De nieuwgekozen Amerikaanse president Joe Biden noemt klimaatverandering een van zijn vier topprioriteiten. Een aantal beloften kan hij eenvoudig waarmaken. Maar voor het echte werk is steun van de Senaat nodig, en dat is nog zeer onzeker. Daarnaast zal hij druk zijn met herstelwerk van ruim honderd milieuwetten die onder Donald Trump zijn opgeheven of afgezwakt.

De belangrijkste klimaatplannen van Biden:

  • Terugkeren in het klimaatakkoord van Parijs
  • 2 biljoen dollar steken in duurzame energie
  • Ook VS moet in 2050 CO2-neutraal zijn

De aankomende Amerikaanse president Joe Biden herhaalde tijdens het tellen van de stemmen nog maar eens zijn belangrijkste klimaatbelofte: we keren terug in het klimaatakkoord van Parijs. Precies 77 dagen nadat de VS deze internationale samenwerking onder Trump officieel verliet.

Gaat Biden die belofte waarmaken? Jazeker - en dat is omdat het relatief eenvoudig is. Zo is de VS weliswaar uit het Parijsakkoord gestapt, maar ondertussen lid gebleven van het overkoepelende VN-orgaan, het UNFCCC. En leden kunnen dat akkoord opnieuw tekenen. De stoel voor de VS staat dus gewoon klaar, vertelde de Nederlandse klimaatgezant Marcel Beukeboom vorige week tegen NU.nl.

Biden sluit aan bij andere landen en plaatst stip op horizon

Het hoogste doel van het Parijsakkoord is het beperken van de mondiale opwarming tot 1,5 graden Celsius. Gaat dat de wereld nog lukken, aangezien we de 1,1 graad al zijn gepasseerd? Kleine kans, zouden experts twee jaar terug gezegd hebben. Maar dat antwoord verschuift naar 'het zou kunnen gaan lukken'.

De grote voorwaarde is dat de mondiale CO2-uitstoot in de komende dertig jaar naar (netto) nul moet. Vorig jaar stelden de EU (én het Verenigd Koninkrijk) dit tot doel. En kort geleden spraken ook China, Japan en Zuid-Korea een soortgelijke ambitie uit.

Biden wil bij deze groene golf aansluiten en ook voor de VS tot doel stellen om in 2050 CO2-neutraal te worden. Bij elkaar opgeteld vertegenwoordigen deze landen meer dan de helft van de mondiale uitstoot. En nog belangrijker: het zijn de grootste economieën. Als in deze landen vol gas wordt gegeven op duurzame energie en technologie voor besparing, elektrisch vervoer en energieopslag zullen ook overige landen hierin meegezogen worden - omdat het een enorme duurzame markt creëert.

“De Washington Post becijferde dat Trump in totaal 125 milieuwetten heeft afgezwakt of opgeheven, van de bescherming van bedreigde diersoorten tot regulering van boorbedrijven.”

Zorg 1: Biden zal veel tijd kwijt zijn aan herstelwerk

Het ultieme succes van het Parijsakkoord komt daarmee dus in zicht - áls landen ook daadwerkelijk gaan investeren, en dus beleid maken van deze klimaatdoelen. Kan Biden die concrete stappen waarmaken?

Het minder goede nieuws is dat het ook voor de nieuw gekozen president behoorlijk zwaar gaat worden om binnenlands het roer om te krijgen. `The Washington Post becijferde dat Trump in totaal maar liefst 125 milieuwetten heeft afgezwakt of opgeheven, van de bescherming van bedreigde diersoorten tot regulering van boorbedrijven en milieueffectrapportages rond infrastructurele projecten.

Analisten verwachten dat het Biden een volledige presidentstermijn kan kosten om die milieuregels te herstellen - en dan is de VS eigenlijk alleen nog maar terug bij af: het punt waar Barack Obama het land achterliet. En dat was niet bepaald een punt waarin de VS vooropliep.

Zorg 2: mogelijk veel tegenwerking Republikeinse Senaat

Obama had dan ook een probleem dat Biden eveneens kan treffen: een Senaat die in meerderheid Republikeins is - geleid door Mitch McConnell, die ook in de tijd van Obama veel klimaatbeleid wist tegen te houden.

Als de Senaat in meerderheid Republikeins blijft, kan deze zowel aanpassing van wetten als grote financiële investeringen tegenhouden.

Maar uiteindelijk brengt dit ons terug op de voorganger van Biden, Trump, die in één belangrijk opzicht gelijk heeft als hij beweert dat deze verkiezingen nog onbeslist zijn: niet de strijd om het presidentschap, maar de strijd om de Senaat.

In swingstaat Georgia (waar Trump een hertelling wil) is de kans groot dat Biden de meerderheid zal winnen, en daarmee zijn reeds definitieve voorsprong in het aantal kiesmannen voor zijn presidentschap verder vergroot.

De sleutel tot Bidens klimaatsucces ligt in Georgia

Maar in de gelijktijdige verkiezingen voor de Senaat kreeg in Georgia geen van de kandidaten voldoende stemmen voor een zetel. Inwoners van deze staat zullen daarom in januari opnieuw naar de stembus moeten - met een zeer hoge inzet: gaan de twee Senaatszetels naar de Republikeinen, dan vergroten die hun meerderheid.

Kiest Georgia opnieuw blauw, dan komen de Democraten en Republikeinen beide precies tot 50 zetels. Aangezien ook de vicepresident stemrecht heeft in de Senaat, zal dat Biden de kans geven om ook in de VS daadwerkelijk een 'Green Deal' door te voeren, een investering van bijna 2 biljoen dollar in 'duurzame energie en groene banen' - met grote mondiale gevolgen.

Lukt dit niet, is Biden niet volledig vleugellam. Met zijn 'executive powers' kan de president tal van zaken doorvoeren, zoals scherpere emissiestandaarden voor auto's. Bovendien kan hij groene staten en steden steunen in hun lokale klimaatbeleid, in plaats van ze tegen te werken, zoals zijn voorganger deed. Het verschil met Trump is in alle scenario's zeer groot.