Als gevolg van toenemend menselijk landgebruik en klimaatverandering zijn zoogdieren, vogels en amfibieën gemiddeld 18 procent van hun oorspronkelijke leefgebied kwijtgeraakt. Mede door de afname van leefgebied gaan veel soorten in aantal achteruit. De verschillen per soort en regio zijn echter groot, zeggen onderzoekers van de universiteit van Cambridge.

Ze bestudeerden gegevens over de verspreiding van bijna zeventienduizend verschillende diersoorten, vanaf het jaar 1700 tot nu. De resultaten zijn gepubliceerd in Nature Communications.

Uit de gegevens blijkt dat het toenemende menselijke landgebruik, zoals de uitbreiding van landbouwgrond, tot nog toe het grootste schadelijke effect had op de ecologie. Dit speelde aanvankelijk vooral in Europa en Noord-Amerika, maar sinds een jaar of vijftig ook toenemend in de tropen van Zuidoost-Azië en Zuid-Amerika. Met name ontbossing in tropische regenwouden leidt tot groot verlies aan biodiversiteit.

"Dat zijn 'hotspots' voor biodiversiteit, met heel veel soorten die uiterst kleine leefgebieden hebben", zegt Robert Beyer, de hoofdauteur van het onderzoek. Als 1 hectare tropische regenwoud wordt omgezet in landbouwgrond, kan dat volgens Beyer voor talloze soorten al een substantieel verlies van leefgebied betekenen.

“Van de 435.000 beschreven plantensoorten op land dreigen er 150.000 door voortzetting van de opwarming zo zeldzaam te worden dat ze kunnen uitsterven.”

Druk van klimaatverandering neemt langzaam toe

Ook de mondiale opwarming speelt een rol. Soorten moeten meetrekken met het verschuiven van klimaatzones, maar vinden daarbij lang niet altijd een geschikt alternatief leefgebied.

De negatieve invloed van klimaatverandering speelt volgens de onderzoekers nu nog een relatief bescheiden rol, maar wel een die in het vervolg van de eeuw veel groter kan worden. In een scenario waarin weinig internationale klimaatsamenwerking plaatsvindt en de uitstoot van broeikasgassen sterk blijft stijgen, verliest volgens het nieuwe onderzoek ruim een kwart van de diersoorten de helft van hun leefgebied.

Naast diersoorten worden ook planten bedreigd door klimaatverandering. Van de 435.000 beschreven plantensoorten op land dreigen er 150.000 door voortzetting van de opwarming zo zeldzaam te worden dat ze kunnen uitsterven, bleek vorig jaar uit een Amerikaanse studie in Science.