We hebben alweer twee weken zomerse buien, maar de Nederlandse bodem heeft desondanks nog een behoorlijk neerslagtekort. Dat neerslagtekort hangt niet alleen af van de hoeveelheid regen, maar ook van de verdamping. En daar spelen effecten van klimaatverandering op.

Zo berichtte het KNMI eind mei dat hogere zomertemperaturen in Nederland leiden tot extra verdamping, waardoor in het binnenland het effect van klimaatverandering op droogten al meetbaar is.

Een nieuwe studie door een onderzoeksteam van Duitse, Franse, Britse en Oostenrijkse universiteiten voegt daar een andere verdampingsfactor aan toe: vegetatie - en kijkt daarbij niet zozeer naar de zomertemperaturen, maar naar de opwarming in de lente.

Planten groeien sneller, maar sterven vervolgens af

In 2018 had Europa een van de droogste zomers ooit gemeten. Het nieuwe onderzoek legt een deel van de oorzaak bij de opvallend hete lente die er dat jaar aan voorafging. Die hoge temperaturen leidden aanvankelijk tot snellere groei van planten.

De extra plantengroei leidde vervolgens tot hogere verdamping van bodemvocht, waardoor de bodems sneller uitdroogden. Dit mechanisme kan een nieuwe link leggen tussen klimaatverandering en zomerdroogten, aangezien de Europese lentes structureel warmer worden.

De onderzoekers hebben geprobeerd de weersomstandigheden van 2018 na te bootsen in verschillende vegetatiemodellen, en ontdekten daarbij nog dat de droogte uiteindelijk ook weer een sterke rem gaf op de plantengroei - die uiteindelijk zelfs resulteerde in het afsterven van planten. Dit speelde vooral in Centraal-Europa.

In Scandinavië was het ook warm en droog, maar daar bleef een deel van de extra plantengroei ook in de zomer overeind. De bevindingen zijn gepubliceerd in Science Advances.