Onderzoekers van de Ohio State University hebben een groot aantal onbekende virussen ontdekt in het ijs van een gletsjer uit Tibet. In totaal troffen ze 33 verschillende groepen virussen aan. Daaronder bevonden zich 28 virusgeslachten die nieuw zijn voor de wetenschap. De gletsjer is aan het smelten als gevolg van de mondiale opwarming.

In de biologie is het geslacht de laag tussen 'familie' en soorten. Virussen die sterk op elkaar lijken, zijn onderdeel van hetzelfde virusgeslacht. In de gletsjerstudie zijn dus 28 virussen ontdekt die niet lijken op een reeds bekende soort.

Dat is op zich opmerkelijk, omdat het bestudeerde ijs niet heel oud is. De wetenschappers hebben twee boringen in het ijs geanalyseerd. De ene boorkern ging ‘slechts’ 15.000 jaar terug in de tijd (tot het einde van de laatste ijstijd), en de andere boring bevatte ijs dat ongeveer 520 jaar geleden als sneeuw op de Tibetaanse hoogvlakte was gevallen; aan het einde van de middeleeuwen. De twee ijskernen vertoonden onderling grote verschillen in de aanwezigheid van virussen. Dat suggereert dat virussen zich relatief snel ontwikkelen, en dat soorten dus komen en gaan.

“In een worstcasescenario komen door de ijssmelt ziekteverwekkers in het milieu terecht.”

Via smeltwater kunnen geconserveerde virussen in milieu komen

Alhoewel veel virussen in warme lucht na verloop van tijd onschadelijk worden, kunnen ze in bevroren toestand intact blijven. Via het smeltwater van de gletsjer kunnen de virussen in rivieren belanden en zo weer in aanraking komen met mensen en dieren.

“In het gunstige geval gaat met de afsmelting van de gletsjer een historisch archief van virussen verloren”, zo schrijven de onderzoekers. “In een worstcasescenario komen door de ijssmelt ziekteverwekkers in het milieu terecht.”

De bevindingen van de studie zijn nog niet door collega’s getoetst, vertelt hoofdauteur Zhiping Zhong aan NU.nl. Het is nog niet bekend wanneer deze peerreview zal plaatsvinden.

Spaanse griep in bevroren graven Alaska

In 2016 stierven tijdens een hittegolf veel rendieren op de Russische toendra. De zomerse hitte had een karkas ontdooid, waar de antraxbacterie uit was vrijgekomen. Deze veroorzaakt de ziekte miltvuur, waar tijdens de Russische hittegolf ook een twaalfjarige jongen door om het leven kwam.

Onderzoekers van het Amerikaanse instituut voor besmettelijke ziekten troffen in 2007 in bevroren graven in Alaska sporen van de Spaanse griep aan. Dit influenzavirus veroorzaakte ruim een eeuw geleden een pandemie met naar schatting 20 tot 100 miljoen doden. Wereldwijd hebben wetenschappers honderden levensvatbare bacteriën, schimmels en virussen gevonden in permafrost.