De coronacrisis voegt nieuwe woorden toe aan de Nederlandse taal. Eén daarvan is de anderhalvemetersamenleving. We zullen nog jaren te maken hebben met het coronavirus en onze samenleving dus anders moeten inrichten. Maar er gaan ook stemmen op om vooruit te kijken. Er is een nog grotere crisis op komst, die veel ingrijpendere veranderingen vereist.

Daarbij wordt de term 'anderhalvegraadsamenleving' of 'anderhalvegraadeconomie' gebruikt. Dat is een verwijzing naar het klimaatakkoord van Parijs, waar alle landen van de wereld in december 2015 afspraken dat de mondiale opwarming niet voorbij de 1,5 graden moet komen. Ook Nederland steunt dit doel.

Twee jaar geleden kwam VN-klimaatpanel IPCC op verzoek van de deelnemers aan het Parijsakkoord met een doorrekening. Om de opwarming onder de 1,5 graden te houden, moet de mondiale uitstoot van broeikasgassen in 2050 netto nul zijn. Om erop uit te kunnen komen, moet diezelfde uitstoot over tien jaar al bijna zijn gehalveerd.

“De coronacrisis laat misschien wel zien dat we met minder toe kunnen en dat er vaak alternatieven te bedenken zijn.”
Maurits Groen, communicatieadviseur

En dat kan alleen als we onze energievoorziening en economie drastisch transformeren, zegt Maurits Groen, communicatieadviseur en al jarenlang een bevlogen pleitbezorger voor meer klimaatactie.

'1,5 graden moet escalatie klimaatcrisis voorkomen'

Begin april was Groen nog doodziek door een infectie met het coronavirus. Toch wil hij het vooral hebben over die andere crisis waar de mensheid voor staat: klimaatverandering. "Om het totaal uit de hand lopen van de klimaatcrisis nog te kunnen voorkomen, mag de mondiale opwarming de 1,5 graden niet te boven gaan, zoals de wereld heeft afgesproken in Parijs."

Voor de vereiste transformatie gebruikt Groen zelf het liefst de term anderhalvegraadeconomie, omdat die term goed aansluit op de bron: de uitstoot van broeikasgassen. Hij noemt er concrete maatregelen voor de overheid, bedrijven én burgers bij.

Zo zou de overheid binnen de anderhalvegraadeconomie op een andere manier belasting moeten heffen. Nu betalen we belasting over onze inkomsten. In plaats daarvan zouden we volgens Groen veel of weinig belasting moeten betalen afhankelijk van of we veel of weinig vervuilen. De lasten voor burgers en de inkomsten voor de overheid blijven gelijk, terwijl de prikkel om te verduurzamen veel sterker wordt, onder meer voor grote bedrijven.

Over tien jaar moet de uitstoot wereldwijd zijn gehalveerd

Ook bedrijven die straks voor staatssteun in aanmerking willen komen, zullen zich moeten inzetten voor het klimaat als een collectief belang. "Om onder de 1,5 graden te blijven, moet de wereldwijde uitstoot over tien jaar al bijna zijn gehalveerd. Toon als bedrijf in je aanvraag voor miljardensteun maar aan op welke manier je aan die versnelde verduurzaming gaat bijdragen."

Toch kan de anderhalvegraadsamenleving ook niet zonder een veranderde leefstijl, betoogt Groen. "Als burgers hoort er bijvoorbeeld bij dat we veel minder vlees eten en minder vliegen. De coronacrisis laat misschien wel zien dat we met minder toe kunnen en dat er vaak alternatieven te bedenken zijn."

"Bijvoorbeeld de zakenmensen die voorheen de wereld overvlogen om elkaar te zien, maar net zo goed een videoconferentie kunnen houden. Meer de fiets pakken en minder de auto. En misschien wat vaker een vakantie in ons eigen mooie Nederland?"