Bij het doorrekenen van de gevolgen van klimaatverandering, kan het beste worden uitgegaan van een hoge uitstoot van broeikasgassen en relatief sterke opwarming. Het meest pessimistische scenario sluit het beste aan op de waargenomen uitstoot en bestaande klimaatplannen tot halverwege de eeuw, laat Amerikaans onderzoek zien.

Dit schrijven onderzoekers van het Amerikaanse Woods Hole klimaatinstituut in Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS). Hun onderzoek keek naar de vier meest gangbare klimaatscenario's die aan de basis staan van onder meer de klimaatrapporten van het IPCC, de organisatie van de VN die zich bezighoudt met evaluatie van de risico's van klimaatverandering.

Deze scenario's, de zogeheten 'representative concentration pathways' schetsen vier mogelijke ontwikkelingen voor de wereld, op basis van economische, technologische, culturele en politieke factoren. In het laagste emissiescenario (RCP2.6) blijft de opwarming beperkt tot de in Parijs afgesproken 1,5 tot 2 graden. De drie hogere emissiescenario's leiden tot sterkere opwarming aan het einde van de eeuw - rond 5 of 6 graden in het ergste geval (RCP8.5).

Waargenomen uitstoot wijkt slechts 1 procent af

De onderzoekers keken naar de waargenomen CO2-uitstoot in de afgelopen jaren, en ontdekten dat slechts 1 procent afweek van het meest pessimistische emissiescenario. Ze rekenden vervolgens ook het bestaande beleid en emissiedoelen door, en vonden dat het hoogste emissiescenario tot halverwege de eeuw ook het beste aansluit op de geplande toekomst.

Hun bevindingen zijn opmerkelijk, omdat er in recente jaren wel degelijk een afvlakking heeft plaatsgevonden in de mondiale uitstoot - waar de (tijdelijke) emissiedip van de coronacrisis nog overheen kwam.

Ook kwam er wel eens kritiek voorbij op het hoogste emissiescenario. De uitstoot in dit scenario zou onrealistisch hoog zijn, waardoor studies die het gebruiken een overdreven beeld zouden schetsen van de mogelijke gevolgen van klimaatverandering.

Scenario met grootste gevolgen

Het weerwoord op dergelijke kritiek is dat scenario's niet moeten worden geïnterpreteerd als voorspellingen. Álle scenario's zijn een reële mogelijkheid, afhankelijk van een groot aantal onzekere factoren: besluit de wereld samen te werken in VN-verband, of nemen geopolitieke spanningen toe? Hoe ontwikkelt de prijs van duurzame energie ten opzichte van fossiele energie - enzovoort.

Maatschappelijk verdienen hoge scenario's bovendien speciale aandacht, omdat daar niet de wetenschappelijke kans leidend is, maar het risico. Risico is 'kans maal effect'.

Zo kan een kleine kans met grote gevolgen alsnog gezien worden als een groot risico, waar bijvoorbeeld voorzorgsbeleid nodig kan zijn. Een vrij theoretische discussie, zolang het klimaatscenario met de grootste gevolgen ook het meest waarschijnlijk is.