Of we een hete zomer krijgen, weten we pas als we er middenin zitten. Maar een paar grote lijnen van het klimaatnieuws van 2021 zijn al te tekenen. Zo verschijnt een langverwacht nieuw rapport over de klimaatwetenschap en gaan wereldleiders proberen het Parijsakkoord weer op koers te brengen. Ook over het weer van 2021 valt al iets te zeggen.

Al met al belooft 2021 een heel ander klimaatjaar te worden dan 2020. Dat zien we in Nederland gelijk al vanaf de start: januari begint eens niet met recordhoge temperaturen, maar met (ten minste) twee weken kwakkelvorst.

Een frisse start en een stijgende uitstoot

Ook mondiaal is het aannemelijk dat 2021 niet het warmste jaar ooit gemeten wordt, maar een pas op de plaats maakt. De oorzaak is een zwakke La Niña aan het begin van het jaar. Door dit natuurlijke klimaatfenomeen welt in de Grote Oceaan extra relatief koud water uit de diepzee omhoog. Dit koelere water neemt extra warmte op uit de atmosfeer, waardoor 2021 mondiaal gemiddeld iets koeler zal uitpakken dan het recordjaar 2020.

“Dé grote klimaatvraag van 2021 is of politici woord houden en de verwachte biljoenen aan staatssteun steken in sectoren die klimaatbeleid verder helpen.”

De CO2-uitstoot zal naar verwachting juist in omgekeerde richting bewegen en weer een flink stuk omhoogschieten, als de wereld (door de komst van vaccins) reisbeperkingen en andere coronamaatregelen stapsgewijs zal opheffen.

Daarmee is het effect van de coronacrisis op het klimaat nog lang niet voorbij. Dé grote klimaatvraag van 2021 is of politici woord houden en de verwachte biljoenen aan staatssteun steken in sectoren die klimaatbeleid verder helpen (37 procent, zo is in de EU afgesproken) en bij voorkeur zo min mogelijk in fossiele brandstoffen. Daar hangt veel van af, zo valt te leren van de nasleep van de vorige economische crisis. Toen steeg de CO2-uitstoot zelfs sneller dan voor de crisis.

Uitstel klimaattop Glasgow is achteraf misschien wel zegen

Politiek staat er nog een belangrijke gebeurtenis te wachten: de klimaattop van Glasgow. Die had eigenlijk in november 2020 moeten plaatsvinden, maar werd door de coronacrisis een jaar uitgesteld.

En dat is voor het klimaat misschien wel een zegen. Vóór Glasgow moeten landen namelijk, 'vijf jaar' na de totstandkoming van het Parijsakkoord, nieuwe ambitieuzere klimaatdoelen voor 2030 indienen - waarmee de opwarming onder de in Parijs afgesproken 1,5 graden kan blijven.

Er was nog een hoop achterstallig werk, waardoor het geen overbodige luxe is dat de top pas in november plaatsvindt. Zo heeft bijvoorbeeld ook de nieuwe regering in de Verenigde Staten de tijd om nieuwe klimaatdoelen in te dienen. De Europese Unie, het Verenigd Koninkrijk en China hebben dat huiswerk in het slot van 2020 overigens al gedaan - en inderdaad ambitieuzere doelen gesteld.

Na acht jaar geeft IPCC weer volledige samenvatting van klimaatwetenschap

Tot slot is 2021 ook voor de klimaatwetenschap een belangrijke mijlpaal. Het IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties, presenteert in drie delen (april, september en oktober) een nieuwe samenvatting van al het wetenschappelijke onderzoek, een update van de laatste versie uit 2013.

Op basis van dit nieuwe IPCC-rapport zal het KNMI ook voor Nederland nieuwe klimaatscenario's uitwerken. De definitieve versie daarvan verschijnt in 2023, maar voor komend jaar heeft het KNMI al wel een voorproef toegezegd.