Als we in Nederland geen dijken, pompen en gemalen zouden hebben, zou de kustlijn globaal van Goes naar Groningen lopen. En als de temperatuur, en daarmee de zeespiegel, te veel blijft stijgen, zou de kustlijn daar ooit opnieuw kunnen lopen, waarschuwen wetenschappers.

Om daar aandacht voor te vragen, fietsten deze week veertig bekende en minder bekende wielrenners langs de 0 meter NAP-lijn van Breda naar Groningen: een kleine 400 kilometer in één dag.

Kort na zonsopkomst startten de deelnemers in groepjes van vier. Want ja, corona. Dus 'de nieuwe klimaatklassieker', zoals de organisatoren van Cycling4Climate dit wielerevenement hadden gedoopt, mag nadrukkelijk geen evenement zijn.

Het wielerteam dat aandacht wil vragen voor klimaatverandering en de zeespiegelstijging. (Foto: Eppo Karsijns)

Dat betekent: geen peloton, geen publiek, geen publicitaire toeters en bellen. Maar wel een wethouder , die vanaf de start in Breda een stukje meetrapt, een Tweede Kamerlid die een bemoedigend en klimaatbewust praatje komt houden tijdens de eerste rust in Utrecht, en een provinciebestuurder bij de finish, vanavond in Groningen.

“De eerste reactie die ik kreeg op deze rit voor zeespiegelstijging en klimaatverandering, was: 'Welke klimaatverandering'. Kom op nou!”
Maarten Tjallingii, profwielrenner

Hakken uit het zand

Om 9.15 uur, na de eerste 110 kilometer, zit voormalig profwielrenner Maarten Tjallingii zo fris als een hoentje achter de traditionele koffie met appeltaart. "De eerste reactie die ik kreeg op mijn tweet dat ik deze rit ging rijden om aandacht te vragen voor zeespiegelstijging en klimaatverandering, was: 'Welke klimaatverandering?'", vertelt hij aan NU.nl.

"Dan denk ik: kom op zeg! Laten we nou eens die hakken uit het zand halen en om ons heen kijken. Als je de hele dag binnen zit, met de airco aan, merk je niks van klimaatverandering. Maar ik woon op de Veluwe en ik kan je zeggen: daar is het ontiegelijk droog. Dat is óók klimaatverandering. De extremen worden steeds extremer."

“De klimaatdiscussie is nu veel te zwart-wit. Mensen zijn eager om een ander hypocriet te noemen.”
Thijs Zonneveld

Thijs Zonneveld, ook oud-prof en nu journalist en schrijver, valt hem bij. "De klimaatdiscussie is nu veel te zwart-wit. Mensen zijn eager om een ander hypocriet te noemen, zo van: Jij pakt toch ook het vliegtuig om ergens anders te gaan fietsen? Dat zou wat genuanceerder mogen. Laten we vooral kijken naar wat er wél kan." Sinds hij kinderen heeft, is Zonneveld 'veel serieuzer' naar klimaatverandering gaan kijken, zegt hij. "Er is nog te weinig aandacht voor dat de gevolgen absurd groot zijn."

Van links naar rechts wielrenners Thijs Zonneveld, Michiel van Walsum en Maarten Tjallingii. (Foto: Eppo Karsijns)

Serieus werk maken van Parijs

Dat kan Maarten Kleinhans, hoogleraar fysische geografie van de Universiteit Utrecht, bevestigen. Bij de voorbereidingen van deze 'klimaatklassieker' gaf hij een kort college aan de deelnemers. "Voor onze generatie vallen de gevolgen van de zeespiegelstijging nog mee, maar dat is vooral omdat wij niet veel zullen merken van het afsmelten van de Groenlandse ijskap en het afsmelten van Antarctica pas net op gang komt", legt hij via Skype uit.

"Maar als we het Parijsakkoord niet heel snel wat serieuzer gaan uitvoeren dan de halfslachtige maatregelen die we nu zien, dan stijgt de temperatuur meer dan twee graden en gaat de Zuidpoolkap smelten. En als die gaat, dan hangen we. Dan kunnen onze kleinkinderen en de generaties daarna een zeespiegelstijging tegemoet zien van 5 tot 16 meter. Dat kun je met geen dijk tegenhouden, nog afgezien van de onontkoombare gevolgen van het extreme weer."

Positieve initiatieven

Zaak dus om "iedereen die het maar horen wil, te wijzen op het belang van klimaatmaatregelen", zoals 'klimaatgezant' Marcel Beukeboom het vanmorgen formuleerde. Hij zou in Harderwijk op de fiets stappen voor de tweede helft van de route, beloofde hij. Beukenboom vertegenwoordigt ons land wanneer er internationaal over klimaat gesproken. En toevallig liep hij met precies hetzelfde idee rond om een fietstocht te organiseren langs 'de kustlijn die we allemaal willen vermijden'.

“De oplossing van het klimaatprobleem ligt niet bij de consument. De overheid en het bedrijfsleven moeten het roer omgooien. Corona laat zien dat er veel mogelijk is.”
Maarten Kleinhans, hoogleraar fysische geografie

"Tijdens de Nationale Klimaatweken, vanaf 12 oktober, wordt ongeveer dezelfde route gefietst, maar dan in vier dagen. Onderweg bezoeken we allemaal positieve initiatieven, om te benadrukken wat we al dóen om klimaatverandering tegen te gaan."

"Tuurlijk is dat mooi, zulke initiatieven", nuanceert Kleinhans achteraf desgevraagd. "Maar de oplossing van het klimaatprobleem ligt niet bij de consument. Hierin moet de overheid ingrijpen en het bedrijfsleven moet het roer om gooien. De Nederlandse Spoorwegen laten zien dat het kan. En corona laat zien dat er veel mogelijk is. Dit is het moment."