Australië heeft een recorddroog jaar en twee achtereenvolgende recordhete zomers achter de rug. Dat zorgde voor verwoestende bosbranden waarvan de beelden de hele wereld overgingen. De 'Black Summer', noemen de Australiërs hun rampzalige zomer. Inmiddels gaat onze aandacht uit naar een andere crisis, maar hoe gaat het nu eigenlijk in Australië?

De natuurbranden in Australië zijn inmiddels onder controle. Hoewel de piek van de branden in december en januari lag, duurde het tot in maart voordat het sein 'brand meester' werd gegeven. De reden is klimatologisch: Australië zit nu in het winterhalfjaar. Er valt meer regen en het is een stuk koeler.

Dat betekent niet dat er momenteel geen branden meer zijn. Satellieten telden er de afgelopen dagen zelfs honderden. Dat komt omdat de droogte nog steeds in de bodem zit. Ondanks dat april een herfstmaand is, valt er momenteel nergens in Australië neerslag van betekenis.

Graslanden drogen dan makkelijk uit, omdat het bodemvochttekort nog lang niet is aangevuld. Maar de lokale brandjes die daarin ontstaan, zijn niet te vergelijken met de oncontroleerbare vuurzeeën die enkele maanden terug met name de oostkust troffen.

“Om de precieze schade te beoordelen is veel veldwerk nodig, maar dat is gestaakt door de uitbraak van het coronavirus.”

De gevolgen van de Black Summer zijn voor de Australiërs groot: 3.500 woningen zijn verwoest, 34 mensen stierven in de vlammen en nog eens 417 mensen kwamen om het leven door het inademen van rook. De financiële schade loopt in de miljarden.

Onderzoek natuurschade gestaakt door coronavirus

Verhoudingsgewijs is de natuur nog harder getroffen. Ecologen van de Universiteit van Sydney schatten dat ruim een miljard wilde dieren zijn omgekomen. Koala's komen in de knel doordat ze leefgebied verliezen en gevreesd wordt dat meerdere zeldzame buideldieren zijn uitgestorven, en bosecosystemen nooit meer volledig zullen herstellen.

Om de precieze schade te beoordelen is veel veldwerk nodig, maar dat is gestaakt door de uitbraak van het coronavirus, dat ook over het zuidelijk halfrond gaat.

Het onderzoek naar de oorzaken van de droogte en bosbranden is de afgelopen maanden wel doorgegaan. In maart concludeerde een internationaal onderzoeksteam dat de mondiale klimaatverandering het risico op droogte en bosbranden in Australië substantieel heeft verhoogd, en dat dit in de toekomst verder zal toenemen als de mondiale opwarming doorzet.

Dit komt niet door veranderingen in neerslag, maar door toename van de verdamping, een andere belangrijke factor in bodemdroogte.

Temperatuurschommelingen oceanen brengen goed nieuws

Betekent dit dat de branden over een half jaar, in de Australische lente, opnieuw zullen oplaaien? Naast de geleidelijk oplopende temperaturen door de mondiale klimaatverandering, wordt het Australische klimaat sterk beïnvloed door een andere factor: de toestand van de omringende oceanen.

Zowel de Indische Oceaan ten westen van Australië als de Grote Oceaan ten oosten hebben natuurlijke golfbewegingen die rondom Australië relatief warm en koel water later afwisselen. Deze trage golfbewegingen bepalen mee of het eilandcontinent perioden met veel of weinig regen krijgt. En ze zijn tot enkele maanden vooruit te voorspellen, naar de start van het nieuwe bosbrandenseizoen.

Beide oceanen zitten nu in een neutrale staat: geen overvloedige neerslag, maar ook geen extreme droogte. En de verwachting ziet er vrij gunstig uit: volgens de modellen van het Australische Bureau of Meteorology lijkt er de komende maanden eerder een wat nattere fase aan te komen. Goed nieuws voor bosherstel.