na de recessie van 2009 werd vooral 'grijs' geïnvesteerd, waardoor de mondiale CO2-uitstoot versneld toenam.

Maar het economische rendement van duurzame technologie is inmiddels hoger en het herstelgeld kan ook worden gebruikt om het klimaatakkoord van Parijs te financieren. In dat akkoord hebben rijke landen toegezegd armere landen aanvankelijk 82 miljard euro klimaatsteun per jaar te zullen geven.

Daarvan is ongeveer 30 procent bedoeld voor aanpassingen aan de gevolgen van klimaatverandering, zegt GCA-CEO Patrick Verkooijen in gesprek met NU.nl. "Maar binnen tien jaar is al het tienvoudige bedrag nodig. Dat terwijl uit ons rapport blijkt dat de financiering voor adaptatie in het afgelopen jaar voor het eerst is gedaald."

'Banken en pensioenfondsen moeten klimaatrisico's altijd meewegen'

Om een veel grotere geldstroom op gang te helpen, is in het klimaatakkoord van Parijs ook afgesproken de financiële markt te vergroenen met regels die investeringen in duurzame energie moeten stimuleren en die in vervuilende projecten juist moeten ontmoedigen. Die verschuiving is ook belangrijk voor de financiering van klimaatadaptatie, zegt Verkooijen.

Adaptatie is volgens hem dan ook meer dan een vorm van ontwikkelingshulp. Het gaat wat Verkooijen betreft om het bouwen van klimaatbestendige samenlevingen en daarmee ook het afwenden van grote risico's voor de wereldeconomie. "Belangrijk is daarom hoe banken en pensioenfondsen klimaatrisico's gaan meewegen in alle investeringen. Niet de risico's van gisteren en vandaag, maar de toenemende risico's naar de toekomst, die nu om andere investeringskeuzes vragen."